Co to jest afta w jamie ustnej?
Afta to niewielka, bolesna zmiana powstająca w obrębie jamy ustnej, najczęściej na wewnętrznej stronie policzka, dziąśle, wardze lub języku. Zmiany zwykle występują pojedynczo (niekiedy zdarza się obecność kilku w tym samym czasie) i zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu 7 – 10 dni.
Jak wygląda afta w jamie ustnej?
Afta to rodzaj owrzodzenia występującego w śluzówce. Najczęściej osiąga wielkość około 5mm, jednak zdarzają się duże afty powyżej 10mm. Początkowo występuje tylko pieczenie, ból i zaczerwienienie, a po około dwóch dniach na zmienionym miejscu w śluzówce pojawia się biały nalot włóknikowy (czasami może mieć odcienie szarości). Wokół zmiany występuje czerwona obwódka, charakterystyczna dla stanów zapalnych.
Rodzaje aft
Zróżnicowanie w wielkości i charakterze aft pozwala na podzielenie zmian na grupy. Wyróżnia się:
- małe afty w jamie ustnej (Mikulicza): 2-5mm, najczęściej występują na wewnętrznej stronie policzków i wargach,
- duże afty w jamie ustnej (Suttona): powyżej 10mm, pojawiają się najczęściej na podniebieniu,
- afty w jamie ustnej u dzieci (afty Bednara): pojawiają się na podniebieniu miękkim w wyniku urazu, najczęściej u dzieci ssących kciuk (skaleczenie podniebienia paznokciem),
- opryszczkopodobne afty jamy ustnej: nadżerki poniżej 5mm występujące w skupiskach.
Afty w jamie ustnej – leczenie
Afty to zmiany o samoograniczającym się charakterze. Dlatego najczęściej ustępują bez jakichkolwiek ingerencji. Jednak jeśli ich obecność sprawia dużo bólu, utrudnia jedzenie, a nawet niekiedy powoduje dyskomfort przy mówieniu, warto zastosować środki farmaceutyczne lub domowe sposoby łagodzenia dolegliwości.
Co na afty w jamie ustnej – leki
Pojawienie się aft jest tylko objawem innych problemów występujących w organizmie (np. nadmiernego stresu, niewłaściwej diety, występowania poważnych chorób). Wszelkie sposoby uśmierzające ból, czy przyczyniające się do ograniczenia stanu zapalnego, stanowią tylko objawowe leczenie.
W aptekach dostępnych jest wiele środków łagodzących dolegliwości towarzyszące aftom. Zazwyczaj zawierają substancje nawilżające i regenerujące błonę śluzową. Niektóre mają działanie przeciwzapalne lub zawierają substancje znieczulające np. benzokainę. Środki na afty w jamie ustnej mogą mieć różnorodne postacie. Większość z nich dostępna jest bez recepty, np.:
- żel na afty w jamie ustnej,
- krem na afty w jamie ustnej,
- maść na afty w jamie ustnej,
- środki do płukania jamy ustnej,
W przypadku, kiedy afty są wyjątkowo dokuczliwe, a ogólnodostępne środki farmaceutyczne nie wykazują skuteczności, należy skontaktować się z lekarzem, który może przepisać silniejsze leki lub zalecić zabieg tzw. przyżegania afty. Polega on na przyłożeniu do afty wacika nasączonego silnym kwasem (trwa to ok. 1 sekundy). Następnie zmianę smaruje się maścią sterydową. Niewątpliwą zaletą zabiegu jest to, że przynosi natychmiastową ulgę.
Konsultacji z lekarzem wymagają nie tylko szczególnie dokuczliwe czy długotrwałe zmiany, ale przede wszystkim nawracające afty w jamie ustnej. Przewlekły charakter dolegliwości (aftoza nawrotowa) może świadczyć o występowaniu poważnych problemów zdrowotnych (m.in. celiakii, choroby Leśniowskiego – Crohna, agranulocytozy, itp.), dlatego wymaga szczegółowej diagnostyki.
Domowe sposoby na afty
Zastosowanie naturalnych, domowych sposobów na afty jest szczególnie zalecane kobietom w ciąży, które mają ograniczone możliwości korzystania ze środków farmakologicznych. Wśród domowych sposobów na afty zaleca się m.in.:
- stosowanie płukanek z naparów ziołowych – głównie z rumianku, łopianu, dębu, szałwii, tymianku, czy wody różanej,
- stosowanie okładów z zaparzonych i odciśniętych torebek z czarną herbatą,
- płukanie ust roztworem sody oczyszczonej (łyżeczka sody na szklankę letniej wody) lub soli.
Ponadto w czasie zmagania się z aftami należy szczególnie dbać o prawidłową higienę jamy ustnej oraz wyeliminować z diety gorące pokarmy i napoje, alkohol, cytrusy oraz kwaśne potrawy. Zalecany jest również odpoczynek, regularny sen i ograniczenie stresu.
Afty w jamie ustnej – przyczyny
Występowanie aft w jamie ustnej może wiązać się z chorobami ogólnymi (np. celiakią, agranulocytozą, chorobą Leśniowskiego – Crohna, itp.) lub jednorazowymi urazami (mechanicznymi, termicznymi, chemicznymi). Trudno jest wskazać konkretną przyczynę pojawiania się aft na śluzówce. Można jednak wyróżnić kilka czynników ryzyka sprzyjających ich powstawaniu, a są to:
- stres,
- przemęczenie,
- niedożywienie lub niewłaściwa dieta,
- alergie pokarmowe,
- zmiany hormonalne.
Autor: Redakcja
Polecane artykuły:
