Przeziębienie u dzieci – objawy, przebieg, leczenie i domowe sposoby. Ile trwa przeziębienie u dzieci?

Skąd się bierze przeziębienie u dzieci? Przyczyny przeziębienia

Przeziębienie to ostra, wirusowa infekcja górnych dróg oddechowych (nos, gardło i zatoki) – najczęściej wywołana przez rinowirusy, ale także adenowirusy, wirusy paragrypy, koronawirusy i inne.     

Dzieci, zwłaszcza poniżej 6. roku życia, chorują znacznie częściej niż dorośli, gdyż średnio 6-12 razy w ciągu roku. Czynniki sprzyjające zachorowaniu to:

• częsty kontakt z innymi dziećmi (żłobki, przedszkola),
• niedojrzałość układu odpornościowego,
• brak wcześniejszego kontaktu z licznymi wirusami,
• niewyrobione nawyki higieniczne (np. często dotykanie twarzy, niedokładne mycie rąk).  

Choć przeziębienie zwykle ma łagodny przebieg i nie wymaga hospitalizacji, stanowi znaczne obciążenie dla rodzin – gdy choruje małe dziecko, konieczne są zwolnienia dla opiekunów, wizyty u lekarza i wydatki w aptece. Istnieje też ryzyko powikłań, szczególnie u niemowląt i dzieci z chorobami współistniejącymi.

Czytaj także: Czy można wziąć zwolnienie na dziecko, gdy drugi rodzic (mąż, żona) nie pracuje?

Objawy przeziębienia u dzieci – jak rozpoznać przeziębienie?

U najmłodszych pacjentów przeziębienie potrafi wyglądać zupełnie inaczej niż u osób dorosłych. Zwykły katar czy lekki kaszel, które u osoby dorosłej nie wywołują większych emocji, u niemowlęcia mogą szybko prowadzić do problemów z karmieniem, snem czy oddychaniem.

Przeziębienie u niemowlaka – objawy

U najmłodszych dzieci najbardziej charakterystycznymi objawami przeziębienia są:

• katar i zatkany nos – wydzielina bywa początkowo wodnista, potem gęstnieje, utrudniając oddychanie przez nos,
• trudności w ssaniu i jedzeniu – niemowlę nie potrafi oddychać ustami podczas karmienia, co powoduje płacz i przerywanie posiłków,
• rozdrażnienie i zaburzenia snu,
• kaszel – zwykle suchy, nasilający się w nocy, czasem przechodzący w wilgotny,
• stan podgorączkowy lub gorączka – szczególnie u najmłodszych nawet niewielki wzrost temperatury bywa sygnałem alarmowym,
• mniej specyficzne objawy: mniejsza aktywność, brak apetytu, czasem luźniejsze stolce.

Niemowlę nie potrafi powiedzieć, że boli je gardło czy że ma zatkany nos. Dlatego dla rodziców najważniejszym sygnałem jest zmiana zachowania malucha – staje się marudne, częściej płacze, nie chce jeść i ma kłopoty ze snem.

Czytaj więcej: Przeziębienie u niemowlaka – przyczyny i objawy. Jak radzić sobie z infekcją?

Objawy przeziębienia u starszych dzieci

U przedszkolaka lub dziecka w wieku szkolnym przebieg przeziębienia jest zwykle bardziej typowy. Najczęściej pojawia się:

• katar, często z kichaniem i uczuciem zatkanego nosa,
• ból gardła i chrypka,
• kaszel – początkowo suchy, później produktywny,
• stan podgorączkowy i podwyższona temperatura, rzadziej gorączka,
• ból głowy, uczucie osłabienia,
• łzawienie oczu, zaczerwienione spojówki.

Starsze dzieci najczęściej potrafią już jasno opisać swoje dolegliwości: mówią o bólu gardła, złym samopoczuciu czy zatkanym nosie. Zwykle zachowują apetyt, choć mogą być bardziej zmęczone i mniej chętne do zabawy.

Ile trwa przeziębienie u dzieci?

Przeziębienie u dzieci zwykle utrzymuje się od 5 do 10 dni. U niemowląt objawy mogą być bardziej nasilone i przeciągać się nawet do dwóch tygodni, szczególnie w postaci kaszlu i kataru.

Jeśli gorączka utrzymuje się dłużej niż 3 dni, katar ma charakter ropny, a kaszel nasila się zamiast ustępować – konieczna skonsultuj się z lekarzem.

Czytaj także: Gorączka u dziecka – ile trwa i co oznacza wysoka temperatura u dzieci?

Kiedy do lekarza z dzieckiem? Objawy alarmowe i możliwe powikłania przeziębienia

Większość przypadków przeziębienia u dzieci mija samoistnie, ale są sytuacje, w których warto umówić dziecko na wizytę u pediatry. Objawy, które powinny zaniepokoić rodziców, to przede wszystkim:

• gorączka powyżej 38°C u niemowlęcia lub utrzymująca się powyżej 3 dni u starszego dziecka,
• trudności w oddychaniu: przyspieszony oddech, świsty, zaciąganie przestrzeni międzyżebrowych, sinienie ust,
• odmawianie picia lub wyraźne oznaki odwodnienia (rzadkie oddawanie moczu, suchy język, ospałość),
• nasilony ból ucha, ból głowy, ropna wydzielina z nosa,
• nagła apatia, senność, brak reakcji na bodźce,
• nawracające wymioty lub biegunka towarzyszące infekcji.

Objawy te sugerują, że to już nie łagodna infekcja wirusowa, ale choroba wymagająca diagnostyki i leczenia. Choć samo przeziębienie zazwyczaj nie jest groźne, niestety może torować drogę innym infekcjom. Najczęstsze powikłania przeziębienia u dzieci to:

• zapalenie ucha środkowego – szczególnie u niemowląt i małych dzieci,
• zapalenie zatok – zwykle po dłużej utrzymującym się katarze,
• zapalenie oskrzeli lub zaostrzenie astmy,
• rzadziej – zapalenie płuc.

Powikłania pojawiają się głównie u dzieci najmłodszych, z obniżoną odpornością albo z chorobami przewlekłymi. Rodzice powinni zachować czujność i nie bagatelizować sygnałów, które wykraczają poza typowe objawy przeziębienia.

Sprawdź: Pediatra w Świecie Zdrowia

Przeziębienie, a może grypa? Jak odróżnić dziecięce infekcje

Katar, kaszel i osłabienie nie zawsze świadczą o przeziębieniu. U dzieci podobne objawy mogą towarzyszyć wielu infekcjom, a czasem nawet alergii. Różnicowanie nie jest proste, zwłaszcza w pierwszych dniach choroby. Najczęściej mylone z przeziębieniem są grypa, COVID-19, alergiczny nieżyt nosa oraz zapalenie ucha środkowego.

Czytaj także: Grypa u dzieci i niemowląt – objawy, leczenie. Ile trwa i kiedy iść do szpitala?

W tabeli znajdziesz etapy przeziębienia u dziecka i objawy infekcji, które są pomocne w różnicowaniu chorób.

Czytaj więcej: Przeziębienie a grypa – jak je rozróżnić

Leczenie przeziębienia u dzieci – co podać dziecku na przeziębienie?

Nie istnieje lek, który cudownie usunie objawy przeziębienia w jeden dzień – to infekcja wirusowa, która ma swój naturalny przebieg. Organizm dziecka potrzebuje czasu na walkę z drobnoustrojem i regenerację.

Leczenie polega na łagodzeniu objawów i zapewnieniu dziecku komfortu. W wielu przypadkach można to robić metodami domowymi oraz z pomocą leków dostępnych bez recepty.   

Domowe sposoby na przeziębienie u dziecka:

W łagodzeniu dokuczliwych objawów i poprawie samopoczucia dziecka może pomóc:

• nawadnianie – najważniejsze jest podawanie płynów. U niemowląt mleko mamy lub mleko modyfikowane, u starszych dzieci woda, herbata owocowa, zupy,
• nawilżanie powietrza – suche powietrze nasila katar i kaszel. Sprawdza się nawilżacz, rozwieszenie mokrego ręcznika, a nawet miska z wodą przy kaloryferze,
• odsysanie wydzieliny u niemowląt – aspirator lub gruszka ułatwiają oddychanie i karmienie. Można stosować roztwory soli fizjologicznej lub wody morskiej w sprayu,
• odpoczynek – nie trzeba leżeć w łóżku cały dzień, ale dziecko powinno mieć więcej spokoju i snu niż zwykle,
• dieta lekkostrawna – nie warto zmuszać dziecka do jedzenia, jeśli nie ma apetytu, ale należy dbać o podaż płynów.

