Czym jest badanie krwi i dlaczego jest ono tak istotne?
Krew, jako główny transporter substancji odżywczych, tlenu, elementów morfotycznych, hormonów oraz białek, umożliwia m.in. ich dokładną jakościową i ilościową ocenę. Wówczas pobrana próbka krwi obwodowej (żylnej) jest poddawana specjalistycznej analizie w laboratorium. Podstawowe badania krwi pozwalają ocenić aktualny stan organizmu oraz wykryć toczące się w nim procesy zapalne, nawet w początkowej fazie ich rozwoju.
Jedno z najważniejszych badań laboratoryjnych to morfologia krwi obwodowej, która bardzo szybko weryfikuje podejrzenia choroby. Badanie to powinno się wykonywać raz w roku, chyba że zalecenia lekarza prowadzącego są inne. Ze względu na dolegliwości zdrowotne bądź przyjmowane leki stan organizmu może bowiem wymagać uważniejszej obserwacji.
Kiedy zapisać się na badanie krwi?
Badania krwi należy wykonywać regularnie, jako badania profilaktyczne. Ta reguła dotyczy zarówno osób młodych, jak i seniorów. Zdecyduj się na badania krwi, jeśli zaobserwujesz u siebie utrzymujące się, niepokojące dolegliwości. Może to być np. przewlekłe osłabienie, nadmierna senność, trudno gojące się rany, obrzęki czy zaburzenia miesiączkowania.
Warto jednak zaznaczyć, że nie wszystkie schorzenia dają wyraźne, łatwe do rozpoznania objawy. Istnieją bowiem stany chorobowe, które w początkowej fazie rozwoju przebiegają w sposób utajony. Systematycznie wykonywane badania profilaktyczne pozwalają wychwycić nieprawidłowości, nawet jeśli pacjent nie czuje, że coś mu dolega.
Badania krwi można wykonać na podstawie skierowania otrzymanego od lekarza prowadzącego. Można też udać się bezpośrednio do wybranej placówki medycznej i wykupić pakiet badań.
Może Cię zainteresować: Siedem badań, które powinno się wykonywać minimum raz w roku
Jak przygotować się do pobrania krwi? Zalecenia
Każde badanie laboratoryjne wymaga od pacjenta właściwego przygotowania, które zmniejsza ryzyko wystąpienia tzw. błędu przedlaboratoryjnego. Okres przygotowawczy rozpoczyna się już na dzień przed umówioną wizytą. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zalecenia dotyczące pobierania krwi.
Pory dnia wykonywanego badania
Z uwagi na rytm dobowy na pobranie krwi należy zgłosić się rano, w godzinach od 7:00 do 10:00. Zasada ta dotyczy m.in. badań określających poziom: żelaza, fosforu, potasu, cynku, miedzi, kortyzolu, aldosteronu, prolaktyny, FSH, LH, TSH, hormonu wzrostu, PTH, testosteronu, 17-OH-progesteronu, DHEA.
Niekiedy dopuszcza się wykonanie pobrania krwi w innych porach, jednak taka sytuacja powinna być udokumentowana i uwzględniona przy interpretacji wyników.
Przyjmowane posiłki
Przed pobraniem krwi należy zachować co najmniej 8-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków, chyba że wskazania lekarza mówią inaczej. W dniu poprzedzającym badanie zaleca się również unikanie ciężkostrawnych pokarmów oraz powstrzymanie się od spożywania alkoholu. Zasady tej należy bezwzględnie przestrzegać w przypadku następujących badań: glukoza, test tolerancji glukozy, insulina, peptyd C, parametry gospodarki lipidowej (TG, HDL), żelazo, fosfor, kortyzol, kwas foliowy.
Przed badaniem można wypić szklankę wody. W przypadku niemowląt i dzieci dopuszcza się podanie lekkiego posiłku (z wyjątkiem sytuacji, w której oznaczane jest stężenie glukozy).
Pozostałe zalecenia
Aby uzyskać wyniki badania krwi o jak największej użyteczności klinicznej, pacjent powinien ograniczyć aktywność fizyczną nawet do 2-3 dni przed planowanym badaniem. Intensywny trening przyczynia się m.in. do spadku glukozy i trójglicerydów. Wyzwala także ogólnoustrojową reakcję organizmu, zwiększając liczbę neutrocytów oraz zmieniając stężenia hormonów. Co więcej, sam proces pobierania krwi może zostać utrudniony, ponieważ zdarza się, że aktywność fizyczna zagęszcza krew nawet o 10%.
Przed badaniem należy bezwzględnie powstrzymać się od spożywania alkoholu. Może on wpływać na wzrost stężenia enzymu GGTP, co zwykle sugeruje kamicę pęcherzyka żółciowego. Nikotyna również przyczynia się do zmiany wyniku badań – powoduje zaburzenia stężenia m.in. kwasów tłuszczowych, aldosteronu i kortyzolu.
Oprócz tego ważne jest zadbanie o swój komfort psychiczny przed badaniem. Stres przyczynia się do zmian wydzielania niektórych hormonów, np. kortyzolu, który m.in. reguluje stężenie glukozy w surowicy krwi.
Badania krwi a przyjmowane leki
Jeśli chodzi o przyjmowanie przed badaniem stałych leków, niezbędna jest tutaj konsultacja z lekarzem prowadzącym. Z reguły podstawowe badania krwi powinno się przeprowadzić przed przyjęciem porannej dawki leków. Ostateczne zalecenia w tej kwestii powinien jednak wydać lekarz.
W sytuacji, gdy leki trzeba przyjąć przed badaniem, należy popić je niewielką ilością wody. Po stawieniu się na pobranie krwi należy też poinformować personel medyczny o ich zażyciu. Warto również powiedzieć osobie pobierającej krew o ewentualnym zażywaniu środków ziołowych oraz prowadzonej suplementacji.
Jak odczytać wyniki badania krwi?
Normy badań określające dane parametry powinno się traktować wyłącznie jako wskaźniki naprowadzające, dające wstępny ogląd otrzymanych wyników badania krwi. Wyniki powinien zinterpretować lekarz, według fizjologicznych uwarunkowań pacjenta, tj. płci, wieku czy rasy. Niektóre parametry ulegają bowiem znacznym modyfikacjom na skutek zachodzących w organizmie naturalnych zmian biologicznych (np. pracy hormonów podczas cyklu miesięcznego lub ciąży).
Sprawdź: Interpretacja wyników badań – czy można samemu odczytać wyniki?
