Przyczyny i rodzaje zapalenia oskrzeli
Najczęściej zapalenie oskrzeli wywołują wirusy. Bakterie są przyczyną choroby w mniej niż 10% przypadków.
Wśród zapaleń oskrzeli u dzieci wyróżniamy:
- ostre zapalenie oskrzeli – objawy utrzymują się do 3 tygodni, występuje najczęściej u dzieci przed ukończeniem 2 r.ż. oraz pomiędzy 9 a 15 r.ż.;
- nawrotowe zapalenie oskrzeli – występują minimum 4 epizody ostrego zapalenia oskrzeli w roku (w takiej sytuacji należy rozważyć rozpoznanie astmy oskrzelowej lub niedoborów odporności);
- przewlekające się bakteryjne zapalenie oskrzeli – jest obecny wilgotny kaszel trwający 3–4 tygodnie, ustępujący po leczeniu antybiotykiem.
Czytaj także: Grypa u dzieci i niemowląt – objawy, leczenie. Ile trwa i kiedy iść do szpitala?
Objawy ostrego zapalenia oskrzeli u dzieci
Najbardziej charakterystyczne objawy choroby to:
- kaszel utrzymujący się powyżej 5 dni (początkowo suchy, później z towarzyszącym odkrztuszaniem wydzieliny – przezroczystej, białej, żółtej lub zielonkawej);
- ból lub pieczenie w klatce piersiowej nasilające się przy głębokim wdechu lub kaszlu;
- u małych dzieci – wymioty ze śluzem;
- gorączka trwająca 3–5 dni;
- złe samopoczucie.
U najmłodszych dzieci zapalenie oskrzeli przebiega z widocznymi objawami zwężenia oskrzeli, tj. ze świstami (obturacyjne zapalenie oskrzeli).
Objawy zapalenia oskrzeli najczęściej są poprzedzone objawami wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych (surowiczy katar, ból gardła). Zwykle nie ma konieczności przeprowadzania badań mikrobiologicznych w celu określenia, jakie wirusy lub bakterie wywołują objawy.
Ile trwa ostre zapalenie oskrzeli?
Większość objawów ostrego zapalenia oskrzeli stopniowo ustępuje w ciągu 10–14 dni, ale suchy kaszel może utrzymywać się dłużej (nawet kilka tygodni). Kaszel nasila się po wysiłku i ekspozycji na czynniki drażniące.
Przedłużający się wilgotny kaszel i/lub gorączka u dziecka mogą sugerować infekcję bakteryjną. W takiej sytuacji należy skonsultować się z lekarzem.
Zapalenie oskrzeli a zapalenie płuc
Zapalenie oskrzeli rozpoznaje się na podstawie objawów i badania fizykalnego (przede wszystkim osłuchania płuc). Obie choroby dają podobne objawy, ale w przypadku zapalenia płuc kaszel i gorączka zazwyczaj są bardziej nasilone, a dodatkowo w badaniu osłuchowym występują zjawiska sugerujące zajęcie pęcherzyków płucnych. Aby wykluczyć zapalenie płuc, czasami zleca się wykonanie radiogramu klatki piersiowej.
Zapalenie oskrzeli u dziecka – kiedy do lekarza?
W większości przypadków ostrego zapalenia oskrzeli nie ma potrzeby podawania dziecku leków, a objawy można łagodzić w warunkach domowych. Mimo to warto skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu lub lekarzem pediatrą. Powinniśmy zgłosić się z dzieckiem do lekarza zwłaszcza wtedy, gdy:
- u dziecka pojawił się świszczący oddech i duszności lub ból w klatce piersiowej, który nasila się przy wdechu;
- gorączka utrzymuje się dłużej niż kilka dni;
- objawy utrzymują się dłużej niż 7 dni;
- objawy się nasilają;
- stan dziecka się pogarsza (apatia, senność, brak apetytu).
Leczenie – jak poradzić sobie z kaszlem?
W leczeniu ostrego zapalenia oskrzeli z reguły nie trzeba stosować antybiotyków. Zalecany jest odpoczynek w domu, picie dużej ilości płynów, a także – w razie potrzeby – przyjmowanie paracetamolu.
Jeśli dziecko mocno kaszle i odkrztusza wydzielinę, lekarz może zapisać leki, które zmniejszają jej lepkość i tym samym ułatwiają odkrztuszanie. Do takich leków należy m.in. ambroksol, karbocysteina i acetylocysteina. Pomocne bywają inhalacje z soli fizjologicznej (nawilżające) lub hipertonicznej (wykrztuśne).
Zdarza się, że stan zapalny doprowadza do zwężenia oskrzeli, co skutkuje dusznościami i świszczącym oddechem. U osób, u których lekarz stwierdzi tę przypadłość, można zastosować leki rozkurczające oskrzela. Jeśli jednak nie doszło do zwężenia oskrzeli, podawanie choremu tego typu leków jest bezzasadne.
