Przydatki to wspólna nazwa jajników, jajowodów i więzadeł macicy. Organy te leżą tuż przy sobie i w stanach zapalnych zazwyczaj razem są objęte chorobą. Zapalenie przydatków to infekcja obejmująca jajowody i jajniki.
Do zapalenia przydatków dochodzi najczęściej drogą wstępującą, na skutek inwazji bakterii z pochwy. Infekcja rozwija się zazwyczaj w sprzyjających warunkach, czyli w momencie rozwarcia szyjki macicy, co umożliwia drobnoustrojom penetrację wyżej położonych części narządu rodnego. Ma to miejsce między innymi podczas okresu, po poronieniu, po porodzie, po operacjach i zabiegach ginekologicznych oraz po założeniu antykoncepcyjnej wkładki domacicznej. Zapalenie przydatków może być również efektem przeziębienia lub choroby zębów.
Skutkiem zapalenia mogą być zrosty w jajowodach, które sprzyjają ciąży pozamacicznej, a nawet mogą prowadzić do niepłodności.
Przyczyny zapalenia przydatków
Istnieją dwie możliwości rozwoju zakażenia:
Zakażenie drogą wstępującą – dotyczy bakterii beztlenowych i tlenowych, najczęściej są to paciorkowce, gronkowce, dwoinki rzeżączki oraz chlamydie. Pochwa jest miejscem początku drogi wstępującej dla bakterii. Przedostają się one przez kanał szyjki macicy i wywołują stan zapalny błony śluzowej jamy macicy. Gdy przedostaną się do jajowodu, stają się przyczyną zapalenia przydatków.
Czynniki predysponujące do wystąpienia zakażenia drogą wstępującą:
- okres krwawienia z jamy macicy (np. miesiączka);
- poronienie;
- poród, połóg;
- abrazja (łyżeczkowanie);
- histeroskopia (wziernikowanie macicy);
- wkładka wewnątrzmaciczna,
- badanie drożności jajowodów.
Zakażenie drogą zstępującą – zakażenie zstępujące polega na przedostaniu się bakterii do przydatków za pośrednictwem krwi. W tym przypadku ognisko pochodzenia drobnoustrojów znajduje się w zupełnie innym narządzie, na przykład w zębach, migdałkach. Kolejną możliwością jest zakażenie przez ciągłość, np. od zmienionego zapalnie wyrostka robaczkowego, który przylega do przydatków.
Objawy zapalenia przydatków
Pierwsze objawy ostrego stanu zapalnego przydatków mogą się pojawić po kilku dniach od zakażenia. Symptomem ostrej infekcji jest gwałtowny skurcz oraz ból zlokalizowany w podbrzuszu.
Charakterystycznymi objawami występującymi w zapaleniu przydatków są:
- bóle w podbrzuszu i/lub okolicy krzyżowej, silne, skurczowe bóle brzucha;
- silna bolesność okolicy przydatków, narastająca podczas aktywności seksualnej lub badania ginekologicznego;
- gorączka (zwykle powyżej 38°C) i dreszcze;
- złe samopoczucie.
Objawy najczęściej nasilają się w okresie okołomiesiączkowym.
Często występują też dodatkowe objawy:
- wymioty;
- intensywny ból podczas uciskania brzucha;
- obfitsza niż zwykle miesiączka;
- plamienia;
- intensywne upławy,
- biegunka.
Rozpoznanie zapalenia przydatków
W przypadku pojawienia się wyżej opisanych dolegliwości natychmiast należy zgłosić się do lekarza ginekologa. Szybkość rozpoznania i rozpoczęcia leczenia ma duży wpływ na jego skuteczność. Istnieją bowiem inne choroby objawiające się w bardzo podobny sposób – zapalenie wyrostka robaczkowego, ciąża pozamaciczna, zapalenie błony śluzowej macicy czy nieswoiste zapalenie jelit. Dlatego w celu rozpoznania choroby niezbędna jest wizyta u lekarza ginekologa i wykonanie badania fizykalnego.
W razie wątpliwości lekarz może zlecić badania dodatkowe:
- laboratoryjne (morfologia krwi, CRP);
- bakteriologiczne (wymaz z pochwy i szyjki macicy – badanie niebolesne), wskazujące na obecność określonych typów patogenów;
- badania obrazowe (np. ultrasonografia narządu rodnego i miednicy).
Zapalenie przydatków – leczenie
Leczenie zapalenia przydatków jest związane z przyjmowaniem antybiotyków o szerokim zakresie działania. Po uzyskaniu wyników badań bakteriologicznych stosowana jest tzw. farmakoterapia celowana, według ustalonego antybiogramu (antybiogram to ustalenie wrażliwości bakterii na konkretny preparat). Lekarz może przepisać też leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, a w razie potrzeby środki poprawiające przyswajanie farmaceutyków i rozpuszczające zrosty, które mogą powstawać w efekcie stanu zapalnego.
Dodatkowe zalecenia to zwykle:
- wypoczynek (chorobę trzeba „wyleżeć”);
- lekkostrawna dieta;
- picie dużej ilości płynów;
- dbanie o higienę intymną;
- powstrzymanie się od współżycia.
Leczenie zapalenia przydatków domowymi sposobami jest nieskuteczne. Może pełnić jedynie formę uzupełniającą dla leczenia prowadzonego przez lekarza.
Ostre zapalenie przydatków bezwzględnie wymaga leczenia szpitalnego, aby zapobiec groźnym ogólnoustrojowym powikłaniom. W przypadku wystąpienia ropni w jajowodach i jajnikach konieczne bywa leczenie operacyjne.
Nawracające zapalenie przydatków – co robić?
Przewlekłe zapalenie przydatków może przyczyniać się do powstawania zrostów w jajowodach i problemów z zajściem w ciążę.
Wspomagające leczenie to:
- naświetlanie i miejscowe nagrzewanie;
- zabiegi borowinowe;
- terapuls – leczenie za pomocą aparatu wytwarzającego pole magnetyczne.
Powikłania po zapaleniu przydatków
Ważne, aby stosować zaleconą przez lekarza terapię do końca, gdyż wszelkie zaniedbania z tym związane (przerwanie terapii, niesystematyczne przyjmowanie leków) mogą skutkować przedłużaniem się stanu zapalnego. Może dojść do powstania zrostów w obrębie miednicy mniejszej lub innych poważnych chorób, np. zapalenia otrzewnej miednicy.
Inne możliwe powikłania zapalenia przydatków to:
- ropniak jajowodu;
- ropień jajnika;
- ropień jajnikowo-jajowodowy;
- ropień jamy Douglasa;
- pęknięcie ropni i powstanie przetok;
- zapalenie przymacicza;
- wodniak jajowodu;
- krwiak jajowodu;
- zrosty w miednicy;
- niepłodność.
Powikłaniem zapalenia przydatków w ciąży może być też ciąża pozamaciczna (inaczej ektopowa). Ponieważ poza macicą płód prawie nigdy nie może się rozwijać prawidłowo, ciąża ektopowa przeważnie prowadzi do poronienia lub wymaga zakończenia ciąży drogą farmakologiczną bądź operacyjną.
Autor: Iga Hintz
Polecane artykuły:
