Ból kręgosłupa – rodzaje, leczenie, ćwiczenia. Jak złagodzić ból pleców?  

Ból kręgosłupa – rodzaje​ 

Jakie są częste rodzaje bólu pleców? Przede wszystkim warto wiedzieć, że ból kręgosłupa może mieć różne przyczyny. W niektórych przypadkach są to przeciążenia mięśniowe, w innych – przepuklina dysku, dyskopatie, skolioza i inne wady postawy. Dlatego kręgosłup boli w różnych miejscach i z różnym natężeniem, a leczenie zawsze dobierane jest do przyczyny. Leki na ból pleców i ćwiczenia wykonywane w domu zazwyczaj nie wyeliminują przyczyn bólu, a jedynie złagodzą skutki, czyli objawy zwyrodnień.  

Jakie są najczęściej występujące dolegliwości bólowe w obrębie pleców?

Poniżej trzy główne typy, których opis znajdziesz w kolejnych akapitach: 

• ból kręgosłupa lędźwiowego, 
• ból kręgosłupa piersiowego, 
• ból kręgosłupa szyjnego. 

Ból kręgosłupa lędźwiowego​ 

To inaczej ból w dolnej części pleców – obejmuje obszar pleców poniżej żeber. 

Ból kręgosłupa lędźwiowego – przyczyny, objawy i leczenie 

• Przyczyny bólu kręgosłupa w dole: przeciążenia mięśniowo‑ścięgniste, przepuklina dysku, zwyrodnienia różnego rodzaju, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, siedzący tryb życia, stenoza kanału kręgowego (czyli: zwężenie przestrzeni dla nerwów); 
• Objawy bólu kręgosłupa lędźwiowego: ból jest zazwyczaj ostry lub tępy, promieniowanie bólu występuje często do pośladków, nogi (to ból pleców charakterystyczny dla takich chorób, jak rwa kulszowa), sztywność i napięcie mięśniowe 
• Co pomaga na ból pleców w dole: fizjoterapia, ćwiczenia na wzmocnienie (dobierane przez fizjoterapeutę, unikanie długiego leżenia lub stania, leki przeciwbólowe (m.in. ibuprofen, naproksen) 

Ćwiczenia na ból kręgosłupa lędźwiowego

Ćwiczenia w każdym przypadku dobiera indywidualnie fizjoterapeuta. Najczęściej na ból w odcinku lędźwiowym zalecane są m.in.:  

• spacer, 
• pływanie, 
• ćwiczenia McKenzie, 
• ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha,  
• ćwiczenia wzmacniające mięśnie pośladków. 

Jak złagodzić ból kręgosłupa lędźwiowego?  

1. Po pierwsze: odpoczynek i stosowanie ciepła lub zimna (w zależności od przyczyny sprawdzają się różne metody).
2. Po drugie: stopniowe wprowadzanie aktywności ruchowej i prostych ćwiczeń rozciągających, bez forsowania.
3. Po trzecie: systematyczna rehabilitacja i aktywność fizyczna pod okiem trenera oraz fizjoterapeuty.
4. Po czwarte: stosowanie mat (np. aplikator wieloigłowy) – jeśli tak zaleci fizjoterapeuta. 

Ból kręgosłupa piersiowego​ 

Ból kręgosłupa piersiowego zlokalizowany jest zazwyczaj między łopatkami a podstawą szyi – może też promieniować w stronę łopatek i wynikać z nieprawidłowej postawy. 

Ból kręgosłupa piersiowego – przyczyny, objawy i leczenie 

• Najczęstsze przyczyny bólu między łopatkami: przeciążenie, urazy i naciągnięcia mięśni, zwyrodnienia, dyskopatie, skolioza i inne wady postawy. 
• Objawy: ostry ból lub ból przewlekły między łopatkami, napięcie mięśni w okolicy łopatek, ograniczenie oddechu, ból przy ruchach tułowia.
• Co pomaga na ból kręgosłupa między łopatkami: leczenie przyczyny bólu (np. wady postawy), ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie grzbietu, leki przeciwbólowe, fizjoterapia. 

Ćwiczenia na ból kręgosłupa piersiowego

• ćwiczenia otwierające część piersiową kręgosłupa, 
• lekkie ćwiczenia typu koci grzbiet – łagodzące napięcia w środkowym grzbiecie, 
• ćwiczenia stabilizujące mięśnie postularne, terapia manualna,
• rotacja piersiowa, rozciąganie klatki i poprawa ruchomości. 

Co ból między łopatkami?  

1. Po pierwsze: systematyczne wykonywanie ćwiczeń rozciągających (nawet gdy przestanie boleć). 
2. Po drugie: korekcja postawy ciała, odpowiednia ergonomia pracy może pomóc na przewlekły ból pleców. 
3. Po trzecie: warto skonsultować się z fizjoterapeutą i dobrać narzędzia do rozciągania i trzymania prawidłowej postawy (np. tzw. pajączek).

Ból kręgosłupa szyjnego​  

Ból wynikający ze zwyrodnień w odcinku szyjnym często promieniuje do ramion i głowy.  

Ból kręgosłupa szyjnego – przyczyny, objawy i leczenie 

• Przyczyny bólu szyi: przeciążenia, złe ułożenie szyi, urazy, zwyrodnienia (spondyloza), dyskopatia, stenoza kanału szyjnego, spanie na brzuchu lub na niewłaściwie dobranej poduszce. 
• Objawy: ból, sztywność karku (i wyraźne napięcie mięśni – często dodatkowo między łopatkami), ograniczona rotacja, bóle głowy, drętwienie promieniujące do ramion, zawroty głowy. 
• Co pomaga na ból szyi: ćwiczenia rozciągające i wzmacniające szyję, dobranie poduszki ortopedycznej, odpowiednia pozycja w przypadku pracy siedzącej, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. 

Ćwiczenia na ból szyi

• delikatne rotacje, obracanie głową, zgięcia w różne strony i prostowania szyi 
• rozluźnienie napięć mięśni szyi, między łopatkami 
• trzymanie dłoni na czole i delikatne dociskanie czołem dłoni (podobnie ze skroniami) 
• ćwiczenia wg techniki Alexandra, TENS lub delikatne manipulacje pod okiem specjalisty 

Jak złagodzić ból szyi?  

1. Po pierwsze: codzienne proste ćwiczenia mięśni, szczególnie po pracy przy ekranie. 
2. Po drugie: poprawa ergonomii pracy (wysokość monitora, poduszki, przeglądanie telefonu bez pochylania głowy). 
3. Po trzecie: stosowanie ciepłych lub zimnych okładów, leki i maści dostępne bez recepty (patrz niżej). 

Ból kręgosłupa – rozpoznanie 

Do określenia przyczyny bólu i dobrania metody leczenia niezbędne będą badania: 

• badanie rentgenowskie kręgosłupa; 
• rezonans magnetyczny kręgosłupa; 
• tomografia komputerowa kręgosłupa. 

Do jakiego lekarza z bólem kręgosłupa? 

Na początek dobrym pomysłem będzie telekonsultacja z lekarzem rodzinnym, który na podstawie przeprowadzonego wywiadu wytyczy dalszą ścieżkę diagnostyczną.  

Jeśli udasz się do gabinetu internisty, po przeprowadzeniu badania w gabinecie otrzymasz prawdopodobnie skierowanie na badanie rentgenowskie, a w razie potrzeby – skierowanie do specjalisty (ortopedy lub neurologa). 

Ból kręgosłupa – leczenie bólu pleców 

Leczenie bólu kręgosłupa jest zależne od charakteru i nasilenia dolegliwości: 

• farmakoterapia – pomocne będą leki rozkurczowe oraz łagodzące ból niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – zarówno leki doustne, jak i żele oraz kremy stosowane miejscowo na ból stawów; 
• blokada kręgosłupa – istnieje kilka rodzajów blokad kręgosłupa, a najnowocześniejsze zastrzyki nadtwardówkowe nie tylko uśmierzają ból, lecz także leczą jego przyczynę; 
• masaże i ćwiczenia wzmacniające i rozciągające, rehabilitacja – np. krioterapia, ultradźwięki, laser, magnetoterapia, elektroterapia;
• w cięższych przypadkach – leczenie operacyjne. 

Szacuje się, że jedynie 1 proc. pacjentów wymaga klasycznego leczenia operacyjnego. U pozostałych skuteczniejsze będzie leczenie nieinwazyjne lub małoinwazyjne. 

Leki na ból kręgosłupa ​ 

Jakie są skuteczne i najsilniejsze leki na ból kręgosłupa? Przede wszystkim warto wiedzieć, że leczenie bólu kręgosłupa wymaga farmakoterapii dostosowanej do nasilenia objawów, przyczyny oraz indywidualnej tolerancji pacjenta. Leki mogą być stosowane doustnie, miejscowo (np. maści na ból pleców) lub w formie zastrzyków – w zależności od rodzaju bólu (ostry, przewlekły, neuropatyczny).  

Poniżej znajdziesz listę często stosowanych preparatów 

Leki na ból pleców – dostępne bez recepty (OTC) – substancje czynne: 

• Ibuprofen – niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), łagodzi ból i stan zapalny 
• Naproksen – NLPZ o dłuższym czasie działania niż ibuprofen 
• Paracetamol (acetaminofen) – działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo (ale nie przeciwzapalnie) 

Leki na ból kręgosłupa na receptę – substancje czynne: 

• Diklofenak – silny NLPZ, często stosowany doustnie lub jako zastrzyk na ból pleców 
• Meloksykam, celekoksyb, etorykoksyb – selektywne NLPZ, mniej drażniące dla żołądka 
• Tramadol – opioidowy lek przeciwbólowy, stosowany w umiarkowanym bólu 
• Morfina – silny opioid stosowany w najcięższych przypadkach bólu 
• Gabapentyna, pregabalina – leki przeciwpadaczkowe stosowane, gdy występuje ból neuropatyczny 
• Baklofen, tyzanidyna – leki rozluźniające mięśnie przy bólu pochodzenia mięśniowego 

Maści, żele i plastry na bóle pleców – substancje czynne: 

• Diklofenak, ketoprofen, ibuprofen – NLPZ w formie miejscowej (żele, maści) 
• Kapsaicyna – substancja rozgrzewająca, stosowana miejscowo 
• Mentol, kamfora, salicylan metylu – działanie chłodzące lub rozgrzewające 

Najmocniejszy lek przeciwbólowy na ból kręgosłupa to morfina (lub inne silne opioidy, np. oksykodon). Leki tego typu stosowane są w skrajnych przypadkach i w przebiegu ciężkich chorób – np. nowotworów, wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarską.  

Domowe sposoby na ból kręgosłupa​

O zdrowy kręgosłup można też zadbać we własnym zakresie. Pomocne będą: 

• zmiana nawyków – przede wszystkim prawidłowa postawa podczas siedzenia: plecy i głowa prosto, stopy najlepiej płasko, ciało ułożone symetrycznie; 
• aktywność fizyczna – przede wszystkim pływanie; 
• okłady; 
• właściwa pozycja podczas snu – znaczenie ma także dobór materaca; 
• ćwiczenia z polecenia lekarza wykonywane w domu. 

Ból kręgosłupa – odpowiedzi na często zadawane pytania 

Nerwica a ból kręgosłupa lędźwiowego​ – czy to normalny objaw?  

Tak, zaburzenia lękowe, nerwica – i ogólnie: wszelkie zaburzenia psychiczne – mogą prowadzić do silnych napięć mięśniowych. Bóle pleców mogą być spowodowane napięciami w odcinku lędźwiowym lub szyjnym.  

Dodatkowo u osób z nerwicą długotrwały stres, przewlekły lęk – mogą nasilać objawy psychosomatyczne, w tym napięcie w okolicach dolnych pleców.

Czy może wystąpić ból nóg od kręgosłupa?  

Tak, ból promieniujący do nóg (lub do jednej kończyny) najczęściej wiąże się z uciskiem na korzenie nerwowe, np. przy przepuklinie krążka międzykręgowego (to tzw. rwa kulszowa).  

Taki ból może obejmować tylko jedną nogę. Objawy towarzyszące takiej dolegliwości to m.in. drętwienie, mrowienie, osłabienie siły mięśniowej w jednej kończynie.  

Polipy macicy a ból kręgosłupa​ – czy ból pleców może wynikać z polipów?  

Polipy macicy, czyli polipy endometrialne zwykle nie powodują bólu pleców. Ból może wystąpić, jeśli większe zmiany będą uciskać na sąsiednie struktury.

Objawom mogą wówczas towarzyszyć: nieregularne krwawienia, plamienia lub uczucie „napierania” w podbrzuszu. Jeśli ból placów współwystępuje z dolegliwościami ginekologicznymi, warto wykonać USG przezpochwowe.  

Leczenie zależy od wielkości i charakteru zmiany – często wystarczające jest usunięcie polipa. 

Choroby ginekologiczne a ból kręgosłupa​ – czy istnieje związek między tymi chorobami i objawami?  

Tak, niektóre choroby ginekologiczne (np. endometrioza, torbiele jajników, zapalenia przydatków) mogą promieniować do kręgosłupa, zwłaszcza w odcinku lędźwiowym lub krzyżowym.  

Warto zwrócić uwagę na powiązane ze sobą objawy: bóle podbrzusza, zmiany cyklu, plamienia czy bolesne stosunki. Zalecana jest konsultacja z ginekologiem i wykonanie USG.