Mielopatia – co to jest?
Mielopatia to narastające uszkodzenia rdzenia kręgowego, które zostało wywołane przez ucisk naczyń. Nacisk na tak delikatną strukturę nerwową powoduje zmiany zwyrodnieniowe w kręgach szyjnych lub piersiowych. To właśnie tych odcinków kręgosłupa najczęściej dotyczy mielopatia (tam też znajduje się rdzeń kręgowy). W konsekwencji ucisku dochodzi do niedokrwienia rdzenia kręgowego, powstania mikroudarów w jego tkance nerwowej i poważnego zaburzenia lub utraty funkcji.
Należy dodać, że mielopatia to podstępna i długo rozwijająca się choroba. Jeśli zlekceważymy jej pierwsze objawy lub będziemy się leczyć nieprawidłowo, może doprowadzić do trwałego inwalidztwa!
Kogo najczęściej dotyka mielopatia?
Według danych Narodowego Centrum Neurodegeneracyjnych Zaburzeń i Udarów (NINDS), mielopatia najczęściej dotyka osób w wieku 50 lat i powyżej. Stwierdzono również, że choroba częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet.
Mielopatia szyjna – przyczyny
Najczęściej choroba umiejscawia się w odcinku szyjnym. W mielopatii szyjnej mamy do czynienia z uciskiem na rdzeń kręgowy, jego niedotlenieniem i zwężeniem o 30% w odcinku szyjnym kręgosłupa. W wyniku tego ucisku rdzeń zostaje spłaszczony, a konsekwencją są złożone zaburzenia neurologiczne. Patologiczne zmiany rozwijają się powoli, ale w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do kalectwa.
Za mielopatię szyjną może być odpowiedzialne:
- zwyrodnienie kręgosłupa i osteofity na powierzchniach kręgowych,
- przepuklina krążka międzykręgowego,
- zwapnienia tkanek,
- zmiany niedokrwienne wywołane przez ucisk na naczynia krwionośne,
- schorzenia ogólnoustrojowe, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów lub osteoporoza,
- urazy kręgosłupa (w tym wypadki komunikacyjne, upadki z wysokości),
- podwichnięcia kręgów szyjnych,
- guz nowotworowy.
Mielopatia szyjna – objawy
Chorzy często bagatelizują nasilające się objawy, ponieważ mielopatia może dawać objawy zróżnicowane i niecharakterystyczne. Pacjenci mogą skarżyć się np. na:
- bóle głowy i szyi, promieniujące do barków oraz ramion,
- mrowienie i drętwienie rąk, a także zaburzenia czucia,
- osłabienie mięśni szyjnych, kończyn górnych, sztywność karku,
- niedowład lub porażenie mięśni wiotkich lub spaczystych,
- problem z utrzymaniem przedmiotów w dłoniach,
- upośledzenie czucia głębokiego i wibracji,
- ogólne osłabienie organizmu, zawroty głowy, depresja, omdlenia,
- problemy z nietrzymaniem moczu lub stolca,
- impotencja,
- powolny i niezgrabny chód, potykanie się,
- w późniejszej fazie choroby: spaczysty chód.
Lekarz, chcąc prawidłowo rozpoznać mielopatię szyjną, powinien wykonać podstawowe badania przedmiotowe. Obejmują one badanie napięcia i siły mięśni odcinka szyjnego kręgosłupa oraz wszystkich kończyn. Zbadana zostaje również ruchomość kręgosłupa, natężenie i umiejscowienie bólu, stan wzroku, siła nawracających bóli głowy oraz inne niepokojący objawy neurologiczne.
By upewnić się, że pacjent choruje na mielopatię, najczęściej wykonuje się tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny kręgosłupa szyjnego. Inne choroby, które należy wziąć pod uwagę podczas diagnozy to: stwardnienie rozsiane, guzy w rdzeniu, jamistość rdzenia, niedobory witaminy B12 i malformacje naczyniowe.
Mielopatia szyjna – leczenie
Obecnie jedyną metodą na skuteczne leczenie mielopatii jest operacja kręgosłupa. Podczas zabiegu usuwa się zniszczony fragment kręgosłupa i zastępuje go implantem. Aby pacjent mógł zregenerować tkanki miękkie i odzyskać utracone funkcje, konieczna jest też rehabilitacja. Obejmuje ona m.in.:
- noszenie kołnierza ortopedycznego przez co najmniej 2 miesiące po zabiegu,
- spanie na specjalnej poduszce ortopedycznej.
Chory po operacji powinien też zmienić styl życia. Oznacza to unikanie dźwigania ciężkich przedmiotów i zakupów (zwłaszcza jeśli ciężar jest rozmieszczony nierównomiernie), długotrwałego wyciągania rąk do góry (np. przy pracach domowych) czy uprawiania sportów wymagających dobrej amortyzacji (tj. bieganie, rower lub jazda konna). Ponadto po operacji kręgosłupa należy unikać:
- nadmiernych ruchów szyją,
- gwałtownych skrętów,
- silnego zginania głowy w przód i w tył.
Zalecane jest natomiast przyjmowanie leków przeciwbólowych i niesteroidowych leków przeciwzapalnych.
Mielopatia szyjna – ćwiczenia
Ból kręgosłupa w odcinku szyjnym mogą też uśmierzyć ćwiczenia tj.:
- terapia ułożeniowa (należy położyć się na plecach na twardym podłożu z rękami ułożonymi wzdłuż tułowia),
- fizykoterapia (przeciwbólowa, regenerująca oraz poprawiająca ukrwienie i odżywienie tkanek miękkich),
- ćwiczenia lecznicze,
- neuromobilizacje (napinanie i rozciąganie tkanek nerwowych).
Przydatny jest również kinesiotaping, który zapewnia lepszą stabilizację odcinka szyjnego, przyspiesza procesy gojenia i obniża ryzyko kontuzji podczas rekonwalescencji.
Mielopatia szyjna – rokowania po operacji
Rokowania po operacji mielopatii szyjnej są zazwyczaj dobre. Według przeprowadzonych statystyk u około 90% pacjentów obserwuje się znaczną poprawę. Wszystko jednak zależy od przyczyny choroby, stopnia uszkodzenia rdzenia kręgowego, czasu trwania mielopatii i wieku pacjenta.
Mielopatia szyjna – renta
Na mielopatię szyjną pacjentowi może przysługiwać renta – jeśli utracił on zdolność do pracy na skutek choroby. Aby uzyskać świadczenie, należy:
- mieć orzeczenie o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy,
- mieć udokumentowane koszty leczenia i rehabilitacji,
- mieć wypracowany odpowiedni staż ubezpieczeniowy.
W przypadku mielopatii szyjnej renta może zostać przyznana na czas określony lub na stałe.
Rzadziej spotykane rodzaje mielopatii
Mielopatia piersiowa
Na skutek uszkodzenia rdzenia kręgowego w odcinku piersiowym może pojawić się mielopatia piersiowa. Jej przyczyną najczęściej są zmiany zwyrodnieniowe obejmujące kręgosłup piersiowy, np. spondyloza piersiowa bądź dyskopatia piersiowa.
Objawy mielopatii piersiowej to między innymi:
- ból pleców w odcinku piersiowym, który może promieniować do kończyn górnych lub dolnej części klatki piersiowej,
- osłabienie mięśni/zmniejszenie czucia kończyn górnych lub dolnych,
- problemy z koordynacją ruchową,
- problemy z oddychaniem.
Mielopatia lędźwiowa
Ten rodzaj mielopatii zwyrodnieniowej to wynik uszkodzenia rdzenia kręgowego w odcinku lędźwiowym. Spowodowany jest przez ucisk, uraz, zapalenie, lub zwyrodnienie. Objawy mielopatii lędźwiowej mogą obejmować:
- ból, mrowienie, drętwienie lub zaburzenia czucia w kończynach dolnych lub w obszarze unerwionym przez uciskany nerw,
- osłabienie mięśni rąk lub nóg, sztywność nóg, atrofia mięśni ramienia bądź dłoni,
- zaburzenia funkcji zwieraczy: problemy z oddawaniem moczu lub kału, dysfagia pęcherza i jelit,
- zaburzenia chodu, paraliż, trudności w oddychaniu.
