Ból pęcherza – przyczyny, diagnostyka i postępowanie

Przyczyny bólu pęcherza

Ból pęcherza najczęściej wywołuje czynnik infekcyjny. W niektórych przypadkach objaw ten bywa spowodowany przez proces nowotworowy, choć w porównaniu z zakażeniami układu moczowego nie zdarza się to często. Jakie schorzenia mogą odpowiadać za ból pęcherza moczowego?

Ból pęcherza a zapalenie pęcherza moczowego

Najczęstszą przyczyną bólu jest stan zapalny. Zapalenie pęcherza moczowego objawia się nie tylko bólem w okolicy nadłonowej, ale również:

• bólem przy oddawaniu moczu;
• częstomoczem;
• pieczeniem przy oddawaniu moczu;
• czasami – nietrzymaniem moczu;
• rzadziej – krwiomoczem.

Warto wiedzieć, że w warunkach prawidłowych pęcherz moczowy powinien być jałowy, a więc pozbawiony bakterii. Bakterie mogą znajdować się jedynie poniżej zwieracza pęcherza moczowego, czyli w cewce moczowej. Za zapalenie najczęściej odpowiada bakteria Escherichia coli.

Ból pęcherza a rak pęcherza moczowego

Zdecydowanie rzadszą przyczyną bólu pęcherza moczowego jest rak. Na tę jednostkę chorobową należy zwrócić uwagę przede wszystkim w przypadku starszych mężczyzn, ponieważ ten nowotwór złośliwy występuje istotnie częściej u mężczyzn powyżej 60. roku życia.

Inne objawy, które mogą towarzyszyć rakowi pęcherza moczowego, to:

• krwiomocz, a nawet obecność skrzepów krwi w moczu;
• częstomocz;
• przerywane oddawanie moczu;
• bolesne parcie na mocz;
• bezmocz, który może wynikać z zablokowania odpływu moczu przez skrzepy krwi.

Ból pęcherza moczowego a kamica moczowa

Kamica moczowa to schorzenie, u którego podstawy leży wytrącanie się kamieni (złogów) w drogach moczowych pacjenta. Objawy mogą obejmować również ból w okolicy nadłonowej, co bywa opisywane przez pacjentów jako ból pęcherza moczowego.

Pozostałe ważne objawy kamicy moczowej, które odróżniają tę jednostkę chorobową od zapalenia pęcherza moczowego, to przede wszystkim:

• ból w okolicy lędźwiowej, którego cechą charakterystyczną jest promieniowanie do ud i pachwin;
• wymioty, nudności;
• gorączka;
• dreszcze.

Diagnostyka bólu pęcherza

Podstawowym badaniem w kierunku zapalenia pęcherza moczowego jest badanie ogólne moczu i jego posiew. W badaniu ogólnym moczu na zakażenie wskazuje leukocyturia (czyli obecność białych krwinek w moczu) oraz obecność bakterii. Posiew moczu daje natomiast informacje, jaka bakteria odpowiada za zakażenie układu moczowego i w jakim mianie występuje.

W przypadku podejrzenia nowotworu złośliwego pęcherza moczowego pomocne diagnostycznie są następujące badania:

• cystoskopia – pozwala na pobranie wycinka z tkanki do badania pod mikroskopem (badania histopatologicznego), co umożliwia potwierdzenie rozpoznania;
• tomografia komputerowa miednicy mniejszej – badanie to pozwala na ocenę rozprzestrzenienia się nowotworu w obrębie miednicy mniejszej;
• badanie cytologiczne moczu – daje szansę na stwierdzenie obecności w moczu komórek nowotworowych.

Ból pęcherza – leczenie i postępowanie

Postępowanie lecznicze u pacjenta z bólem pęcherza moczowego zależy od przyczyny wywołującej ten objaw kliniczny. W przypadku zapalenia pęcherza moczowego leczeniem z wyboru jest zastosowanie antybiotykoterapii doustnej, a dokładniej preparatów takich jak:

• furazydyna – stosowana w dawce 100 mg, 2 razy dziennie przez 5 dni;
• kotrimoksazol – stosowany w dawce 960 mg, 2 razy dziennie przez 3 dni (wiele szczepów E. coli wykazuje oporność na ten antybiotyk; gdy oporność ta wynosi >20%, wskazane jest zastosowanie antybiotyku z grupy fluorochinolonów, na przykład cyprofloksacyny lub norfloksacyny);
• trimetoprim – stosowany w dawce 100 mg, 2 razy dziennie przez 3–5 dni;
• fosfomycyna – stosowana w jednorazowej dawce – 1 gram;
• amoksycylina z kwasem klawulanowym – lek drugiego wyboru, stosowany w dawce 625 mg, 2 razy dziennie przez 3–7 dni.

U pacjentów z rakiem pęcherza moczowego podstawą leczenia w 75% przypadków jest zabieg endoskopowy (TURBT). Takie leczenie jest możliwe, gdy nowotwór złośliwy nie nacieka ścian pęcherza moczowego. W zaawansowanych przypadkach leczenie polega na wykonaniu cystektomii (usunięcie pęcherza moczowego) i/lub chemioterapii oraz radioterapii. 

W przypadku kamicy stosuje się:

• leki przeciwbólowe i rozkurczowe – w przypadku leczenia zachowawczego wykorzystuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz drotawerynę (w przypadku słabszego nasilenia bólu możliwe jest zastosowanie paracetamolu);
• litotrypsja pozaustrojowa – pozwala na kruszenie złogów znajdujących się w drogach moczowych.

Ból pęcherza moczowego to objaw, który powinien być skonsultowany z lekarzem pierwszego kontaktu. Po zbadaniu pacjenta i zebraniu wywiadu chorobowego zdecyduje on, czy dalsza diagnostyka i leczenie są konieczne.

Autor: Redakcja

Bibliografia:

1. Dąbrowski A., Podręcznik: Wielka Interna – Gastroenterologia, Medical Tribune Polska, 2010.
2. Szczeklik A., Gajewski P., Interna Szczeklika – Podręcznik Chorób Wewnętrznych, wydanie 2020/2021, Medycyna Praktyczna, Kraków.