Wymioty u dzieci to gwałtowny odruch polegający na wyrzuceniu treści pokarmowych z żołądka. Wymiotowanie następuje na skutek skurczu mięśni brzucha oraz przepony, a patomechanizm polega na pobudzeniu ośrodków wymiotnych.
W diagnostyce wymiotów ważne jest zebranie wywiadu lekarskiego oraz zbadanie dziecka. Najczęściej dalsza diagnostyka wybierana jest po wstępnych badaniach – i ukierunkowana na zakażenia, zatrucia lub inne choroby.
Wymioty u dziecka – przyczyny
Przyczyny wymiotów u dziecka mogą być różne. Wymioty u noworodków i dzieci mogą powodować m.in. zmiany anatomiczne, zakażenia, zatrucia pokarmowe, choroba lokomocyjna oraz błędy w diecie. W każdym przypadku należy skonsultować te objawy z lekarzem.
Częste przyczyny wymiotów u dzieci:
- zatrucia pokarmowe,
- infekcje bakteryjne i wirusowe,
- zapalenie żołądka (a konkretnie: zapalenie błony śluzowej żołądka),
- nieżyt żołądkowo-jelitowy (grypa żołądkowa),
- Helicobacter pyroli,
- pasożyty,
- alergie pokarmowe,
- refluks,
- ciało obce w przełyku,
- zapalenie wątroby.
W niektórych przypadkach przyczyna wymiotów może być prozaiczna – np. wymiotować można w wyniku długotrwałego płaczu, kaszlu, a odruch wymiotny może pojawić się nawet w czasie mycia zębów. Czasami dziecku „stoi coś na żołądku” w wyniku przejedzenia lub wymieszania pokarmu w krótkim czasie. Do wymiotów mogą prowadzić proste błędy dietetyczne.
Często przyczyną wymiotów jest również przyjmowanie niektórych leków. Wymioty u dzieci mogą powodować niektóre antybiotyki, leki przeciwnowotworowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki stosowane w leczeniu chorób układu pokarmowego. Groźną przyczyną wymiotów mogą być również toksyny.
Warto jednak pamiętać, że nie wolno tego objawu bagatelizować, przykładowo: powtarzające się poranne wymioty z bólem głowy mogą wskazywać na guza mózgu lub choroby neurologiczne.
Wymioty występują też w przebiegu wielu chorób, takich jak:
- wstrząśnienie mózgu,
- migrena,
- niewydolność nerek,
- zapalenie ucha środkowego,
- bulimia,
- niedrożność jelit,
- zapalenie trzustki,
- zapalenie wyrostka robaczkowego,
- choroba Crohna.
Polecamy: Kolka nerkowa – objawy, przyczyny. Jak leczyć?
Przyczyny wymiotów u dzieci można podzielić też na trzy podgrupy:
- przyczyny psychiczne (np. wymioty wywołuje konkretny zapach),
- przyczyny związane z zaburzeniami błędnika (np. choroba lokomocyjna),
- przyczyny somatyczne (wszelkie wymienione wyżej choroby układu pokarmowego).
Co robić, gdy dziecko wymiotuje?
Jeśli dziecko wymiotuje, to należy ustalić przyczynę tej dolegliwości, czyli skonsultować się z lekarzem. Do czasu wizyty lekarskiej podstawowym działaniem są zazwyczaj:
- nawadnianie – zapobieganie odwodnieniu,
- zapobieganie zaburzeniom elektrolitowym.
Częste wymiotowanie u dziecka może prowadzić do groźnego odwodnienia organizmu – dlatego odpowiednie nawodnienie jest bardzo ważne w przebiegu tej dolegliwości. Lekarze pediatrzy mogą też zalecić kilkugodzinną głodówkę, a po ustąpieniu objawów podanie lekkostrawnych pokarmów (np. gotowane jabłko, gotowana marchewka).
Jak zatrzymać wymioty u dziecka?
Wymiotowanie u dzieci to naturalny odruch organizmu, który w każdym przypadku wymaga ustalenia przyczyny. Nie zaleca się na siłę powstrzymywać wymiotów u dziecka.
W niektórych przypadkach – np. gdy wymioty występują w wyniku choroby lokomocyjnej – lekarz może zalecić leki na wymioty.
Polecamy: Wzdęcia – co je powoduje? Dieta na wzdęcia
Co na wymioty u dziecka?
W zależności od przypadku lekarz może zalecić lek przeciwwymiotny dla dzieci. Zazwyczaj są to:
- czopki na wymioty,
- tabletki przeciwwymiotne,
- krople na wymioty.
Uwaga! Leki na wymioty podawaj zawsze po konsultacji z lekarzem, który dobierze odpowiednią dawkę, rodzaj leku i rekomendowaną formę podania. To ważne nie tylko w przypadku niemowląt czy noworodków, ale też młodszych dzieci.
Wymioty u dziecka: kolor wymiocin, zapach – co sugerują?
