Krwioplucie – co może oznaczać krew w plwocinie?

Czym jest krwioplucie?

Krwioplucie to wykrztuszanie z dróg oddechowych krwi bądź krwistej plwociny. Odkrztuszana krew pochodzi najczęściej z naczyń krwionośny oskrzeli.  

Ten niepokojący objaw zawsze należy skonsultować z lekarzem. Specjalista będzie się starał dowiedzieć, skąd pochodzi krew – z dolnych dróg oddechowych, jamy ustnej, nosowej czy też układu pokarmowego (wtedy będą to krwiste wymioty).

Trzy stopnie krwioplucia

Wyodrębnia się trzy stopnie krwioplucia ze względu na ilość wykrztuszanej krwi:

• do 20 ml krwi na dobę – haemoptysis – w tym wypadku plwocina jest jedynie podbarwiona krwią,
• od 20 do 200 ml krwi na dobę – haemoptoe – charakteryzuje się znaczną ilością odkrztuszanej czystej krwi,
• powyżej 200 ml krwi w ciągu doby lub więcej niż 600 ml krwi w ciągu dwóch dni – haemorrhagia – znaczna utrata krwi, ponadto odkrztuszanie krwi odbywa się często w krótkich odstępach czasu.

Taki podział warto znać, ponieważ właściwe określenie stopnia krwioplucia może pomóc w znalezieniu odpowiedniego leczenia. Należy mieć przy tym na uwadze, że każdy epizod odkrztuszania z krwią należy skonsultować ze specjalistą i poddać bardziej szczegółowej diagnostyce.

Czytaj także: Atak kaszlu – jakie są przyczyny i jak go powstrzymać?

Przyczyny krwioplucia

Co oznacza krwioplucie przy kaszlu? Trudno na to pytanie odpowiedzieć jednoznacznie. Przyczyny krwioplucia zostają potwierdzone jedynie po przeprowadzeniu odpowiedniej diagnostyki.

Wśród tych najczęstszych możemy wymienić:

• zapalenie oskrzeli lub płuc (wtedy w kaszlu mogą być widoczne ślady krwi w plwocinie),
• rozstrzenie oskrzeli (objawia się obfitym odkrztuszaniu plwociny zabarwionej krwią),
• rak płuca (szczególnie, jeżeli nie występują żadne inne objawy),
• gruźlica.

Ponadto zdarza się, że krwioplucie wywołane jest:

• zatorowością płucną (w tym wypadku pacjent odczuwa też nagłą duszność i ból w klatce piersiowej),
• niewydolnością serca,
• urazami płuca (np. po zabiegach typu bronchoskopia lub biopsja płucna),
• nowotworami płuca innymi niż rak.

Zdecydowanie rzadziej do krwioplucia dochodzi, gdy pacjent cierpi na:

• aspergilozę,
• skazy krwotoczne płytkowe,
• skazy krwotoczne osoczowe,
• cukrzycę,
• niedobór witaminy K,
• niedobór witaminy C,
• nadciśnienie tętnicze,
• zaburzenia krzepnięcia,
• zwężenie zastawki mitralnej,
• zakażenie pasożytami,
• nadciśnienie płucne,
• zapalenie naczyń i choroby tkanki łącznej (chodzi tu o chorobę Goodpasture’a, toczeń rumieniowaty układowy lub ziarniniakowatość Wegenera),
• idiopatyczną hemosyderozę płuc,
• amyloidozę.

Ponadto krwioplucie może być wynikiem przyjmowania niektórych leków (zwłaszcza tych przeciwkrzepliwych, fibrynolitycznych i kwasu acetylosalicylowego), zażywania kokainy lub dostania się do dróg oddechowych ciała obcego.

Krwioplucie nie zawsze musi być symptomem poważnej choroby. Jeśli więc zauważysz wstążki krwi w plwocinie, nie panikuj. Jednorazowe krwioplucie może być wynikiem pęknięcia naczyń w błonie śluzowej jamy ustnej lub drzewa oskrzelowego.

Nie należy jednak tego bagatelizować. Sporadyczna domieszka krwi i rdzawobrunatne zabarwienie to także oznaka przewlekłej niewydolności lewej komory serca i zastoinowego przekrwienia w narządzie oddechowym.

Nawet u jednej trzeciej pacjentów stwierdza się krwioplucie o charakterze idiopatycznym. Oznacza to, że przyczyny anomalii nie da się zidentyfikować. Lekarze przypuszczają, że może mieć ona związek z niewielkimi zmianami w oskrzelach, których nie da się wykryć mimo szczegółowej diagnostyki.

Czym jest krwioplucie rzekome?

Mówimy o krwiopluciu rzekomym, jeśli krew nie pochodzi z układu oddechowego ani przewodu pokarmowego. Przyczyn należy w tym wypadku szukać m.in. w:

• schorzeniach jamy ustnej,
• krwawieniu z nosa,
• stosowaniu niektórych leków i suplementów diety.

Krwioplucie – objawy towarzyszące

Objawy towarzyszące krwiopluciu mogą wskazywać na lokalizację problemu:

• dla krwi odkrztuszanej z narządu oddechowego charakterystyczny jest dokuczliwy kaszel. Sama plwocina ma kolor jasnoczerwony i może być pienista (jest to wynik zmieszania z powietrzem w drogach oddechowych),
• krew pochodząca z przełyku bądź z żołądka objawia się wtedy nudnościami i odruchami wymiotnymi. Plwocina może mieć brunatny kolor (na skutek trawienia przez sok żołądkowy).

Czasami objawy towarzyszące krwiopluciu mogą być pomocne w ustaleniu przyczyny schorzenia. Na przykład osoby z rozstrzeniem oskrzeli mają także:

• wilgotny kaszel, który nasila się w pozycji leżącej,
• często występują u nich także duszności, szybka męczliwość, utrata masy ciała i deformacja palców u nóg.

Czytaj także: Mokry kaszel – przyczyny, leczenie. Jak odróżnić kaszel mokry od suchego?

Krwioplucie – diagnostyka

Z krwiopluciem zgłoś się najpierw do lekarza pierwszego kontaktu. Z pewnością będzie on starał się dowiedzieć:

• jaka jest ilość wypluwanej krwi?
• jaki jest rodzaj plwociny (czy jest ropna, krwista, różowa, pienista czy tzw. czysta krew)?
• jakie są okoliczności krwioplucia?

Specjalista zapyta również o to, czy palisz papierosy, czy występują inne objawy (tj. gorączka lub utrata wagi) i czy chorujesz przewlekle (np. na zaburzenia krzepnięcia bądź nadciśnienie płucne).

Lekarz może zlecić dodatkowe badanie, takie jak RTG klatki piersiowej, tomografię komputerową lub badania laboratoryjne krwi (morfologię, badanie układu krzepnięcia, rzadko: bronchoskopię). Jeśli pojawi się podejrzenie, że krew pochodzi z górnych dróg oddechowych, pacjent najprawdopodobniej zostanie skierowany do laryngologa.

Wezwanie pogotowia będzie konieczne w dwóch przypadkach:

• chory wykrztusza wyjątkowo dużą ilość krwi,
• krwiopluciu towarzyszy duszność lub (i) nagły ból w klatce piersiowej.

Pomoc przedlekarska w przypadku krwioplucia

Jeśli u Ciebie lub u Twoich bliskich wystąpi krwioplucie, w warunkach domowych zastosuj się do następujących zaleceń:

• przyjmij wygodną, pół leżącą lub siedzącą pozycję na łóżku,
• wstrzymaj się od spożywania ciepłych płynów i posiłków,
• pij małymi łykami jedynie zimną wodę (można dodać do niej soli kuchennej i kostki lodu),
• połóż na klatce piersiowej zimny kompres – szczególnie w to miejsce, gdzie odczuwasz ból lub ma wrażenie zalegania wydzieliny w drzewie oskrzelowym.

Pamiętaj, jeżeli krwioplucie jest obfite, towarzyszu mu duszność lub silny ból – nie zwlekaj. Natychmiast skontaktuj się z lekarzem.

Czytaj także: Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach – krok po kroku jak działać, schematy RKO, scenariusz rozmowy z dyspozytorem

Krwioplucie – leczenie

W przypadku jednostronnego krwawienia o znanej lokalizacji, zalecana jest pozycja na tym zajętym chorobowo boku (żeby krew nie dostała się do przeciwległego płuca).

W przypadku pobytu w szpitalu, lekarz może zalecić wykonanie:

• arteriografii w postaci embolizacji tętnicy oskrzelowej,
• bronchoskopii,
• technik koagulacji,
• chirurgicznej resekcji zajętego fragmentu płuca.

Często zadawane pytania

Co może oznacza krwioplucie bez kaszlu?

Krwioplucie bez kaszlu (krew w plwocinach lub ślinie) może być objawem wielu różnych schorzeń. Krew może pochodzić np. z przewodu pokarmowego lub jamy ustnej – jednak nie jest to reguła.

Zawsze warto skonsultować je z lekarzem, który postara się ustalić przyczynę.

Czy krwioplucie może mieć związek z astmą?

Tak, jeśli doszło do uszkodzenia błony śluzowej oskrzeli. Chorzy cierpiący na astmę mogą podczas kaszlu zauważyć małe ilości krwi, będące wynikiem urazów naczyń krwionośnych w oskrzelach.

Czy krwioplucie może mieć związek z zapaleniem oskrzeli?

Tak, zdarza się krwioplucie przy zapaleniu oskrzeli. Może ono wystąpić przy nadmiernym i intensywnym kaszlu, a także wtedy, gdy borykasz się z innymi problemami zdrowotnymi. Krwawienie może być też skutkiem przyjmowania leków rozrzedzających śluz.