Jak można zakazić się kiłą?
Krętki blade, bakterie wywołujące kiłę, wnikają do organizmu przez uszkodzoną skórę, błony śluzowe, łożysko lub krew. Do zakażenia kiłą dochodzi głównie w wyniku kontaktów seksualnych – pochwowych, analnych lub oralnych – z osobą zakażoną. Chora kobieta w ciąży może też zakazić płód (zakażenie wertykalne, będące przyczyną kiły wrodzonej).
Zakażenie inną drogą, choć teoretycznie możliwe, zdarza się dużo rzadziej. W nielicznych przypadkach do zakażenia krętkiem bladym dochodzi w wyniku: pocałunku z osobą zakażoną (gdy zmiany chorobowe występują w jamie ustnej lub gardle), przypadkowego wtarcia zakażonej wydzieliny, przetoczenia zakażonej krwi.
Objawy kiły u mężczyzn i kobiet
Okres wylęgania, czyli czas upływający od wniknięcia patogenu do organizmu do pojawienia się pierwszych objawów choroby, w przypadku kiły wynosi od 9 do 90 dni; średnio jest to 21 dni.
Nieleczona kiła może przybrać postać przewlekłą, z okresami objawowymi i bezobjawowymi. Ze względu na czas, jaki upłynął od zakażenia, wyróżnia się:
- kiłę wczesną – kiedy od zakażenia minęły 2 lata lub mniej niż 2 lata,
- kiłę późną – kiedy od zakażenia minęły więcej niż 2 lata.
Podaną powyżej granicę czasową uznaje Światowa Organizacja Zdrowia; granicą wskazywaną przez Europejskie Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób jest rok.
Kiła wczesna – objawy
W fazie kiły wczesnej ryzyko zakażenia innych osób jest największe. Faza ta obejmuje dwa okresy.
Kiła pierwotna
W okresie kiły pierwszorzędowej (pierwotnej) pojawia się najwcześniejszy objaw choroby, tzw. zmiana pierwotna. Jest to wrzodziejąca grudka, występująca na ciele w miejscu, który miał kontakt z materiałem zakaźnym. U kobiet najczęściej pojawia się na szyjce macicy, łechtaczce lub wargach sromowych, a u mężczyzn – na prąciu, w okolicach odbytnicy bądź jamy ustnej. Zmianie pierwotnej może towarzyszyć utrzymujące się przez dłuższy czas powiększenie okolicznych węzłów chłonnych.
Pierwsze objawy kiły nie wywołują dolegliwości bólowych i ustępują bez leczenia, dlatego część chorych nie zgłasza się z nimi do lekarza. Zmiana pierwotna najczęściej goi się w ciągu 6 tygodni.
Kiła wtórna
Drugi okres kiły wczesnej (kiła drugorzędowa, wtórna) występuje u 1/3 nieleczonych chorych po 2–3 miesiącach od pojawienia się zmiany pierwotnej. Charakterystyczna dla tego okresu jest nieswędząca wysypka, tzw. osutka kiłowa. Zmiany skórne – różowe plamki i czerwone grudki – mogą pojawiać się w różnych miejscach ciała, na tułowiu, kończynach. Często występują ogniska przerzedzenia włosów („futro wygryzione przez mole”). W okolicy narządów płciowych i odbytu powstają szarobiałe kłykciny kiłowe płaskie. Wykwity bardzo często pojawiają się też w obrębie błon śluzowych, np. na podniebieniu, na języku.
Oprócz wysypki mogą występować takie objawy, jak:
- gorączka,
- ból głowy,
- ból mięśni,
- ból gardła,
- powiększone węzły chłonne (szyjne, pachowe, pachwinowe, udowe).
Kiła późna
Kiła późna (trzeciorzędowa) jest groźna w skutkach, ale obecnie występuje rzadko. Rozwija się u 10% nieleczonych pacjentów. Cechuje się zajęciem układu sercowo-naczyniowego (kiła sercowo-naczyniowa), obecnością guzów zapalnych, tzw. kilaków (kiła kilakowa) oraz zmianami w obrębie ośrodkowego układu nerwowego (kiła OUN).
Brak objawów – kiła utajona
Okres, w którym objawy zakażenia nie są zauważalne, określa się mianem kiły utajonej. Może wystąpić zarówno we wczesnej, jak i późnej fazie choroby. Mimo braku objawów choroba postępuje i wpływa na organizm.
Leczenie kiły
Jeżeli podejrzewamy u siebie zakażenie krętkiem bladym, powinniśmy umówić się na wizytę u dermatologa (wenerologia, dziedzina zajmująca się chorobami przenoszonymi drogą płciową, jest ściśle związana z dermatologią).
Skuteczną metodą leczenia kiły jest stosowanie antybiotyków – najczęściej pacjentowi podaje się domięśniowo penicylinę prokainową. Inne antybiotyki wykorzystuje się wtedy, gdy penicylina nie może zostać podana (np. ze względu na uczulenie pacjenta).
Bibliografia:
1. Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika, Medycyna praktyczna, Kraków 2020.
2. Karlikowska-skwarnik M., Szenborn L., Kiła w gabinecie lekarza rodzinnego, „Lekarz POZ” 2017, nr 2.
3. Traczewski P., Co to jest kiła?, „Dermatologia po dyplomie” 2018, nr 3.
