Epilepsja – przyczyny, objawy i leczenie choroby

Co to jest epilepsja?

Padaczka jest jedną z najczęściej występujących chorób neurologicznych. Jej pojawienie się jest związane z zaburzeniami właściwości bioelektrycznych mózgowych komórek nerwowych. W wyniku ich nadmiernego pobudzenia dochodzi do nieprawidłowości w przekazywaniu impulsów nerwowych i wyładowań, których najczęstszym widocznym objawem jest atak drgawkowy łączący się z całkowitą utratą świadomości.

Przyczyny epilepsji

Epilepsja może pojawić się w każdym wieku, a przyczyny zachorowania nie są jednoznaczne. Ponad połowa osób cierpiących na padaczkę nigdy nie poznaje jej bezpośrednich przyczyn. U 1 na 5 pacjentów wystąpienie pierwszych objawów jest związane z urazem głowy (epilepsja pourazowa).

Wśród pozostałych przyczyn epilepsji wymienia się:

• nowotwory i guzy mózgu;
• inne choroby neurologiczne;
• uszkodzenia mózgu w wyniku oddziaływania substancji toksycznych lub zaburzeń metabolicznych;
• uzależnienie od alkoholu;
• udary niedokrwienne i wylewy.

Pojawienie się ataków epilepsji u dzieci może dodatkowo wynikać z takich czynników, jak:

• komplikacje okołoporodowe;
• poważne infekcje u matki w czasie przebiegu ciąży;
• niektóre wady wrodzone;
• czynniki genetyczne.

Objawy epilepsji mogą nasilać się pod wpływem niektórych bodźców. Pacjenci chorzy na epilepsję powinni wiedzieć, jakie czynniki wyzwalają ataki, by móc ich unikać. Wśród czynników zwiększających ryzyko wystąpienia napadu choroby wyróżnia się:

• urazy głowy;
• silne emocje;
• niewystarczającą ilość snu;
• hipoglikemię;
• wysoką gorączkę;
• alkohol;
• migające światła, błyski (epilepsja fotogenna);
• nadmiar bodźców dźwiękowych (epilepsja audiogenna);
• zaburzenia i wahania hormonalne (szczególnie narażone są kobiety).

Objawy epilepsji

W zależności od części mózgu, w których dochodzi do zaburzeń, napady epilepsji można podzielić na:

• częściowe – zaburzenia dotyczą tylko części jednej półkuli (ognisko padaczkorodne);
• uogólnione – zaburzenia dotyczą obu półkul.

Wielkość ogniska padaczkowego oraz obszar mózgu, którego dotyczy, ma wpływ na rodzaj i siłę objawów choroby. Duże znaczenie ma również wiek pacjenta. Przebieg choroby, siła i częstotliwość ataków zależą od wielu czynników, wśród których znajdują się cechy osobnicze, dlatego trudno podać ujednolicone objawy epilepsji.

W przypadku napadów częściowych pacjenci na ogół doświadczają jedynie czasowych niedowładów lub zaburzeń w odbieraniu bodźców (czuciowych, smakowych, węchowych). Małe napady padaczki z chwilowym zanikiem świadomości (bez utraty przytomności) często są niezauważane przez pacjenta i otoczenie.

Uogólnione ataki epilepsji wiążą się z utratą przytomności i napięć w obrębie całego ciała, a także z drgawkami. Duże napady padaczki (uogólnione) można podzielić na:

• napady toniczne – nagły skurcz wielu mięśni;
• napady toniczno-kloniczne – najbardziej charakterystyczny objaw choroby (utrata przytomności, skurcze mięśni, szczękościsk, ślinotok, drgawki);
• napady miokloniczne – krótkie zrywy różnych mięśni (głównie rąk);
• napady atoniczne – nagle pojawiająca się wiotkość ciała;
• napady nieświadomości (objawy epilepsji u dzieci) – przypominają zwykłe „zagapienie się”.

Napady padaczkowe nie powinny trwać dłużej niż 3 minuty. Jednak w tzw. stanie padaczkowym ataki epilepsji przedłużają się i następują po sobie. Najczęściej wynika to z gwałtownego odstawienia leków na epilepsję lub zespołu odstawiennego (w przypadku osób nadużywających substancji psychoaktywnych). Stan padaczkowy może doprowadzić do niedotlenienia mózgu i jest uznawany za stan zagrażający życiu, dlatego w przypadku przedłużającego się ataku epilepsji pierwsza pomoc obejmuje wezwanie pogotowia ratunkowego.

Diagnostyka epilepsji

Ponieważ u 40 proc. pacjentów padaczka przebiega bez charakterystycznych objawów drgawkowych, wszystkie podejrzane objawy neurologiczne powinny być skonsultowane z neurologiem. Zleci on prawdopodobnie wykonanie badania EEG, rezonansu magnetycznego i/lub tomografii komputerowej. Czasami pacjenci są kierowani na badanie płynu mózgowo-rdzeniowego lub badania biochemiczne krwi w celu wykluczenia innych chorób.

Sposoby leczenia epilepsji

Padaczka jest chorobą, która bezwzględnie wymaga leczenia. W przeciwnym razie może doprowadzić do trwałych zmian w mózgu, a nawet skończyć się zgonem pacjenta. Jeśli choroba jest wynikiem obecności operacyjnych zmian w mózgu, w pierwszej kolejności podejmowane są kroki w celu ich usunięcia.

Leczenie padaczki opiera się przede wszystkim na farmakoterapii. Tabletki na epilepsję służą przede wszystkim zahamowaniu (lub zmniejszeniu liczby i siły) ataków. W przypadku epilepsji lekoopornej i  osób chorych przewlekle, przyjmujących inne preparaty, przepisywane są substancje niewchodzące w interakcje z innymi, np. gabapentyna, lewetyracetam. Leki na epilepsję są dostępne jedynie na receptę.

Autor: Redakcja