Zęby mleczne zaczynają wyżynać się około 5. miesiąca życia dziecka. Nie jest to przyjemny proces – dzieci na ogół są wtedy marudne, ślinią się i wkładają do buzi różne rzeczy. W pierwszej kolejności pojawiają się zęby dolne, czyli siekacze centralne. Aby załagodzić dolegliwości związane z wyżynaniem się pierwszych zębów można dawać dziecku schłodzone gryzaki oraz szczotkować dziąsła specjalną nakładką na palec.
Kalendarz ząbkowania:
- 6-10. miesiąc życia – siekacze centralne (przyśrodkowe) dolne,
- 8-12. miesiąc życia – siekacze górne,
- 9-13. miesiąc życia – drugie górne siekacze mleczne,
- 10-16. miesiąc życia – drugie dolne siekacze mleczne,
- 13-19. miesiąc życia – górne trzonowe pierwsze,
- 14-18. miesiąc życia – dolne pierwsze trzonowce,
- 16-22. miesiąc życia – górne kły,
- 17-23. miesiąc życia – kły dolne,
- 23-31. miesiąc życia – dolne drugie trzonowce,
- 25-33. miesiąc życia – górne drugie trzonowce.
Finalnie dziecko ma 20 zębów mlecznych – 10 na górze i 10 na dole. W ich skład wchodzą 8 siekaczy, 4 kły i 8 zębów trzonowych.
Charakterystyczne dla rozwoju mleczaków jest to, że zęby rosną w odstępie – tzw. diastemy są zupełnie normalne. Szpary między zębami znikną, kiedy zaczną wyrastać zęby stałe, znacznie większe od mleczaków i z dłuższym korzeniem.
Wrodzone zęby mleczne i zęby mleczne noworodkowe
Może się zdarzyć, że dziecku urodzi się z zębem albo pojawi się on o wiele za szybko, np. w 1. miesiącu życia. W pierwszej sytuacji mówimy o zębach mlecznych wrodzonych, zaś w drugiej – o zębach mlecznych noworodkowych. Tego typu sytuacje wymagają porozumienia z lekarzem – obecność zęba może utrudniać karmienie dziecka lub ząb może być ruchomy, przez co istnieje ryzyko zadławienia. W takich przypadkach ząb może zostać usunięty.
Pielęgnacja zębów mlecznych
Zęby mleczne są słabsze od zębów stałych – cechuje je cieńsza warstwa szkliwa i niższa mineralizacja, przez co są narażone na rozwój próchnicy. Mleczaki mają także znacznie krótsze korzenie niż zęby stałe. Z racji predyspozycji do rozwoju próchnicy o zęby należy dbać już od pierwszych miesięcy życia dziecka.
W celu odpowiedniej pielęgnacji zębów malucha należy je myć dwa razy dziennie, najlepiej po dwie minuty. Początkowo zaleca się szczotkowanie pierwszych zębów specjalną nakładką na palec. Później, kiedy ząbków będzie więcej, szczoteczką z miękkim włosiem.
Do mycia zębów u dzieci należy używać pasty – nakłada się jej mniej więcej tyle, ile mierzy ziarenko ryżu. Nie ma potrzeby nakładać pasty na całą główkę szczoteczki. I uwaga – zęby do 7. roku życia dziecka powinny być myte przez rodziców. Potem – pod kontrolą. Maluch po prostu nie zrobi tego dość dobrze.
Próchnica na mleczakach
Najczęściej spotyka się u dzieci próchnicę butelkową – jest ona spowodowana zasypianiem dziecka z butelką w ustach. Podczas snu zmienia się jakość śliny oraz ruchy języka, przez co zęby nie zostają oczyszczone z cukru.
Próchnica butelkowa zaczyna być widoczna na zębach przednich, postępuje bardzo szybko i rozprzestrzenia się na kolejne zęby.
Do rozwoju próchnicy przyczyniają się także:
- podawanie dziecku produktów bogatych w cukier, zwłaszcza na noc, po myciu zębów,
- brak odpowiedniej higieny jamy ustnej (np. mycie zębów tylko rano),
- nocne karmienie dziecka.
Próchnica u dzieci wymaga leczenia stomatologicznego. W wyniku próchnicy zęby mleczne mogą wypaść wcześniej, przez co zaczną rozwijać się wady zgryzu lub wymowy u dziecka. Najlepiej zabierać dziecko raz w roku na przegląd stomatologiczny.
Kiedy wypadają zęby mleczne?
Zęby mleczne wypadają w określonej kolejności, zazwyczaj koło 5. roku życia. Kiedyś uznawano za normę wypadanie zębów u 7-letnich dzieci, natomiast dziś nikogo nie dziwią szczerbate uśmiechy 5-latków.
W pierwszej kolejności wypadają dolne i górne siekacze, a następnie:
- pierwsze zęby trzonowe górne i dolne (między 9. a 11. rokiem życia),
- kły dolne (między 9. a 12. rokiem życia),
- górne i dolne zęby trzonowe (między 10. a 12. rokiem życia),
- górne kły (między 10. a 12. rokiem życia).
W czasie, kiedy dziecku zaczyna ruszać się ząb można podawać twarde pokarmy, np. marchewki. Żucie pokarmu przyspieszy obruszanie się zęba i jego wypadnięcie. Nie zaleca się samemu usuwać zębów – jeśli ząb bardzo się rusza i istnieje ryzyko zachłyśnięcia – wtedy można zainterweniować. Natomiast ledwo ruszające się zęby mleczne należy zostawić w spokoju.
Pod zębami mlecznymi będą wyrastać stałe, ale będzie ich więcej, bo aż 32: 8 siekaczy, 4 kły, 8 zębów przedtrzonowych i 12 trzonowych (w tym 4 zęby mądrości).
Pierwsza wizyta u dentysty
Na pierwszą kontrolę stomatologiczną warto wybrać się z dzieckiem w 2. roku życia malucha. Jeżeli na zębach pojawiają się ciemne plamki to niezbędna jest natychmiastowa konsultacja – być może dziecko ma próchnicę, a ta wymaga leczenia.
Aby przygotować dziecko do wizyty u dentysty stosowane są różne techniki – należy dziecku opowiedzieć o tym, co lekarz będzie robił, można kupić zestaw małego dentysty i bawić się nim z dzieckiem, aby oswoiło się z przyrządami, pokazać filmik, z którego dowie się, co je czeka, a nawet można malucha zabrać na własną kontrolę do dentysty, żeby dziecko zapoznało się otoczeniem.