W diagnostyce wymiotów u dzieci pomóc może określenie i ocena treści wymiotnej. Poniżej znajdziesz praktyczne informacje na ten temat:
Żółte wymioty u dziecka – co mogą oznaczać?
Treść wymiotna z żółcią i treścią pokarmową najczęściej pochodzi z żołądka. Wymioty żółciowe wynikają często z tego, że żółć najpierw przemieszcza się z jelit do żołądka, a następnie do przełyku. Przyczyną mogą być intensywne wymioty (gdy żołądek jest już opróżniony w wyniku długotrwałych wymiotów) lub z wielu innych powodów (przykładem jest nieprawidłowa motoryka jelit).
Żółte wymioty u noworodków mogą wskazywać m.in. na niedrożność smółkową, zarośnięcie jelita cienkiego. Podbarwione żółcią lub zielone wymioty (za zielony kolor wymiocin odpowiada również żółć) u dzieci mogą wynikać m.in. z alergii pokarmowych, wgłobienia, nieżytu żołądka.
Polecamy: Kolor kupy niemowlaka – o czym świadczy zielona, żółta lub czarna kupka dziecka?
Wymiotowanie z krwią u dziecka
Krew w treści wymiotnej dziecka może mieć wiele przyczyn. W takim przypadku przyczyną często jest krwawienie z błony śluzowej w górnym odcinku przewodu pokarmowego.
Dalsza diagnostyka może wykazać takie dolegliwości, jak żylaki przełyku, zapalenie w obrębie przełyku lub żołądka, choroba wrzodowa żołądka. Krwiste wymioty, fusowate wymioty – mogą również wynikać z pęknięcia żylaków przełyku, wskazywać na wrzody dwunastnicy, krwotoczne zapalenie, raka żołądka.
Zapach wymiotów – czy ma znaczenie?
Zapach treści wymiotnych również może pomóc w diagnostyce – zazwyczaj jest to charakterystyczny kwaśny zapach. Jeśli treść wymiotna pozbawiona jest kwaśnego zapachu, to lekarz decyduje o dalszej diagnostyce (jeśli to wymioty u noworodka, to wykluczane są m.in. wady wrodzone). W takim przypadku przyczyną może być też np. obecność ciała obcego w przełyku, oparzenia przełyku. Z kolei wymioty z treścią kałową mogą wskazywać na przetokę okrężniczo-żołądkową.
Wymioty u dziecka – kiedy do lekarza?
W przypadku wszelkich niepokojących objawów u dziecka należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Szczególnej uwagi wymagają:
- długotrwałe wymioty,
- wymioty z krwią,
- powtarzające się często wymioty,
- objawy odwodnienia dziecka,
- problemy z nawodnieniem (dziecko nie przyjmuje płynów),
- występują objawy towarzyszące (wysoka gorączka, bóle itp.),
- występuje zatrzymanie gazów i stolca,
- krwiste biegunki.
Wymioty u dziecka – jak rozpoznać odwodnienie?
Jeśli dziecko wymiotuje, to bardzo ważne jest zarówno odpowiednie nawadnianie, jak i najszybsze rozpoznanie objawów groźnego odwodnienia. W jaki sposób rozpoznać, że dziecko może być odwodnione lub ma pierwsze objawy odwodnienia? To m.in.:
- przyspieszony oddech,
- płacz (często bez łez),
- zmęczenie,
- senność,
- rozdrażnienie,
- niewielkie ilości oddawanego moczu,
- suche błony śluzowe,
- blada skóra.
Uwaga! Jeśli takie objawy towarzyszą wymiotom lub biegunce, to należy zgłosić się do lekarza – odwodnienie dziecka może być bardzo groźnym stanem.
Gorączka i wymioty u dziecka – co robić?
Jeśli wymiotom towarzyszy gorączka u dziecka, to należy skonsultować się z lekarzem – szczególnie gdy objawy te nie ustępują w ciągu 24 godzin. Jeżeli masz wątpliwości, a wymioty i gorączka występują u bardzo małego dziecka lub noworodka, to nie zwlekaj i od razu udaj się na konsultację lekarską.
Ból brzucha i wymioty u dziecka – jak sobie radzić?
Wymiotom u dzieci często towarzyszą inne objawy – bardzo często występuje ból brzucha, ból w prawym boku, w podbrzuszu, pieczenie i dyskomfort w okolicy żołądka.
Zdecydowanie warto poznać przyczynę bólu brzucha, zlokalizować ból i spróbować go nazwać razem z dzieckiem – to również będzie pomocne w dalszej diagnostyce. Warto sprawdzić, czy dziecko ma inne objawy – poza bólem brzucha i wymiotami; w którym dokładnie miejscu boli brzuch, jaki to typ bólu; określić też od kiedy dziecko skarży się na ból brzucha i czy brzuch bolał przed wystąpieniem wymiotów.
Warto pamiętać, że ból brzucha i wymioty mogą być objawem przejedzenia czy błędów dietetycznych, ale też wskazywać na poważniejsze schorzenia lub wymagające pilnej pomocy lekarskiej (np. zapalenie wyrostka robaczkowego).
