Co to jest skolioza?
Skolioza jest trójwymiarową wadą postawy, ponieważ skrzywienie przebiega w trzech płaszczyznach:
- czołowej,
- strzałkowej,
- poziomej.
Skolioza zazwyczaj występuje w odcinku piersiowym kręgosłupa lub pomiędzy odcinkiem piersiowym a lędźwiowym. Większość skolioz, bo nawet 80%, to wady nazywane jako „idiopatyczne”, co oznacza, że ich przyczyna nie jest znana. 20% przypadków powstaje z powodu zaburzeń nerwowo-mięśniowych, które mogą mieć charakter nabyty lub wrodzony. Według kryteriów Scoliosis Research Society (SRS) skoliozę rozpoznaje się, kiedy kąt odchylenia bocznego kręgosłupa na zdjęciu rentgenowskim wynosi minimum 10°.
Rodzaje skoliozy
Można wyróżnić dwa główne typy skolioz – strukturalne i funkcjonalne. Skoliozy funkcjonalne, czyli inaczej nabyte, spowodowane są w większości przypadków wadami takimi jak skrócenie jednej kończyny dolnej czy przykurcze biodra. Po usunięciu przyczyny zazwyczaj ustępują samoistnie. Mogą również występować u osób z porażeniem mózgowym. Z kolei skoliozy strukturalne, czyli wrodzone, to większe wady kręgosłupa, które mogą być trwałe. Wpływają na zniekształcenie klatki piersiowej, co może powodować problemy z oddychaniem i krążeniem.
Możemy również wyróżnić inny podział skolioz:
- skolioza idiopatyczna – o nieznanej etiologii. Najczęściej diagnozowana jest u dzieci, ponieważ jej główne przyczyny to brak aktywności fizycznej i nieprawidłowe pozycje podczas siedzenia;
- skolioza zwyrodnieniowa – diagnozowana u osób dorosłych. Jej przyczyną jest zapalenie i zwyrodnienie stawów w kręgosłupie. Dochodzi do osłabienia więzadeł i tkanek miękkich, co prowadzi do skrzywień.
Skolioza u dzieci
Skolioza kręgosłupa to bardzo powszechna wada postawy wśród dzieci. Skolioza u dziecka diagnozowana jest zazwyczaj w szkole podstawowej podczas badań lub na zajęciach wychowania fizycznego. Można jednak wyróżnić 3 rodzaje skoliozy, na podstawie wieku dziecka:
- skolioza wczesnodziecięca – pojawia się często w okresie niemowlęcym, niezbędna jest odpowiednia rehabilitacja, ponieważ skoliozy w tak młodym wieku mogą się szybko rozwijać,
- skolioza dziecięca – między 3 a 10 rokiem życia, może nieść za sobą najbardziej poważne skutki,
- skolioza młodzieńcza – pojawia się w okresie dojrzewania, między 10 a 14 rokiem życia.
Przyczyny skoliozy
Przyczyny skoliozy nie są do końca wyjaśnione, ponieważ w większości przypadków skolioza kręgosłupa ma charakter idiopatyczny. Skolioza u dziecka zazwyczaj spowodowana jest mało aktywnym trybem życia oraz przyjmowaniem nieprawidłowej postawy podczas siedzenia. Oprócz tego przyczyny mogą obejmować powikłania dystrofii mięśniowej, przepukliny krążka międzykręgowego czy też operacje klatki piersiowej u dziecka w okresie rozwoju.
Skolioza u dorosłych zazwyczaj spowodowana jest przez zwyrodnienia stawów kręgosłupa, a także towarzyszyć może osteoporozie. Wrodzone przypadki skoliozy mogą się wiązać z innymi wadami, na przykład wadą serca lub układu moczowo-płciowego. Z kolei skoliozy nabyte zazwyczaj występują jako powikłanie przepukliny krążka międzykręgowego lub guzów kości.
Skolioza – objawy
Objawy skoliozy na początku mogą nie być zauważane gołym okiem. Dopiero wraz z postępem wady krzywizna kręgosłupa staje się widoczna, co można zauważyć głównie po ubraniach, które zaczynają się inaczej układać. Nogawki na jednej nodze mogą być krótsze, a bluzki mogą być nierówne w talii.
Główne objawy skoliozy to:
- asymetryczne ramiona lub biodra,
- przechylenie głowy na bok,
- wystające łopatki,
- wcięcie w talii jest bardziej wyraźne z jednej strony,
- garb żebrowy.
Skolioza – leczenie
Leczenie skoliozy może być długotrwałe i uciążliwe. Najważniejsze jest jak najszybsze rozpoznanie, dlatego warto badać kręgosłup u dziecka już od najmłodszych lat. Sposób leczenia dobiera się na postawie stopnia zaawansowania wady kręgosłupa. Leczenie skoliozy polega na gimnastyce korekcyjnej i leczniczej. Czasami stosuje się także łóżeczka korekcyjne lub specjalne gorsety korekcyjne. W bardzo zaawansowanych przypadkach konieczna może być operacja skoliozy.
Jak zapobiegać skoliozie?
Nie ma obecnie jednego skutecznego sposobu na zapobieganie skoliozie. Dlatego właśnie warto dbać o aktywność fizyczną, aby wzmacniać kręgosłup i mięśnie, które utrzymują całe ciało w pozycji pionowej.
Skolioza prawostronna to wygięcie kręgosłupa w prawo, z kolei skolioza lewostronna, jak nazwa wskazuje, to wygięcie w lewo. W zależności od rodzaju skoliozy ćwiczenia mogą być różne. Należy również zwracać uwagę, aby nie nosić plecaka tylko na jednym ramieniu. W przypadku torebek u kobiet warto co jakiś czas zmieniać ramię, na którym ją nosimy.
Autor: Redakcja
