Czym jest dyskopatia?
Aby zrozumieć, czym jest dyskopatia, należy przyjrzeć się budowie kręgosłupa. W dużym uproszczeniu tworzą go kręgi kostne chroniące rdzeń kręgowy (część ośrodkowego układu nerwowego).
Kręgosłup składa się z odcinków:
- szyjnego,
- piersiowego,
- lędźwiowego,
- krzyżowego
- guzicznego.
Pomiędzy kręgami znajdują się krążki międzykręgowe, tzw. dyski. Te zbudowane są z jądra miażdżystego otoczonego pierścieniem włóknistym. Dyskopatia, czyli przepuklina jądra miażdżystego, występuje wówczas, gdy w jądrze dochodzi do spadku poziomu uwodnienia, a co za tym idzie, do zmniejszenia elastyczności i kształtu krążka. Powstaje przepuklina, która powoduje ucisk na rdzeń kręgowy oraz korzenie rdzeniowe, co wywołuje ból.
Dodatkowo sam fakt obniżenia poziomu uwodnienia i elastyczności jądra miażdżystego również może generować bodźce bólowe. W sytuacji gdy pomimo zmian zwyrodnieniowych nie dochodzi do dolegliwości bólowych, dyskopatia nie wymaga interwencji lekarskiej.
Dyskopatia – przyczyny
Przyczyn dyskopatii upatruje się w:
- czynnikach związanych z wiekiem (ryzyko dyskopatii rośnie z wiekiem),
- uwarunkowaniach genetycznych,
- otyłości,
- okresie intensywnego wzrostu,
- niewystarczającej stabilizacji mięśniowej kręgosłupa,
- narażeniu na takie czynniki środowiskowe, jak ciężka praca fizyczna,
- urazach kręgosłupa,
- schorzeniach kostno-stawowych.
Część badaczy uważa, że dyskopatia lub podatność na nią może wynikać z siedzącego trybu życia, niewłaściwej postawy tułowia, a także z wydłużenia średniej długości życia – kręgosłup może nie być przygotowany na tak długą eksploatację. Z drugiej strony brak stymulacji układu ruchowego może sprzyjać jego osłabieniu i w efekcie prowadzić do zmian zwyrodnieniowych.
Polecamy: Zwyrodnienie stawu kolanowego – objawy, przyczyny, leczenie
Warto zaznaczyć, że pomimo możliwości odziedziczenia skłonności do dyskopatii istnieje możliwość ograniczenia jej wystąpienia. Wśród głównych działań profilaktycznych znajduje się unikanie czynników sprzyjających dyskopatii. Należy zatem podejmować aktywność fizyczną, dbać o zbilansowaną dietę i utrzymywać odpowiednią masę ciała. Istotnym czynnikiem jest przyjmowanie właściwej postawy ciała, przede wszystkim podczas czynności, którym poświęcamy dużo czasu, takich jak wykonywanie obowiązków służbowych czy sen.
Objawy dyskopatii
Dyskopatie można podzielić ze względu na to, w jakim odcinku kręgosłupa występują. Mowa o dyskopatii szyjnej, piersiowej i lędźwiowej oraz wielopoziomowej. Można je rozróżnić po objawach.
- Objawy dyskopatii szyjnej – odczuwalne w odcinku szyjnym kręgosłupa: ból jest zlokalizowany w okolicach szyi oraz karku, może promieniować niżej, aż do kończyn dolnych; w kończynach górnych może dochodzić do drętwienia i niedowładów. Dodatkowo mogą wystąpić bóle głowy, nudności, zawroty głowy.
- Objawy dyskopatii piersiowej – odczuwalne w odcinku piersiowym kręgosłupa, często towarzyszą zwyrodnieniom, takim jak kifoza piersiowa oraz skolioza. Ból może być odczuwalny w klatce piersiowej oraz w okolicach brzucha. Z tego powodu można pomylić dyskopatię np. z chorobami serca. Czasami współwystępują objawy neurologiczne w postaci niedowładów i paraliżu kończyn dolnych.
- Objawy dyskopatii lędźwiowej – odczuwalne w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, dolegliwości nierzadko sięgają nerwów kulszowych, co może prowadzić do wystąpienia rwy kulszowej. Silny ból występuje wtedy w okolicy lędźwiowej i dalej promieniuje w kierunku kończyn dolnych.
- Objawy dyskopatii wielopoziomowej – z tego rodzaju schorzeniem mamy do czynienia wówczas, gdy zwyrodnieniem jest objęty więcej niż jeden krążek kręgosłupa. Zwykle problem jest zlokalizowany w sąsiednich krążkach – najczęściej w odcinkach szyjnym i lędźwiowym.
Ból w dyskopatii może pojawić się nagle lub stopniowo, przybierać na sile w ciągu dni lub tygodni. Dolegliwości bólowe mogą być większe w ciągu dnia, zwłaszcza podczas wysiłku fizycznego oraz w określonych pozycjach ciała. Z czasem ból może uniemożliwiać normalne funkcjonowanie oraz poruszanie się.
Kolejnym objawem, który może towarzyszyć dyskopatii, jest drętwienie kończyn, a także niedowłady i paraliż. Czasami mogą wystąpić także problemy z nietrzymaniem moczu oraz stolca.
Dyskopatia – diagnoza
W przypadku występowania silnych dolegliwości bólowych, które utrzymują się niezależnie od przyjmowanych doraźnie leków dostępnych bez recepty, należy zasięgnąć konsultacji lekarskiej. Pilnej interwencji medycznej wymagają objawy dodatkowe, takie jak niedowłady, drętwienie czy upośledzenie funkcji zwieraczy.
Badania wykonywane w przypadku podejrzenia dyskopatii:
- wywiad z pacjentem,
- rezonans magnetyczny,
- badanie RTG,
- badanie EMG (przewodnictwa nerwowego),
- tomografia komputerowa.
Czytaj także: Leczenie bólu – czym jest, jak wygląda i kiedy warto zgłosić się do specjalisty?
Leczenie dyskopatii. Rehabilitacja i ćwiczenia
W przypadku zdiagnozowania dyskopatii wdrażane jest leczenie farmakologiczne (leki przeciwbólowe oraz przeciwzapalne) wraz z rehabilitacją i ćwiczeniami. Jeśli podawane leki na dyskopatię są nieskuteczne, a fizjoterapia także nie przynosi rezultatów, konieczne może być leczenie operacyjne.
W przypadku leczenia operacyjnego stosuje się m.in. dyscektomię, która jest wykonywana w znieczuleniu ogólnym. Polega na usunięciu tkanek generujących ucisk na nerwy. Dyscektomia wiąże się jednak z uszkodzeniami mięśni i długotrwałą rehabilitacją.
Polecamy: Kto wystawia zwolnienie na czas rehabilitacji?
Inną metodą leczenia dyskopatii jest przezskórna laserowa dekompresja krążka międzykręgowego (PLDD). W tym przypadku wystarczy znieczulenie miejscowe i lekkie dożylne. Do dysku jest wprowadzana igła wyposażona w światłowód. Pod wpływem działania lasera dochodzi do dekompresji o spadku ciśnienia w miejscu występowania zwyrodnienia. Zaletą tej metody leczenia dyskopatii jest niewielka inwazyjność i krótki czas rehabilitacji po zabiegu.
Metodą pośrednią pomiędzy leczeniem inwazyjnym a bezinwazyjnym są zastrzyki nadtwardówkowe. Miejsce występowania zwyrodnienia jest ostrzykiwane indywidualnie dobranym roztworem, który może zawierać lek znieczulający oraz sterydy. Dzięki tej metodzie dochodzi do zmniejszenia ciśnienia w miejscu zwyrodnienia, poprawia się ukrwienie i – co za tym idzie – możliwość regeneracji tkanek. Jednocześnie metoda ta pozwala zmniejszyć stężenie substancji wywołujących stan zapalny.
Wśród metod fizjoterapeutycznych wymienia się m.in. metodę McKenziego (MTD – Mechanical Diagnosis and Therapy). Metoda ta koncentruje się na ćwiczeniach, których celem jest zmniejszenie bólu wywoływanego przez dyskopatię, a także wzmocnienie sprawności kręgosłupa. Pozwala ona ograniczyć objawy, ale jednocześnie stanowi zabezpieczenie przed ewentualnymi nawrotami.
W leczeniu dyskopatii są stosowane również masaże, które zmniejszają dolegliwości bólowe poprzez rozluźnienie mięśni.
Polecamy: Czy fizjoterapeuta może wystawić L4?
