Neutropenia: co to jest?
Neutropenia to stan hematologiczny polegający na obniżeniu poziomu neutrofilów w organizmie pacjenta.
Neutrofile (inaczej granulocyty obojętnochłonne) są rodzajem komórek układu immunologicznego i uczestniczą w mechanizmie nieswoistej odporności wrodzonej. Pełnią niezwykle ważną funkcję w eliminacji chorobotwórczych patogenów.
Za normę neutrofilów uważa się wartości od 1800 do 8000/μl, ale w różnych laboratoriach wartości referencyjne mogą się od siebie nieco różnić. O neutropenii możemy mówić gdy poziomu neutrofilów wynosi poniżej 1500/μl, natomiast ich spadek poniżej 500/ μl świadczy o agranulocytozie.
Neutropenia: przyczyny
Neutropenia dotyka spory odsetek społeczeństwa i często nie stanowi ona poważnego zagrożenia dla ich zdrowia. Zdarza się jednak, że może być objawem poważnej choroby. Wyróżniamy neutropenię wrodzoną oraz – zdecydowanie częściej występującą – neutropenię nabytą.
Neutropenia wrodzona może przybierać postać:
- neutropenii etnicznej (dotyka osób pochodzących z Afryki lub Bliskiego Wschodu),
- łagodnej rodzinnej neutropenii,
- ciężkiej wrodzonej neutropenii,
- cyklicznej neutropenii (pojawiająca się co 2-5 tygodni),
- neutropenii wywołanej przez wady genetyczne.
Wśród przyczyn neutropenii nabytej możemy wymienić:
- infekcje wirusowe (np. grypa, wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, a także infekcje wirusem HIV),
- stosowane leki (np. metamizol, sulfasalazyna, tiamazol, klozapina lub karbamazepina),
- chemioterapię,
- choroby autoimmunologiczne (np. rumień układowy czy reumatoidalne zapalenie stawów),
- choroby hematologiczne (tj. białaczka czy zespół mielodysplastyczny),
- niedobór witamin (w tym niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego),
- niedobór miedzi,
- anoreksję,
- zatrucie różnymi substancjami (np. metalami ciężkimi).
Polecamy: Choroby krwi – objawy, przyczyny, leczenie
Neutropenia: objawy
Choć sama neutropenia nie daje właściwie żadnych objawów, konsekwencje obniżenia ilości neutrofili we krwi są już zauważalne. Pacjenci z tym zaburzeniem skarżą się przede wszystkim na bardzo częste infekcje zarówno bakteryjne, jak i grzybicze i wirusowe.
Ponieważ w przypadku neutropenii organizm jest pozbawiony naturalnych mechanizmów obronnych, uaktywnić się może także gronkowiec złocisty, doprowadzając m.in. do wystąpienia ropni na skórze.
Najczęściej dochodzi do zakażeń skóry, infekcji układu oddechowego oraz układu moczowego. Są również pewne charakterystyczne dolegliwości, które mogą sugerować występowanie neutropenii u pacjenta. Zaliczamy do nich:
- zaburzenia temperatury ciała (w większości przypadków jest to temperatura podwyższona),
- poczucie ogólnego rozbicia,
- zaczerwienienia i obrzęki w okolicy ran,
- ból oraz obrzęk dziąseł,
- zmiany w obrębie błon śluzowych (m.in. tych w okolicy odbytu).
Polecamy: Ból odbytu i okolic – co może oznaczać? Jak leczyć ból odbytu?
Neutropenia: jak zdiagnozować?
Aby poprawnie zdiagnozować neutropenię, należy wykonać morfologię krwi z rozmazem. W diagnostyce jednak mogą być wykorzystane nie tylko badania laboratoryjne, ale też inne – takie jak biopsja szpiku. To ostatnie zleca się w przypadku podejrzenia zajęcia szpiku kostnego przez proces nowotworowy.
Polecamy: Badania krwi – kiedy je robić i jak się przygotować?
Neutropenia w konkretnych grupach pacjentów
Neutropenia u dzieci
Jak rozpoznać neutropenię u dzieci? Zwykle objawia się ona zakażeniami w okolicy odbytu i tworzeniem ropni w dole kulszowo-odbytniczym.
Jeśli rodzice zauważą u dzieci takie symptomy, powinni niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, jednocześnie utrzymując wysoką higienę zainfekowanych obszarów. Zaleca się również przestrzeganie obowiązującego kalendarza szczepień, aby nie narażać najmłodszych na inne powszechne choroby.
Co ważne, łagodna neutropenia nie jest powodem, by całkowicie wyizolować małego pacjenta. Może on nadal chodzić do szkoły lub przedszkola przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności. Ścisła izolacja jest wskazana jedynie przy ciężkim stanie neutropenii lub w przypadku ciężkich zakażeń towarzyszących zaburzeniu.
