Chromanie przestankowe – co to jest?
Chromaniem przestankowym nazywamy ból nóg, który ogranicza możliwość przemieszczania się. Dolegliwość może być opisywana również jako zmęczenie, zdrętwienie bądź zesztywnienie mięśni. Chromanie przestankowe nie jest schorzeniem – to objaw zmian w tętnicach obwodowych, powodujących niedotlenienie mięśni podczas aktywności ruchowej.Ból chromania ma następujące cechy:
- występuje po przejściu określonego, zwykle stałego dystansu (to tzw. dystans chromania);
- zmusza chorego do zatrzymania się;
- ustępuje samoistnie po kilkudziesięciu sekundach lub kilku minutach odpoczynku;
- występuje częściej przy wchodzeniu pod górę niż przy schodzeniu;
- nie promieniuje do innych miejsc.
Przyczyny chromania przestankowego
Przyczyną chromania jest zwężenie lub niedrożność tętnicy obwodowej; zmiany te skutkują przemijającym niedokrwieniem mięśni w trakcie wysiłku. Ból chromania pojawia się po wykonaniu określonej pracy mięśniowej i lokalizuje się w mięśniach znajdujących się poniżej miejsca zwężenia lub niedrożności tętnicy. Najczęściej jest odczuwany w mięśniach łydki, ale może dotyczyć nawet pośladka.Zmiany w tętnicach wywołujące chromanie przestankowe zazwyczaj są spowodowane miażdżycą. Za zwężenie naczyń krwionośnych odpowiada wtedy blaszka miażdżycowa.
U kogo występuje chromanie przestankowe?
Częstość występowania przewlekłego niedokrwienia kończyn ocenia się na 3–10%. W populacji pacjentów powyżej 70. roku życia dotyczy ono 15–20% osób, częściej mężczyzn.Chromanie przestankowe występuje u 5% mężczyzn oraz 2,5% kobiet po 60. roku życia. U chorych ze stabilnym chromaniem przestankowym ryzyko amputacji w ciągu 5 lat obserwacji jest raczej niewielkie – przy prawidłowym leczeniu wynosi około 2–3%. W 5–10% przypadków wystąpi krytyczne niedokrwienie kończyny. Prawdopodobieństwo nasilenia objawów chromania przestankowego w ciągu kolejnych 5 lat trwania choroby ocenia się na 10–20%. Jest ono największe w pierwszym roku po rozpoznaniu (6–9%), natomiast mniejsze w kolejnych latach (2–3% na rok).
Leczenie chromania przestankowego
Ból chromania utrudnia codzienne funkcjonowanie i zniechęca do ruchu. Początkowo leczenie tej uciążliwej dolegliwości opiera się na zmianach w stylu życia i ograniczaniu czynników ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Postępowanie obejmuje:- unormowanie masy ciała – jeśli występuje nadwaga lub otyłość;
- poprawę profilu lipidowego – osiągnięcie zalecanych wartości LDL w zależności od oszacowanego ryzyka sercowo-naczyniowego;
- zwiększenie aktywności fizycznej;
- zaprzestanie palenia tytoniu.
Rehabilitacja osób z chromaniem przestankowym
U pacjentów z chromaniem przestankowym nadzorowane ćwiczenia fizyczne mają na celu poprawę sprawności fizycznej oraz zwiększenie możliwości chodzenia. Najbardziej efektywne są treningi marszowe na bieżni, jednak połączenie różnych form ćwiczeń również przynosi rezultaty.Zaleca się treningi składające się z kilku cykli pracy oraz odpoczynku. Warto zacząć od 30-minutowych treningów i stopniowo wydłużać czas trwania sesji do godziny dziennie. Pozwala to na stymulację uwalniania czynników wzrostowych naczyń, które z biegiem czasu wytwarzają nowe połączenia naczyniowe, nierzadko pozwalające na uniknięcie amputacji.
Jakie leki na chromanie przestankowe?
U osób z chromaniem przestankowym najczęściej stosuje się jeden z dwóch leków: cilostazol lub pentoksyfilinę. Substancje te mają odmienne mechanizmy działania, ale ich skuteczność jest podobna. Niejednokrotnie leki te nie są jednak wystarczające, by zapobiec rozwojowi dalszych powikłań. Przy podejmowaniu decyzji, który z leków zapisać pacjentowi, lekarz powinien wziąć pod uwagę profil ich działań niepożądanych oraz możliwe interakcje z innymi przyjmowanymi przez chorego lekami.Chromanie rzekome, chromanie neurogenne
Dyskomfort podczas chodzenia, który nie jest związany ze zmianami w tętnicach, również nazywa się chromaniem. W takim przypadku nie mówi się jednak o chromaniu przestankowym, ale o chromaniu rzekomym. Poza chromaniem przestankowym występuje też na przykład chromanie neurogenne – dyskomfort w udach, pośladkach i biodrach związany z dysfunkcją nerwów obwodowych lub korzeni nerwów rdzeniowych.Bibliografia:
1. Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika, Medycyna praktyczna, Kraków 2020.
2. Krasinski K. i in., The position of Polish experts on conservative management in patients with artery diseases of lower limbs, „Acta Angiologica” 2019, nr 25 (2), s. 41–76.
3. Norgren L. i in., Konsensus dotyczący postępowania w chorobie tętnic obwodowych (TASC II), „Acta Angiologica” 2007, nr 13, supl. D.
4. Okopień B., Profil działania leków często stosowanych u chorych cierpiących na chromanie przestankowe, „Kardiologia w Praktyce” 2018, nr 12, s. 39–42.
