Co to jest wodogłowie?
Płyn mózgowo-rdzeniowy jest produkowany w splotach naczyniówkowych w komorach mózgu. Krąży on w mózgu, utrzymując prawidłowe ciśnienie wewnątrzmózgowe, chroniąc przed urazami oraz zaopatrując komórki w składniki odżywcze. Gdy spełni swoje zadanie, zostaje wchłonięty do krwi, a sploty naczyniówkowe wytwarzają nowe porcje płynu. W przypadku gdy równowaga w ilości płynu mózgowo-rdzeniowego zostaje zaburzona, dochodzi do wodogłowia, a płyn zaczyna gromadzić się w komorach mózgu. Może to prowadzić do podwyższonego ciśnienia w mózgu, które niesie za sobą poważne konsekwencje neurologiczne.Przyczyny wodogłowia
Wodogłowie może wystąpić u osób w każdym wieku – niemowląt, dorosłych, osób starszych. Jego najczęstsze przyczyny to:- wodogłowie wrodzone – u dziecka zazwyczaj ma charakter wrodzony, a jego przyczyny nie są do końca znane (wśród najczęstszych wyróżnia się wady cewy nerwowej, na przykład rozszczep kręgosłupa, a także torbiele pajęczynówkowe, malformację Arnolda-chiariego, wodociąg Sylwiusza czy zespół Dandy’ego-walkera);
- wady genetyczne;
- guzy mózgu – mogą uciskać na tkankę mózgową, uniemożliwiając tym samym odpływ płynu mózgowo-rdzeniowego;
- krwotoki wewnątrzczaszkowe – zakrzepy krwi mogą uniemożliwiać przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego;
- ropne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – obrzęk błony śluzowej mózgu uniemożliwia odpływ płynu.
Rodzaje wodogłowia
Biorąc pod uwagę przyczyny wodogłowia, można je podzielić na dwa rodzaje:- wodogłowie niekomunikujące (obstrukcyjne) – jest spowodowane pojawieniem się przeszkody, która blokuje swobodny przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego (może być nią na przykład guz mózgu);
- wodogłowie komunikujące – powodem jest zaburzenie reabsorpcji płynu, zwykle w następstwie infekcji.
- wodogłowie normotensyjne – powiększeniu komór mózgu nie towarzyszy wzrost ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego, przez co jest trudne do wykrycia;
- wodogłowie z niczego (ex vacuo) – powiększenie komór mózgu ma charakter wtórny do zaniku miąższu i zazwyczaj jest spowodowane atrofią mózgu w trakcie demencji bądź uszkodzeniem mózgu wskutek urazu;
- wodogłowie usznopochodne – powikłanie po ostrym zapaleniu ucha środkowego.
Objawy wodogłowia
Wodogłowie u niemowląt, ze względu na wrodzoną przyczynę, daje inne objawy niż wodogłowie u dorosłych. Objawy wodogłowia u dzieci to przeważnie powiększenie obwodu głowy i uwypuklenie ciemienia, a także poszerzenie stawów czaszki oraz żył w skórze głowy. Bardzo częstym objawem wodogłowia u dziecka jest również zespół Parinauda, czyli ciągłe skierowanie wzroku w dół. Wodogłowie u płodu można rozpoznać już w 20. tygodniu ciąży, podczas rutynowych badań USG.Objawy wodogłowia pojawiają się niekiedy również po narodzinach oraz u starszych dzieci – z tego powodu często wykonuje się pomiary obwodu głowy niemowlęcia. U starszych dzieci objawami są zwykle silne bóle głowy z wymiotami, senność, zez zbieżny i problemy z chodzeniem oraz koordynacją. Częste są też zmiany osobowości i wolniejszy wzrost.
Wodogłowie u dorosłych jest bardzo trudne do wykrycia, ponieważ wzrost ciśnienia śródczaszkowego daje niespecyficzne objawy. Wiąże się ono z takimi objawami, jak wymioty i nudności, bóle głowy, otępienie, nietrzymanie moczu oraz somnolencja, czyli nadmierna senność.
Leczenie wodogłowia
Nieleczone wodogłowie może spowodować uszkodzenie struktur mózgu oraz nieprawidłowy rozwój intelektualny dziecka, dlatego w każdym przypadku najważniejsze jest jak najszybsze wdrożenie leczenia. Diagnoza wodogłowia odbywa się za pomocą USG, tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.Jak wygląda leczenie wodogłowia? W większości przypadków konieczne jest leczenie operacyjne, aby zapewnić prawidłowy odpływ płynu mózgowo-rdzeniowego. Możliwe jest to za pomocą metod endoskopowych lub poprzez chirurgiczne wstawienie zastawki komorowo-otrzewnowej. Jeśli przyczyną wodogłowia jest inna choroba, na przykład guz mózgu czy zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, jej wyleczenie skutkuje jednocześnie wyleczeniem wodogłowia.
Wodogłowie a długość życia
Nieleczone wodogłowie może nieść za sobą poważne konsekwencje, jednak prawidłowe leczenie w większości przypadków zapewnia przeżywalność u 90 proc. chorych oraz powrót do sprawności i normalnego życia.Autor: Redakcja
