Czym są meningokoki?
Meningokoki to bakterie z rodzaju Neisseria, które wywołują inwazyjną chorobę meningokokową (IChM). Choroba inwazyjna to taka, w której trakcie bakterie docierają do fizjologicznie jałowych miejsc w naszym organizmie – w około 60% przypadków IChM przebiega pod postacią sepsy wraz z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych.Znamy 13 typów meningokoków, które różnią się składem otoczki polisacharydowej. Większość zakażeń jest spowodowana przez typy A, B, C, W135 oraz Y. W Polsce najczęstsze są meningokoki typu B oraz meningokoki typu C. Meningokoki typu B zazwyczaj powodują zakażenia u najmłodszych dzieci. U starszych dzieci oraz wśród dorosłych dominują zakażenia typem C. Nawet do 50% osób w populacji może być nosicielami bezobjawowymi tych bakterii. U osób tych nie występują żadne objawy choroby, jednak mogą oni zarażać innych.
Zakażenie meningokokami
Inwazyjne zakażenia meningokokami zazwyczaj występują u dzieci do 5. roku życia; kolejną narażoną grupą jest młodzież.Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, ponieważ bakterie te osiedlają się w błonie śluzowej gardła i nosa. Oznacza to, że możemy zarazić się od osoby, która znajduje się w odległości około 1 metra od nas, jest nosicielem i zaczyna kichać bądź kaszleć. W przedszkolach i żłobkach nawet do 50% osób może być nosicielami meningokoków. Zarazić się można zarówno od osoby chorej, jak i od nosicieli, u których nie występują żadne objawy.
W przebiegu zakażenia może rozwinąć się inwazyjna choroba meningokokowa, która niesie za sobą poważne powikłania. W przypadku rozwinięcia się sepsy śmiertelność sięga nawet 30%.
Meningokoki – przebieg choroby
Objawy choroby zazwyczaj rozwijają się w ciągu 2–10 dni od zakażenia (najczęściej dzieje się to już w ciągu 3–4 dób). Objawy rozwijają się bardzo szybko, a choroba gwałtownie postępuje. W razie podejrzenia zakażenia należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza bądź na izbę przyjęć, ponieważ pacjent powinien być stale monitorowany przez lekarza. W przypadku zwlekania ze zgłoszeniem się do szpitala może się rozwinąć inwazyjna choroba meningokokowa.Kto jest najbardziej narażony na zakażenie meningokokami?
Najbardziej narażone na meningokoki typu B są dzieci poniżej 1. roku życia. Niemowlęta znacznie częściej zapadają na inwazyjną chorobę meningokokową. Oprócz tego w grupie ryzyka ze względu na obniżoną odporność są:- pacjenci z chorobami autoimmunologicznymi,
- pacjenci z zaburzeniami odporności,
- pacjenci onkologiczni,
- pacjenci chorujący na choroby przewlekłe,
- pacjenci z uszkodzoną śledzioną bądź jej brakiem.
Objawy zakażenia meningokokami
Jak rozpoznać zakażenie meningokokami? Najczęstsze objawy obejmują:- wysoką gorączkę,
- osłabienie,
- rozdrażnienie i płacz, który u najmłodszych dzieci nie ustępuje,
- drgawki,
- senność,
- bóle mięśniowe,
- zimne ręce i stopy,
- sztywność karku,
- nudności i wymioty,
- czerwone plamki na ciele, które wraz z upływem czasu zlewają się w większe plamy, niezmieniające barwy pod wpływem nacisku,
- światłowstręt.
Inwazyjna choroba meningokokowa przebiega bardzo gwałtownie, nawet 10% pacjentów umiera w przeciągu 2 dni od wystąpienia pierwszych objawów.
Rozpoznanie zakażenia meningokokami
Diagnostyka zakażenia polega na wykonaniu testów genetycznych PCR na hodowli z materiału pobranego od pacjenta. Oprócz krwi i surowicy pobierany jest także mocz, wymaz z gardła oraz płyn mózgowo-rdzeniowy. Niestety na początku objawy przypominają przeziębienie lub grypę, dlatego szybkie rozpoznanie jest utrudnione. Mocno czerwone plamki na skórze, nieblednące pod naciskiem, są bardzo charakterystycznym objawem choroby inwazyjnej, który od razu sugeruje meningokoki.Leczenie zakażenia meningokokami
Inwazyjne zakażenie meningokokami jest niezwykle niebezpieczne, dlatego leczenie zawsze odbywa się w warunkach szpitalnych, bardzo często na oddziałach intensywnej terapii. Wykorzystuje się leki łagodzące objawy (przeciwgorączkowe oraz przeciwbólowe), a także kortykosteroidy, antybiotyki (z grupy penicylin oraz cefalosporyn) i leki regulujące procesy krzepliwości krwi. Wyrównuje się również zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej.Profilaktyka zakażenia – jak chronić się przed meningokokami?
Najskuteczniejszą formą zapobiegania meningokokom są szczepienia ochronne.Autor: Redakcja
