Zapalenie krtani u dziecka – objawy i leczenie. Czym jest podgłośniowe zapalenie krtani?

Zapalenie krtani – co warto wiedzieć?

Zapalenie krtani to stan zapalny rozwijający się w przebiegu wielu infekcji dróg oddechowych, obejmujący część lub wszystkie piętra krtani. Często współwystępuje z infekcją górnych dróg oddechowych. Przyczyną zapalenia krtani bywają zakażenia wirusowe i bakteryjne, natomiast do czynników sprzyjających wystąpieniu tej infekcji zaliczamy czynniki drażniące (np. dym papierosowy, zanieczyszczenia powietrza, zimne powietrze), działające szczególnie aktywnie podczas oddychania przez usta. Zachorowaniu sprzyja również długie przebywanie na zewnątrz przy niskiej temperaturze i dużej wilgotności otoczenia. Wśród dzieci młodszych, od 6. miesiąca do 6. roku życia, najpowszechniejsze jest podgłośniowe zapalenie krtani.

Przyczyny i objawy podgłośniowego zapalenia krtani u dziecka

Podgłośniowe zapalenie krtani występuje głównie w okresie jesienno-zimowym (X–I) oraz wiosną (III–IV), a do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Wirusy uszkadzają błonę śluzową okolicy podgłośniowej krtani, co prowadzi do jej obrzęku oraz zwężenia światła dróg oddechowych.

Początek choroby jest nagły, objawy często pojawiają się w nocy. Dziecko budzi się przestraszone, pojawia się charakterystyczny kaszel. Dzień lub dwa dni wcześniej u części dzieci można zauważyć objawy łagodnej  infekcji dróg oddechowych, takie jak katar, ból gardła, stan podgorączkowy.

Objawami pseudokrupu wirusowego są:

• duszności wdechowe (trudności przy wciąganiu powietrza do płuc) – tak zwany stridor wdechowy,
• suchy kaszel przypominający szczekanie (metaliczny, foczy),
• chrypka,
• duszność oraz objawy zwiększonego wysiłku oddechowego,
• rzadko: bezgłos.

Postępowanie przy zapaleniu krtani u dzieci

Właściwa reakcja na zaobserwowane objawy podgłośniowego zapalenia krtani u dziecka zależy przede wszystkim od ich nasilenia. Jeśli duszności są gwałtowne, należy wezwać pogotowie ratunkowe. Ważne jest szybkie podjęcie działania, szczególnie w przypadku małych dzieci. Aby duszności nie nasiliły się z przyczyn emocjonalnych, powinno się próbować uspokoić dziecko. Niepokój i płacz pogłębiają objawy, podobnie jak pozycja leżąca.

Niewydolność oddechowa pojawia się w efekcie wyczerpania dziecka – dochodzi do sinicy, pogorszenia stanu ogólnego połączonego z osłabieniem stridoru.

Jeśli objawy nie są nasilone, ale nie ustępują, należy zgłosić się z dzieckiem do lekarza pierwszego kontaktu lub lekarza dyżurującego w opiece całodobowej. W ocenie dziecka i wyborze postępowania najważniejsze są: stan ogólny pacjenta, objawy wysiłku oddechowego oraz efektywność oddychania (mierzona m.in. przy pomocy pulsoksymetru).

Zapalenie krtani – diagnostyka

Objawy podgłośniowego zapalenia krtani są charakterystyczne, dlatego najczęściej nie ma potrzeby wykonywania dodatkowych badań. Lekarz ocenia nasilenie objawów i stan świadomości dziecka, a czasami za pomocą oksymetru mierzy saturację, czyli wysycenie hemoglobiny tlenem.

Leczenie zapalenia krtani u dziecka

Objawy krupu zwykle ustępują samoistnie. U około 60% dzieci kaszel mija w ciągu 2 dni, a mniej niż 5% dzieci wymaga hospitalizacji.

Gdy objawy są łagodne, leczenie może być prowadzone w warunkach domowych lub ambulatoryjnie. Dziecko doustnie, domięśniowo lub wziewnie otrzymuje dawkę glikokortykosteroidu oraz adrenalinę w nebulizacji (w Polsce nie ma zarejestrowanego preparatu do nebulizacji). Ważne jest również zadbanie o odpowiednie nawodnienie malca.

W przypadku dużych duszności konieczna bywa hospitalizacja na oddziale pediatrycznym lub intensywnej terapii, a niekiedy nawet intubacja (u 1–2% pacjentów hospitalizowanych). Do leczenia włącza się tlenoterapię. O ile nie dojdzie do nadkażenia bakteryjnego, podczas leczenia nie stosuje się antybiotyków.

Zapalenie nagłośni

Innym rodzajem zapalenia krtani, które dotyka dzieci (chociaż o wiele rzadziej niż podgłośniowe zapalenie krtani), jest zapalenie nagłośni – części krtani odcinającej drogi oddechowe od pokarmowych w trakcie połykania. Ta choroba bakteryjna u dzieci zalicza się do stanów zagrożenia życia. Objawy występują nagle, zwykle bez poprzedzających objawów infekcji wirusowej. Pojawiają się duszności i wysoka gorączka – rodzica powinien zaniepokoić wzmożony wysiłek oddechowy u dziecka, spłycenie i przyspieszenie oddechu, a także niepokój lub pobudzenie ruchowe. Inne objawy to:

• gorączka,
• ból gardła uniemożliwiający połykanie,
• ślinotok,
• wymioty,
• świst krtaniowy,
• stłumienie barwy głosu (tzw. głos barani), czasem bezgłos,
• przyjęcie przez dziecko pozycji siedzącej z głową odchyloną do tyłu i wysuniętą żuchwą (pozycja trójnogu), co zmniejsza nieco dolegliwości bólowe.

Nie występuje natomiast szczekający kaszel typowy dla podgłośniowego zapalenia krtani. Dziecko stara się tłumić odruch kaszlowy, gdyż kaszel wywołuje znaczną bolesność.

Jeśli zauważymy u dziecka objawy zapalenia nagłośni, powinniśmy jak najszybciej wezwać pogotowie ratunkowe. Choroba zawsze wymaga leczenia w warunkach szpitalnych.
 

Bibliografia:

Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika, Medycyna praktyczna, Kraków 2020.