Grypa u dzieci i niemowląt – objawy, leczenie. Ile trwa i kiedy iść do szpitala?

Czym jest grypa i dlaczego dzieci chorują częściej?

Grypa to poważna infekcja wirusowa układu oddechowego, wywoływana u ludzi przez wirusy grypy typu A i B. W odróżnieniu od przeziębienia, które rozwija się stopniowo i zwykle przebiega łagodnie, grypa pojawia się nagle, a jej objawy są znacznie bardziej nasilone.

Dzieci chorują na grypę częściej niż dorośli z tego względu, że zapominają o przestrzeganiu zasad higieny oraz ich układ odpornościowy nie miał jeszcze kontaktu z większością wariantów wirusa. Każdy nowy sezon grypowy przynosi odmienne szczepy, z którymi organizm dziecka dopiero musi się zmierzyć.

W żłobkach i przedszkolach choroba szerzy się błyskawicznie – jedno zainfekowane dziecko potrafi zarazić kilkoro rówieśników w ciągu jednego dnia.

Szczególnie narażone są dzieci poniżej 5.roku życia, a najbardziej – niemowlęta. W tej grupie grypa może przebiegać ciężej i częściej prowadzić do powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego czy zaostrzenie astmy. Nawet pozornie niegroźna infekcja rozwija się szybko i wymaga interwencji lekarskiej, a nawet hospitalizacji.

Objawy grypy u dzieci i niemowląt

Najbardziej rozpoznawalny objaw grypy to jej nagły początek – grypa zaczyna się nagle, choć jeszcze chwilę temu nic nie wskazywało na infekcję. Dziecko rano może wyglądać zdrowo, a już po kilku godzinach pojawia się gorączka, dreszcze i całkowity brak energii. Dolegliwości są wyraźnie silniejsze niż przy zwykłym przeziębieniu.

Objawy grypy u starszych dzieci

Objawy grypy u dzieci w wieku szkolnym obejmują:

• wysoką gorączkę często powyżej 38,5–39°C, utrzymująca się kilka dni,
• dreszcze i silne osłabienie, dziecko nie ma siły się bawić, leży w łóżku,
• bóle mięśni i stawów, bóle głowy i karku,
• suchy, męczący kaszel, który pojawia się od początku choroby,
• ból gardła, chrypka, czasem katar, ale mniej nasilony niż w przeziębieniu,
• brak apetytu, nudności lub wymioty, zwłaszcza u młodszych dzieci.

Czytaj także: Przeziębienie u dzieci – objawy, przebieg, leczenie i domowe sposoby. Ile trwa przeziębienie u dzieci?

Objawy grypy u niemowląt i małych dzieci

Wśród dzieci najmłodszych grypa może być szczególnie podstępna, ponieważ poza charakterystycznymi dolegliwościami mogą występować nietypowe objawy:

• gorączka – czasem jedyny wyraźny sygnał choroby,
• drażliwość, płaczliwość, trudności z karmieniem,
• senność, ospałość lub przeciwnie – niepokój i rozdrażnienie,
• przyspieszony oddech, czasem świsty lub duszność,
• wymioty i biegunka, które mogą prowadzić do odwodnienia.

U niemowląt objawy grypy mogą być mylone z innymi infekcjami, np. zakażeniami bakteryjnymi czy zapaleniem oskrzeli. Każde dziecko poniżej 6. miesiąca życia z gorączką wymaga pilnej wizyty u lekarza, choć u starszych konsultacja jest również wskazana. 

Czytaj także: Przeziębienie u niemowlaka – przyczyny i objawy. Jak radzić sobie z infekcją?

Grypa typu A i B u dzieci

Wirus grypy występuje w kilku typach, z których najważniejsze klinicznie są grypa typu A i grypa typu B przenoszone przez ludzi (typ A atakuje również zwierzęta). Obydwa mogą powodować ciężkie zachorowania i powikłania u dzieci.

Przyjmuję się, że symptomy grypy typu A utrzymują się dłużej, jednak różnice są niewielkie, a sam okres infekcji jest najbardziej zależny od stanu zdrowia pacjenta i odpowiedzi immunologicznej organizmu. Oba typy wirusa wywołują podobne objawy (gorączka, kaszel, bóle mięśni) i mogą prowadzić do niebezpiecznych komplikacji.

Grypa czy przeziębienie – najważniejsze różnice

Rodzice mogą mieć trudność z odróżnieniem grypy od przeziębienia. Zarówno grypa, jak i przeziębienie, wywoływane są przez wirusy i dotyczą dróg oddechowych, jednak ich przebieg jest zupełnie inny.   

Czytaj więcej: Przeziębienie a grypa – jak je rozróżnić

Jak długo trwa grypa u dzieci i ile dni utrzymuje się gorączka?

Przebieg grypy u dzieci jest zwykle bardziej burzliwy niż u dorosłych, a jej objawy potrafią utrzymywać się dłużej.

• Gorączka – najczęściej wysoka wynosząca ok. 38,5–39°C, trwa zwykle 3–5 dni, ale u młodszych dzieci może przedłużyć się nawet do tygodnia. Jeśli nie spada lub nasila się po 4.–5. dobie, konieczna jest konsultacja lekarska, ponieważ może to oznaczać rozwój powikłań.
• Kaszel – pojawia się od początku choroby i bywa bardzo męczący. Może utrzymywać się dłużej niż gorączka, nawet 2–3 tygodnie, mimo że dziecko czuje się już lepiej.
• Ogólne osłabienie i bóle mięśni – zwykle ustępują po 7–14 dniach, ale rekonwalescencja u dzieci bywa dłuższa niż u dorosłych. Zdarza się, że maluch wraca do pełnej aktywności dopiero po 2–3 tygodniach.
• Katar i ból gardła – jeśli występują, zwykle są krótsze niż gorączka i znikają po kilku dniach.

Grypa u najmłodszych dzieci, szczególnie niemowląt i maluchów do 2. roku życia, może przebiegać ciężej i przeciągać się w czasie. To właśnie w tej grupie wiekowej częściej dochodzi do odwodnienia, nadkażeń bakteryjnych i hospitalizacji.

Czytaj także: Ile trwa grypa i który dzień jest najgorszy? Przebieg choroby, objawy i czas powrotu do zdrowia

Leczenie grypy u dzieci – leki z apteki i metody domowe

Grypa u dziecka leczenie wymaga przede wszystkim cierpliwości i uważnej obserwacji. To choroba wirusowa, która musi przebiec swoim naturalnym torem. Zadaniem rodziców i lekarzy jest łagodzenie objawów, zapobieganie odwodnieniu oraz szybka reakcja, jeśli pojawią się powikłania.

Pamiętaj, że grypa to poważna choroba – skonsultuj metody leczenia i podawane leki z pediatrą.

Sprawdź: Lekarz pediatra w Świecie Zdrowia

Domowe sposoby na grypę – co podać choremu dziecku?

Domowe sposoby, które mogą wspomagać powrót do zdrowia to:

• nawodnienie – dziecko powinno pić często, małymi porcjami. U niemowląt podstawą jest mleko mamy lub mleko modyfikowane, u starszych dzieci woda, herbata owocowa, bulion,
• odpoczynek – organizm w czasie grypy potrzebuje regeneracji, dlatego nie warto zmuszać dziecka do aktywności,
• lekkostrawna dieta – brak apetytu jest naturalny. Ważne, by maluch przyjmował płyny i choćby niewielkie porcje posiłków,
• nawilżanie i regularne wietrzenie pokoju – świeże i wilgotne powietrze ułatwia oddychanie i łagodzi kaszel.

Czytaj także: Rozgrzewająca herbata na przeziębienie – jak ją przygotować i jakie dodatki wybrać?

Leczenie objawowe

W leczeniu grypy u dzieci wykorzystywane są leki, które łagodzą objawy. Pamiętaj, aby podanie preparatu skonsultować z lekarzem lub farmaceutą – nie wszystkie leki stosowane u dorosłych będą również wskazane u dzieci.

Podczas grypy u dzieci stosowane są:

• paracetamol i ibuprofen – podawane w dawkach dostosowanych do wieku i masy ciała, pomagają obniżyć gorączkę i złagodzić bóle mięśni,
• krople lub spraye do nosa z solą fizjologiczną lub morską ułatwiają oddychanie i oczyszczanie, inne na bazie oxymetazoliny i xylometazoliny obkurczają śluzówkę udrażniając nos i zatoki,
• syropy ziołowe łagodzące kaszel – niektóre zawierające porost islandzki mogą być stosowane już od 1 roku życia. 

Czego unikać w leczeniu grypy?

Niektóre preparaty i metody mogą pogorszyć zdrowie i samopoczucie dziecka. W trakcie leczenia grypy u najmłodszych unikaj:

• antybiotyków – nie działają na wirusy grypy i nie powinny być stosowane bez wyraźnych wskazań lekarskich,
• syropów przeciwkaszlowych (na suchy kaszel) z kodeiną – zakazane u dzieci poniżej 12. roku życia, a u młodszych szczególnie niebezpieczne (ewentualnie zastąpić syropem na bazie dekstrometorafnu – niektóre mogą być stosowane już od 2 roku życia), 
• preparatów „na odporność” podawanych wyłącznie w trakcie choroby – nie mają udowodnionej skuteczności, gdy grypa już zaatakuje,
• aspiryny (kwas acetylosalicylowy) – u dzieci grozi to zespołem Reye’a, poważnym powikłaniem wątroby i mózgu.

Czytaj także: Osłabienie po grypie – jak się wzmocnić? Ile trwa, objawy, co stosować na powikłania po grypie

Kiedy konieczne są leki przeciwwirusowe na grypę?

U części dzieci konieczne jest wdrożenie leczenia przyczynowego – czyli leków przeciwwirusowych (zwykle oseltamiwir). Decyzję o ich zastosowaniu zawsze podejmuje lekarz.

Najczęstsze wskazania do leczenia przeciwwirusowego:

• noworodki urodzone w terminie i dzieci, u których występują objawy typowe dla grypy, kiedy wirus krąży w danym środowisku, 
• niemowlęta poniżej 1 roku życia w trakcie pandemii grypy po kontakcie z osobą zarażoną,
• zapobieganie poekspozycyjne u dzieci powyżej 1 roku życia, po kontakcie z przypadkiem klinicznie rozpoznanej grypy lub kiedy wirus grypy występuje w danym środowisku,
• w wyjątkowych sytuacjach sezonowa profilaktyka u dzieci od 1 roku życia, gdy krążące szczepy grypy nie odpowiadają szczepom wirusa zawartym w szczepionce lub w przypadku pandemii).

Leki przeciwwirusowe są skuteczne, gdy zostaną włączone w ciągu pierwszych 48 godzin od wystąpienia objawów. Hamują replikację wirusa grypy, mogą skrócić czas trwania gorączki i zmniejszyć ryzyko powikłań.

Czytaj także: Jak wzmocnić odporność u dzieci? Leki, witaminy, domowe sposoby na odporność

Grypa u dziecka – kiedy do szpitala? Objawy alarmowe

W większości przypadków grypa u dzieci przebiega w warunkach domowych i ustępuje w ciągu kilkunastu dni. Są jednak sytuacje, w których choroba wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i hospitalizacji. Objawy alarmowe, które powinny skłonić do pilnego zgłoszenia się do szpitala:

• trudności w oddychaniu – przyspieszony oddech, duszność, świsty, sinienie ust i skóry,
• utrzymująca się wysoka gorączka (ok. 39°C) dłużej niż 4-5 dni lub nawracająca po okresie poprawy,
• oznaki odwodnienia – rzadsze oddawanie moczu, suchy język i wargi, płacz bez łez, senność, apatia,
• zaburzenia świadomości – dziecko jest nadmiernie senne, nie reaguje na bodźce, jest splątane lub bardzo rozdrażnione,
• ciężkie wymioty lub biegunka, które uniemożliwiają przyjmowanie płynów,
• drgawki towarzyszące gorączce,
• silny ból w klatce piersiowej, ucha lub głowy.

Nie warto zwlekać w szukaniu pomocy w szpitalu. Dzieci częściej są narażone na powikłania po grypie. Choroby, takie jak zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie mięśnia sercowego czy drgawki gorączkowe, mogą rozwijać się bardzo szybko. W przypadku wystąpienia objawów alarmowych najbezpieczniej jest udać się do szpitala – nawet, jeśli po badaniach okaże się, że dziecko nie musi być hospitalizowane.

Czytaj także: Grypa bez gorączki – czym jest grypa bezobjawowa i jak ją leczyć? 

Jak ochronić dziecko przed grypą?

Najskuteczniejszą metodą ochrony przed grypą i jej powikłaniami jest szczepienie przeciwko grypie. Zaleca się je dzieciom od ukończenia 6. miesiąca życia, a szczególnie tym, które uczęszczają do żłobków i przedszkoli, bo tam wirus rozprzestrzenia się najszybciej.

Najważniejsze informacje dotyczące szczepienia na grypę:

• Rodzaje szczepionek – w Polsce dostępne są obecnie szczepionki inaktywowane (zabity” wirus – pozbawiony zdolności do wywoływania objawów grypy oraz replikacji).
• Częstotliwość – szczepienie wykonuje się raz w roku, najlepiej przed rozpoczęciem sezonu zachorowań.
• Korzyści – szczepienie znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia ciężkich objawów choroby, jeśli dojdzie do infekcji, jej przebieg jest łagodniejszy, a ryzyko powikłań znacznie spada.
• Odporność nabyta – wykształca się zazwyczaj po ok. 2 tygodniach od zaszczepienia na aktualne mutacje wirusa. 

Szczepienie przeciw grypie jest bezpieczne, dobrze tolerowane i bezpłatne do 18 roku życia (gdy lekarz wystawi receptę ze zniżką i uprawnieniem dodatkowym). To inwestycja nie tylko w zdrowie dziecka, ale też całej rodziny, bo zaszczepione dziecko rzadziej przenosi wirusa na domowników.

Sprawdź: Kalendarz szczepień ochronnych na 2025 rok – oblicz harmonogram szczepień Twojego dziecka w Kalkulatorze

Może Cię również zainteresować: