Co to jest kolka nerkowa i jak rozpoznać kolkę?
Kolka nerkowa to charakterystyczny objaw kamicy nerkowej, czyli nagromadzenia złogów w układzie moczowym (potocznie są to kamienie moczowe). Na kamienie moczowe składają się substancje (często to szczawian, fosforan wapnia), które uległy rozpuszczeniu w moczu. Jeśli ich stężenie rośnie, powstaje najpierw tzw. piasek w nerkach, następnie drobne kryształki łączą się w większe, tworząc w ten sposób złogi.
Pierwszym objawem kamicy mogą być kolki nerkowe. Atak kolki nerkowej polega na tym, że kamienie przemieszczają się z nerki do moczowodu. W wyniku tego przemieszczenia może dojść do całkowitego zatkania moczowodu lub podrażnienia w jego okolicach. Dodatkowo dochodzi też do wzrostu ciśnienia powyżej kamienia blokującego drożność dróg moczowych. W efekcie powstaje skurcz mięśniówki moczowodu. Kolka nerkowa skutkuje bardzo silnym bólem i powoduje szereg innych objawów, które opisane są poniżej.
Kolka nerkowa – objawy
Jakie są pierwsze objawy kolki nerkowej? Często występujące objawy ataku kolki to m.in.:
- silny, ostry, nagły ból w boku,
- ból promieniujący do pachwiny,
- nudności,
- wymioty,
- krwiomocz – krew w moczu (całkowicie czerwony mocz lub o czerwonym zabarwieniu),
- częste i bolesne parcie na mocz,
- pieczenie podczas oddawania moczu,
- wzdęcie brzucha,
- uczucie niecałkowitego oddania moczu,
- częste oddawanie niewielkich ilości moczu,
- u mężczyzn: ból czubka prącia (promieniujący od nerek).
Uwaga! Skrajne przypadki kolki nerkowej, przy znacznym uszkodzeniu dróg moczowych lub w przypadku nieleczonych objawów, kolka nerkowa może prowadzić nawet do ciężkich powikłań, wysokiej gorączki, zaburzeń świadomości, ogólnego rozbicia. Jeśli objawy utrzymują się lub są niepokojące, koniecznie zgłoś się do lekarza.
Kolka nerkowa – gdzie boli?
W którym miejscu boli kolka nerkowa? Ból przy kolce nerkowej umiejscowiony jest najczęściej w lewym lub prawym boku, w okolicy lędźwiowej lub w dole brzucha. Ból może promieniować w stronę spojenia łonowego, pęcherza moczowego, a nawet do wewnętrznej części uda.
W niektórych przypadkach ból promieniuje do pachwiny po tej samej stronie, po której boli od strony pleców. Warto wiedzieć, że ból w niektórych przypadkach może być konkretnie zdefiniowany i opisany, a w innych – opisany jako dyskomfort bez konkretnego wskazania, po której stronie boli.
Polecamy: Ból pęcherza – przyczyny i diagnostyka
Jak boli kolka nerkowa?
W większości przypadków ból przy kolce nerkowej jest ostry, występuje nagle (gdy dochodzi do przemieszczenia kamieni nerkowych). Jednocześnie może też wystąpić bolesne parcie na mocz.
Kolka nerkowa – ból i jego natężenie
Dominujący objaw w przebiegu kolki nerkowej to trudny do zniesienia ból – pojawiający się gwałtownie. Natężenie bólu już na początku – gdy występuje atak kolki nerkowej – może być nie do zniesienia. Często też ból w kolce nerkowej określany jest jako skurczowy.
Kolka nerkowa – skala bólu
Skala bólu przy kolce nerkowej jest na tyle wysoka, że kobiety często opisują ten objaw jako znacznie silniejszy nawet niż bóle porodowe.
Kolka nerkowa – lewostronna i prawostronna
Kolka nerkowa prawo- i lewostronna dotyczy lokalizacji bólu. Najczęściej na początku tej dolegliwości ból występuje albo po lewej, albo po prawej stronie i rozlewa się po tej samej stronie w kierunku podbrzusza.