Biegunka i wymioty u dziecka – co stosować?
Biegunka u dziecka w większości przypadków wynika z infekcji w obrębie przewodu pokarmowego – najczęściej ma tyło wirusowe, bakteryjne lub pasożytnicze. Często dodatkowo mogą wystąpić nudności, wymioty, zwiększona liczba wypróżnień w ciągu doby, kurczowe bóle brzucha. W kale dodatkowo może pojawić się śluz.
Jeśli biegunka występuje jednocześnie z wymiotami, to warto skupić się na nawodnieniu dziecka -wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych jest niezbędne, aby uniknąć powikłań.
Co stosować, gdy występuje biegunka i wymioty?
- Podawaj dziecku płyny;
- Stosuj zlecone przez lekarza w odpowiednich proporcjach: proporcje elektrolity, wodę, glukozę.
Ważne: podawaj płyny w temperaturze pokojowej, w małych ilościach, ale często. Dodatkowo lekarz może zlecić zastosowanie probiotyków, ograniczenie przyjmowania pokarmów, lekkostrawną dietę.
Jakie są domowe sposoby na wymioty?
Pamiętaj, że zanim zdecydujesz się skorzystać z domowych metod na wymioty u dziecka, skonsultuj wszelkie porady i pomysły podawane na forum z lekarzem. W zależności od wieku dziecka, mogą być polecone:
- mieszanki na trawienie,
- koper włoski,
- rumianek,
- melisa,
- woda z imbirem,
- mięta.
Pamiętaj też, że niektóre leki w chodzą w interakcje z ziołami – dlatego przy jednoczesnym stosowaniu kilku środków warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Ból głowy i wymioty u dziecka – co robić?
Bóle głowy z wymiotami u dziecka mogą budzić niepokój. W wielu przypadkach ból głowy nie wskazuje na poważną dolegliwość, ale jeśli występuje u dziecka, a dodatkowo nie przechodzi, a wymioty lub dolegliwości nasilają się – to zdecydowanie warto skonsultować się pilnie z lekarzem. Taki stan może wskazywać m.in. na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Wszelkie inne niepokojące objawy, które występują wraz z wymiotami (np. wysoka gorączka, dysfunkcje poznawcze, problemy z mówieniem, zaburzenia świadomości, omdlenia, niedowład kończyn), należy pilnie skonsultować z lekarzem.
Dieta na wymioty u dziecka
Jaką dietę stosować u dziecka w przypadku wymiotów? W momencie gdy wystąpią objawy najlepiej nie podawać przez kilka godzin pokarmów. Dopiero gdy objawy ustąpią, można podać lekkostrawne pokarmy, takie jak:
- marchwianka,
- marchewka z groszkiem,
- pieczone lub gotowane jabłko,
- zupa na chudym mięsie,
- pierś z kurczaka z ryżem.
W pierwszej fazie warto skupić się na nawadnianiu, pomóc mogą:
- woda lekko słodzona miodem,
- napary owocowe,
- domowy kompot.
Wymioty u dziecka – odpowiedzi na często zadawane pytania
Nudności bez wymiotów u dziecka – co robić?
Najczęściej nie jest to niepokojący objaw – może wskazywać na zatrucie pokarmowe. Jeśli pojawiają się kolejne objawy lub nudności nasilają się, to należy skonsultować się z lekarzem.
Kaszel z wymiotami u dziecka – jak postępować?
Najlepiej zgłosić się do lekarza, który ustali, czy odruch wymiotny powstaje w wyniku kaszlu czy kaszel jest objawem towarzyszącym wymiotom.
Częste wymioty u dziecka – na co wskazują?
Ciągłe wymioty lub nawracające nudności i bóle brzucha wskazują najczęściej na problemy z układem pokarmowym – nawracające zapalenia, zakażenia, pasożyty, powracające infekcje bakteryjne czy wirusowe. W takiej sytuacji polecana jest pilna konsultacja z pediatrą.
Poranne wymioty u dziecka – co mogą oznaczać?
Ważne jest, czy poranne wymioty powtarzają się i jakie objawy im towarzyszą. Jeśli dziecko gorączkuje, a dodatkowo występują silne bóle głowy z wymiotami – a dodatkowo objawy te powtarzają się, to należy pilnie skonsultować się z lekarzem.
Wymioty u rocznego dziecka – co robić?
Jeśli zastanawiasz się, co stosować na wymioty u rocznego dziecka, to nie szukaj odpowiedzi na forum – skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą. Spróbuj spisać jak najwięcej objawów, skup się na odpowiednim nawadnianiu i pilnie zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy towarzyszące wymiotom.
Bibliografia:
- Interna Szczeklika, P. Gajewski, A. Szczeklik, 2021
- https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/012/531/original/61-73.pdf?1473335970
- https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/86066,wymioty-u-dzieci
- https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.1.22.18.
