Zgorzel Fourniera – jak rozpoznać martwicę narządów płciowych?

Zespół Fourniera – co to za schorzenie?

Zespół Fourniera (martwicze zapalenie powięzi krocza) jest stanem zapalnym atakującym tkanki okolic narządów płciowych. Infekcja ma podłoże bakteryjne. W dłuższej perspektywie rozpoczynają się procesy gnilne prowadzące do rozwoju martwicy tkanek. 

Schorzenie to dotyka przede wszystkim mężczyzn – zwłaszcza tych chorujących na cukrzycę lub zmagających się z chorobą alkoholową.

Jak dochodzi do martwicy tkanek?

Za rozwój schorzenia odpowiedzialne są przede wszystkim bakterie takie jak:

• paciorkowce,
• gronkowiec,
• bakterie z rodziny Enterobacteriaceae.

Bakterie występują zwykle w postaci mieszanej – część z nich jest tlenowa, a część beztlenowa. Bakterie tlenowe zaburzają naturalne procesy krzepnięcia krwi, co prowadzi do zlepiania się płytek krwi. To z kolei powoduje powstawanie zakrzepów blokujących swobodny przepływ przez naczynia krwionośne. Jednocześnie zwiększa się liczba komórek beztlenowych, a organizm ma kłopoty z usuwaniem toksyn, w związku z czym dochodzi do miejscowego rozwoju martwicy tkanek.

Zgorzel Fourniera jest niebezpieczna, gdyż martwica tkanek może przesuwać się od narządów płciowych w kierunku jamy brzusznej – towarzyszyć temu mogą rozległe rany i owrzodzenia. Schorzenie wiąże się również z ryzykiem wystąpienia sepsy i w efekcie śmierci chorego.

Czynniki ryzyka zgorzeli Fourniera

Czynniki sprzyjające rozwojowi schorzenia to przede wszystkim płeć męska i choroby takie jak cukrzyca czy alkoholizm. Rozwojowi dolegliwości sprzyja również otyłość oraz obniżona odporność (m.in. dlatego zgorzel Fourniera może rozwinąć się w wyniku chemioterapii osłabiającej cały organizm).

Bezpośrednią przyczyną rozwoju choroby są bakterie, które w sytuacji obniżonej odporności z łatwością mogą wnikać do wnętrza organizmu.

Dlaczego cukrzyca sprzyja martwicy Fourniera?

Cukrzyca powoduje obniżenie ogólnej odporności, przez co zwiększa się podatność na infekcje. Dodatkowo diabetycy często są narażeni na drobne pęknięcia tkanek skórnych, niewielkie rany czy owrzodzenia, które również sprzyjają wnikaniu drobnoustrojów chorobotwórczych i rozwojowi stanu zapalnego.

Objawy zgorzeli Fourniera

Dla tego schorzenia najbardziej typowe są:

• obrzęk,
• zaczerwienienie,
• brzydki zapach (pojawiający się wraz z rozwojem procesów gnilnych).

Obrzęk najczęściej dotyczy jąder lub prącia, może pojawić się również na tkankach znajdujących się w bliskiej okolicy narządów płciowych. Z czasem dochodzi do pęknięć w obrębie skóry, co nie tylko zaostrza przebieg choroby, ale także predysponuje do rozwoju owrzodzeń.

Pęknięcia, rany i owrzodzenia mają tendencję do rozciągania się w kierunku jamy brzusznej i odbytu. Rany są otwarte, co grozi wystąpieniem sepsy i w konsekwencji (bez odpowiedniej reakcji) – śmierci. Zgorzel Fourniera może wiązać się również z koniecznością amputacji prącia. Niekiedy występują też tzw. zęby Fourniera, powiązane z jeszcze innym schorzeniem – kiłą wrodzoną.

Pozostałe objawy to:

• krepitacja (tzw. trzeszczenie) podczas dotykania miejsca objętego stanem chorobowym,
• obecność pęcherzy z żółtobrązową cieczą,
• wysoka temperatura ciała i dreszcze,
• ogólne rozbicie i pogorszone samopoczucie.

Aby zapobiec rozwojowi choroby, należy ją jak najwcześniej rozpoznać. Warto więc zgłosić się do lekarza z każdą niepokojąca zmianą w obrębie okolic narządów płciowych (np. gdy widoczny jest lekki obrzęk lub zaczerwienienie).

Leczenie zespołu Fourniera

Leczenie martwicy Fourniera zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby, lecz w każdym przypadku podstawę stanowią odpowiednio dopasowane antybiotyki zwalczające bakterie.

Koniecznym zabiegiem jest również usunięcie nacieków ropnych i systematyczna, codzienna pielęgnacja oraz obserwacja ran (jeśli nie będą się właściwie goić, należy jak najszybciej zgłosić się do specjalisty).

W ramach leczenia niekiedy stosuje się także terapię podciśnieniową, która wspomaga usuwanie tkanek objętych martwicą. W niektórych przypadkach choroba jest jednak na tyle zaawansowana, że wymaga amputacji prącia lub jądra.

Zgorzel Fourniera – do jakiego specjalisty się udać?

Zgorzel Fourniera jest schorzeniem rozwijającym się głównie w obrębie męskich narządów płciowych, dlatego w pierwszej kolejności należy udać się do urologa. W razie potrzeby lekarz ten skieruje do innych specjalistów.

Autor: Redakcja