Kolka nerkowa – przyczyny
Przyczyny kolki nerkowej to przede wszystkim piasek nerkowy, złogi i kamienie – występujące w przebiegu kamicy nerkowej. Przyczyną takiego stanu może być m.in. niewystarczające nawodnienie, niewłaściwa dieta (np. nadmierny udział szczawianów w diecie), a także predyspozycje do problemów z nerkami, nawracające zakażenia bakteryjne czy choroby genetyczne.
Warto wiedzieć! W niektórych przypadkach kolkę nerkową mogą też powodować zakrzepy lub uszkodzenie tkanek nerkowych.
Polecamy: Zakrzepica – czym jest?
Atak kolki nerkowej – postępowanie
Nie lekceważ ataku kolki nerkowej i idących za tym silnych dolegliwości bólowych. Szczególnie w przypadku pierwszego napadu kolki lub długo utrzymującego się bólu – należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.
Podstawą jest wówczas wykonanie badań diagnostycznych (nie obawiaj się – to zazwyczaj proste badania laboratoryjne i badanie USG) w celu wykluczenia innych przyczyn silnego bólu w okolicy nerek.
Co robić podczas ataku kolki nerkowej?
Jeśli to pierwszy atak kolki nerkowej i nie wiesz jak postępować – zgłoś się do lekarza. Jeżeli to kolejny atak kolki, a lekarz dobrał metody leczenia, to można przyjąć leki na kolkę nerkową. Zazwyczaj są to preparaty przeciwbólowe (np. naproksen, ibuprofen, ketoprofen, paracetamol) – ale zawsze powinny być dobrane indywidualnie przez lekarza.
Uwaga! Kolka nerkowa u kobiet w ciąży, u osób starszych – nie powinna być leczona samodzielnie.
Polecamy: Rwa kulszowa w ciąży – objawy, ćwiczenia, poród
Czy kolka nerkowa sama przejdzie?
Może być tak, że objawy kolki nerkowej miną samoistnie, ale w każdym przypadku należy skonsultować dolegliwości bólowe z lekarzem. Złóg może częściowo opuścić moczowód, ale w konsekwencji może rozwinąć się stan zapalny i zakażenie.
Kolka nerkowa – diagnostyka. Jak rozpoznać?
U pacjentów w podejrzeniem kolki nerkowej wykonywane są badania:
- USG nerek,
- USG brzucha,
- tomografia komputerowa jamy brzusznej,
- tomografia miednicy,
- badanie ogólne moczu,
- testy diagnostyczne z krwi,
- dobowa zbiórka moczu,
- oznaczenie CRP.
Niektóre z badań wykonuje się w celu wykluczenia stanu zapalnego układu moczowego. Dodatkowo w niektórych przypadkach wykonywana jest analiza składu wydalonych kamieni nerkowych.
Kolka nerkowa – leczenie
W wielu przypadkach stosowane są czopki i leki na kolkę nerkową (przeciwbólowe i rozkurczowe). Jeśli występują problemy z samodzielnym wydaleniem kamieni nerkowych, wykonywane są zabiegi na kamicę nerkową:
- litotrypsja przezskórna złogów nerkowych poprzez nacięcie w trefie nerek,
- litotrypsja pozaustrojowa, czyli przezskórne rozbicie kamieni,
- operacyjne usunięcie złogów,
- litotrypsja ureterorenoskopowa – usunięcie kamienia poprzez narzędzie wprowadzane w cewkę moczową.
Dziś często stosowaną metodą jest litotrypsja pozaustrojowa – usunięcie kamieni za pomocą fal uderzeniowych, znacznie rzadziej stosowana jest operacja na kamicę.
Kolka nerkowa – leki przeciwbólowe i rozkurczowe
Lekarz może zalecić środki przeciwbólowe i rozkurczowe na kamicę nerkową. Może to być zarówno paracetamol, jak i niesteroidowe leki przeciwzapalne (w zależności od przypadku).