Polecamy: Pediatra – zakres specjalizacji. Czy z nastolatkiem iść do pediatry?
Neutropenia po chemioterapii
Neutropenia pojawiająca się u pacjentów onkologicznych stanowi jedno z najczęstszych powikłań terapii cytostatycznych i chemioterapii.
Do czynników ryzyka należą:
- obecność procesu nowotworowego pierwotnego lub wtórnego w obrębie szpiku kostnego,
- zaawansowana choroba nowotworowa,
- wiek powyżej 60-65 lat,
- płeć (kobiety chorują częściej),
- pogorszony stan ogólnej sprawności,
- niedożywienie,
- niedokrwistość,
- obecność chorób współistniejących.
Objawem ciężkiego zakażenia wynikającego z neutropenii jest gorączka neutropeniczna. Nazywamy tak stan, w którym temperatura ciała przekracza 38,5 stopni Celsjusza. Leczenie w takim wypadku polega na zastosowaniu antybiotyków o szerokim zakresie działania. Odpowiednio leczony pacjent, może liczyć na powrót do zdrowia (śmiertelność wynosi mniej niż 5%).
Neutropenia: jak leczyć?
Walka z neutropenią opiera się przede wszystkim na likwidacji przyczyny, która do niej doprowadziła. Jeśli zatem do obniżenia neutrofilów u pacjenta doprowadził zażywany lek, lekarz może podjąć decyzję o zaprzestaniu jego podawania. Natomiast jeżeli do zaburzenia doszło w wyniku zakażenia bądź pojawienia się tocznia rumieniowatego układowego, należy wdrożyć swoiste dla tych chorób metody leczenia.
Pacjenci, których neutropenia doprowadziła do rozwoju infekcji, powinni szybko zareagować i po konsultacji z lekarzem wdrożyć odpowiednie antybiotyki lub leki przeciwgrzybicze. Profilaktycznie można zastosować także leczenie przeciwdrobnoustrojowe. By uniknąć zakażenia, zaleca się przede wszystkim dbałość o higienę, częste mycie rąk i unikanie tłumów.
W przypadku znacznego stopnia neutropenii czasami podaje się środki stymulujące produkcję neutrofili w szpiku kostnym, a nawet przeszczep komórek macierzystych szpiku.
Polecamy: Dezynfekcja – rodzaje i metody
Neutropenia: dieta
Jak wynika z licznych badań, istnieje związek między podażą witaminy B12 i kwasu foliowego z ryzykiem wystąpienia neutropenii. Niedobór powyższych substancji może zaburzyć wytwarzanie i różnicowanie się elementów morfotycznych krwi. To z kolei skutkuje upośledzeniem dojrzewania neutrofili. W rezultacie pacjent zmaga się z nieefektywnym namnażaniem i dojrzewaniem szpiku kostnego, a czasem także niedokrwistością.
Co zrobić, by temu zapobiec? Warto wdrożyć do swojej codziennej diety następujące produkty:
- chude mięso (indyk, kurczak, cielęcina czy królik),
- chude ryby (mintaj, dorsz, pstrąg strumieniowy, sola),
- tłuste ryby (szprot, łosoś, makrela, śledź),
- jaja,
- mleko i jego przetwory,
- ciemnozielone warzywa (szpinak, brokuły, kapusta włoska, szparagi),
- soczewicę,
- ciecierzycę,
- produkty zbożowe z pełnego przemiału,
- owoce (awokado, pomarańcza).
Polecamy: Witaminy z grupy B – objawy niedoboru. Kiedy suplementować witaminy z grupy B?
Często zadawane pytania
Co to jest neutropenia?
Neutropenia jest zaburzeniem objawiającym się niską ilością neutrofili we krwi (poniżej 1500/mikrolitr). Do częstych objawów takiego stanu zaliczamy nawracające infekcje, choć neutropenia może też nie dawać żadnych symptomów.
Neutropenia icd 10: co to oznacza?
ICD 10 to skrót od Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych. Do neutropenii przypisany jest kod D70, gdzie D wskazuje na grupę chorób krwi.
Czy neutropenia jest groźna?
Tak, neutropenia jest groźna i znacznie zwiększa ryzyko występowania różnych zakażeń u pacjenta. Równocześnie jej objawy łatwo przeoczyć lub przypisać innemu schorzeniu.
Czy neutropenię można wyleczyć?
Tak, istnieją różne metody leczenia zarówno neutropenii wrodzonej, jak i nabytej. Zaliczamy do nich m.in. farmakoterapię oraz przestrzeganie prawidłowej diety.
