Gazy jelitowe składają się głównie z dwutlenku węgla, siarkowodoru, azotu oraz metanu. Powstają w trakcie procesów fermentacji, za które są odpowiedzialne bakterie symbiotyczne. Innym czynnikiem powodującym ich gromadzenie jest po prostu połykanie powietrza w trakcie oddychania i jedzenia. W prawidłowo funkcjonującym organizmie gazy jelitowe są usuwane przez przewód pokarmowy (powodując odbijanie i gazy, czyli wiatry). Jest to zjawisko w pełni normalne.
Problemy pojawiają się wtedy, gdy dochodzi do nadmiernej produkcji i gromadzenia się gazów jelitowych. Najczęstszą dolegliwością, którą ta sytuacja powoduje, są właśnie wzdęcia brzucha.
Przyczyny wzdęć i gazów
Wzdęcia może spowodować każde zaburzenie w funkcjonowaniu układu pokarmowego. Sprzyjają im:
- długotrwałe zaparcia,
- upośledzenia funkcji jelit,
- choroby trzustki i wątroby,
- choroba wrzodowa,
- nietolerancja pokarmowa,
- choroby występujące na tle nerwowym, np. zespół jelita drażliwego.
W takich przypadkach konieczna jest pomoc lekarza. Bywa i tak, że wzdęcia pojawiają się po leczeniu antybiotykami. Antybiotyki zmieniają lub niszczą naturalną florę jelitową w przewodzie pokarmowym. A właśnie tworzące ją drobnoustroje są niezbędne do prawidłowego przebiegu procesu trawienia. Dlatego najczęściej poza antybiotykiem lekarz przepisuje środek ochronny, niestety nierzadko lekceważony przez pacjenta. To błąd. Odpowiednie środki można jednak kupić w aptece również bez recepty. Odbudowie flory bakteryjnej sprzyjają też jogurty zawierające żywe bakterie.
Wzdęcia mogą wystąpić także u osób całkowicie zdrowych. Czynnikiem, który szczególnie im sprzyja, jest stres. Pod jego wpływem podczas jedzenia i picia połyka się więcej powietrza. Część gazów zostaje usunięta przez „odbijanie”, ale reszta może powiększać brzuch. Poza tym gaz wytwarzany w jelitach pochodzi z różnych procesów trawiennych. Nawet u zdrowych ludzi może czasem dochodzić do niepełnego trawienia i wchłaniania węglowodanów. Znana jest cała grupa produktów gazotwórczych, jak kapusta, fasola, groch, które mogą incydentalnie wywoływać wzdęcia. Problem zaczyna się wtedy, gdy wzdęcia i gazy występują coraz częściej bez względu na menu, bo jeśli nawet nie zagrażają zdrowiu, to powodują duży dyskomfort.
Wzdęcia i gazy – co jeść, by ich uniknąć?
Gdy nie ma zastrzeżeń co do stanu zdrowia, a mimo to brzuch często jest wzdęty, na początek warto ustalić, po jakich produktach spożywczych pojawiają się nieprzyjemne dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Zmiana diety niejednokrotnie przynosi bardzo dobre rezultaty. Należy unikać pokarmów ciężkostrawnych, wzmagających procesy fermentacyjne. Zalicza się do nich przede wszystkim warzywa strączkowe (groch, fasola, soczewica), cebulę, kapustę, kalafior. U niektórych osób nadmierną produkcję gazów mogą powodować także owoce, np. gruszki, oraz inne warzywa, np. brokuły. Zdarza się również, że wzdęcia wywołują produkty mleczne i ciemne pieczywo. Czasami dolegliwości pojawiają się też po spożyciu posiłku łączącego skrobię z białkiem lub owocami, np. chleba z mięsem, placka z owocami.
Krótko mówiąc, każdy powinien uważnie obserwować własny organizm i tak zmodyfikować jadłospis, by nie prowokować nadprodukcji gazów. Warto również zwrócić uwagę na sposób, w jaki jemy. Aby uniknąć nadmiernego połykania powietrza, należy jeść powoli i spokojnie. Poza tym koniecznie trzeba zrezygnować z picia gazowanych napojów, zwłaszcza słodzonych. Pomóc może też odstawienie gumy do żucia i papierosów. Ważna jest również regularna aktywność fizyczna – pobudza ona ruchy robaczkowe jelit, dzięki czemu zapobiega wzdęciom.
Czytaj także: Maślan sodu na jelita – jak działa i co to jest? Właściwości, skutki uboczne
Leki na wzdęcia brzucha i gazy
Na wzdęcia zazwyczaj polecane są leki, które „wiążą” gazy w jelitach. Warto o nie zapytać lekarza. Czasami lekarze zalecają też otręby, węgiel aktywowany, środki łagodnie hamujące perystaltykę jelit. Coraz częściej i z dobrym skutkiem stosuje się także preparaty zawierające lecznicze bakterie. Można je kupić w aptece bez recepty; kuracja trwa 2-4 tygodnie. W przypadku gazów i wzdęć można również sięgnąć po zioła: rumianek, koper włoski, melisę, imbir i korzeń arcydzięgla.
Autor: Redakcja