Uzupełniająco stosowane są leki rozkurczowe – w tym m.in. papaweryna, dzięki której możliwe jest stopniowe rozkurczenie mięśniówki moczowodu. Stosowane też są hioscyna i drotaweryna. W skrajnych przypadkach podawane są leki opioidowe.
Kolka nerkowa – domowe sposoby
Nie należy leczyć kolki nerkowej domowymi sposobami, ale lekarz może zalecić w niektórych przypadkach:
- picie dużej ilości wody,
- przyłożenie ciepłego termoforu.
Kolka nerkowa – jak zapobiegać?
Co należy zrobić, aby uniknąć kolki nerkowej? Przede wszystkim wyleczyć postępującą kamicę nerkową – jeśli została zdiagnozowana. A poza tym:
- ograniczyć szczawiany i fosforany w diecie,
- unikać produktów bogatych w białko zwierzęce,
- zwiększyć aktywność fizyczną,
- odpowiednio nawadniać organizm.
Jeśli dolegliwość często nawraca, to zalecana jest też dieta na kolkę nerkową – stosowana przy kamicy nerkowej.
Kolka nerkowa w ciąży
Czy kolka nerkowa w ciąży jest groźna? Na pewno należy zgłosić się do lekarza, gdy występują niepokojące objawy. W wielu przypadkach wystarczy leczenie pod opieką lekarza rodzinnego. Nigdy nie podejmuj samodzielnego leczenia kolki nerkowej w ciąży – nie stosuj na własną rękę domowych sposobów czy metod polecanych na forum. Objawy kolki nerkowej w ciąży są podobne do opisanych w akapicie z objawami ogólnymi.
Kolka nerkowa u dzieci
Kamienie nerkowe u dzieci przez długi czas mogą nie dawać żadnych objawów. Przebieg bezobjawowy kamicy może z kolei doprowadzić do nagłego ataku kolki – dziecko skarży się na silny ból z tyłu pleców, promieniujący do dołu brzucha.
Nie należy tych objawów lekceważyć i pilnie zgłosić się na konsultację do lekarza.
Kolka nerkowa – odpowiedzi na często zadawane pytania
Jakie są pierwsze objawy kolki nerkowej?
Najczęściej to silny i nagły ból z tyłu pleców, promieniujący do brzucha, pęcherza, do pachwiny i wewnętrznej części ud.
Po ilu dniach przechodzi kolka nerkowa? Ile trwa kolka nerkowa?
Nie ma na to jednej zasady. U niektórych pacjentów kolka trwa kilka, kilkanaście minut, a u innych do kilku godzin czy nawet kilku dni. Jeśli w krótkim czasie nie ma poprawy, należy zgłosić się do lekarza.
Kolka nerkowa – kiedy do szpitala?
Najczęściej wystarczy wizyta u lekarza, który może podjąć decyzję o leczeniu szpitalnym. To konieczne, gdy kamień blokuje odpływ moczu, jest zbyt duży do samodzielnego wydalenia, przy jednoczesnym zakażeniu i kolce, utrzymującym się krwawieniu, silnej gorączce czy objawach towarzyszących (silne wymioty, nudności itp.).
Rwa kulszowa czy kolka nerkowa?
Kolka nerkowa może przypominać objawy rwy kulszowej, dlatego wymaga diagnostyki. Wystarczy najczęściej wywiad lekarski, badanie USG i opcjonalne badania laboratoryjne krwi i moczu.
Kolka nerkowa w ICD-10 – jaka klasyfikacja?
Klasyfikacja kolki nerkowej w ICD-10 to N23 – „nieokreślona kolka nerkowa”.
Autor: Katarzyna Górska
Bibliografia
- https://www.healthline.com/health/renal-colic
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431091/
- https://www.medicalnewstoday.com/articles/320421
- https://www.uptodate.com/contents/kidney-stones-in-adults-beyond-the-basics#H5
- Christopher J. Corder i inni, 24-Hour Urine Collection (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482482/)