Czytaj także: Co stosować na przeziębienie? Preparaty apteczne i domowe sposoby

Leki bez recepty na przeziębienie u dziecka (OTC)

Leki dla dzieci powinny być zawsze konsultowane z lekarzem lub farmaceutą. 

Preparaty na przeziębienie u dziecka najczęściej obejmują:

• leki przeciwgorączkowe przeciwbólowe (np. paracetamol i ibuprofen) – stosowane wyłącznie w razie gorączki lub bólu, w dawce odpowiedniej do wieku i masy ciała dziecka,
• krople i spraye do nosa – sól fizjologiczna i roztwory hipertoniczne pomagają w oczyszczaniu nosa. Leki obkurczające błonę śluzową (np. ksylometazolina) można podawać starszym dzieciom, ale wyłącznie przez kilka dni i zgodnie z ulotką,
• syropy na kaszel – u najmłodszych nie są zalecane. U dzieci powyżej 6. roku życia można rozważyć syropy łagodzące kaszel suchy (np. z prawoślazu, porostu islandzkiego) lub mukolityczne przy kaszlu mokrym – zawsze po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą,
• preparaty z witaminą C lub cynkiem – nie skracają istotnie czasu trwania infekcji, mogą mieć jedynie działanie wspomagające.

Czego unikać podczas walki z przeziębieniem u dziecka?

Podczas leczenia przeziębienia łatwo popełnić błędy, które zamiast wspomagać walkę z chorobą, mogę zaszkodzić dziecku i pogorszyć jego samopoczucie. W trakcie przeziębienia unikaj:

• antybiotyków – nie działają na wirusy, a ich nadużywanie szkodzi i sprzyja oporności bakterii (chyba że lekarz zaleci inaczej, np. w przypadku nadkażenia bakteryjnego),
• syropów z kodeiną lub dekstrometorfanem u małych dzieci (<6. r.ż.) – niezalecane ze względu na bezpieczeństwo, chyba że lekarz zaleci inaczej,
• „cudownych” preparatów na odporność – brak dowodów na ich skuteczność (szczególnie już w trakcie choroby), nigdy nie stosować bez zalecenia lekarza.

Jak zapobiec przeziębieniu u dzieci? Wzmacnianie odporności dzieci

Nie ma sposobu, by całkowicie uchronić dziecko przed przeziębieniem. Kontakt z wirusami to część naturalnego procesu dojrzewania układu odpornościowego. Można jednak zmniejszyć ryzyko zachorowania i sprawić, że infekcje będą przebiegały łagodniej.

Co pomaga w profilaktyce przeziębienia u dzieci?

1. Higiena rąk – regularne mycie dłoni wodą z mydłem to najprostszy i najskuteczniejszy sposób ograniczania rozprzestrzeniania się wirusów.
2. Nauka unikania kontaktu z twarzą – dzieci dotykają nosa i ust wielokrotnie w ciągu dnia, co sprzyja infekcjom.
3. Wietrzenie i nawilżanie pomieszczeń – suche powietrze osłabia błonę śluzową nosa, czyniąc ją bardziej podatną na zakażenie.
4. Aktywność fizyczna i pobyt na świeżym powietrzu – regularny ruch wzmacnia odporność i poprawia kondycję dziecka.
5. Zbilansowana dieta – bogata w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty, ryby i nabiał. Niedobory żywieniowe osłabiają odporność.
6. Szczepienia ochronne – szczególnie przeciw grypie i COVID-19, które u dzieci również mogą przebiegać znacznie ciężej niż zwykłe przeziębienie.
7. Unikanie kontaktu z chorymi – choć w praktyce w żłobku czy przedszkolu to trudne, warto uczyć dziecko zasłaniania ust przy kaszlu i kichaniu.

Czytaj także: Dieta dziecka i jej wpływ na odporność

Pamiętaj! Przeziębienie u dzieci jest zwykle łagodną i samoograniczającą się chorobą, ale potrafi skutecznie wyłączyć całą rodzinę z codziennej rutyny. Najważniejsze, to zapewnić dziecku odpoczynek, odpowiednie nawodnienie i obserwować, czy objawy nie przekraczają typowych ram infekcji wirusowej. Objawy alarmowe powinny skłonić do szybkiej konsultacji z pediatrą.

Może Cię również zainteresować: