Czym jest zespół wstrząsu toksycznego?
Skrót TSS pochodzi od angielskich słów toxic shock syndrome, co oznacza zespół wstrząsu toksycznego. TSS jest spowodowany przez toksyny wytwarzane przez Staphylococcus aureus, czyli gronkowca złocistego. Zazwyczaj gronkowiec występuje naturalnie w organizmie, dlatego nie musimy się nadmiernie martwić przypadkowym stwierdzeniem obecności tej bakterii. Do zakażenia może dojść, jeśli występuje u nas szczep, który jest w stanie produkować szkodliwą toksynę, bądź nie mamy odpowiednich przeciwciał w organizmie. Dzieje się tak niezmiernie rzadko.Najbardziej narażone są osoby, których układ odpornościowy nie funkcjonuje prawidłowo, a także dzieci (ponieważ ich układ immunologiczny nie jest całkowicie rozwinięty).
TSS występuje głównie u kobiet:
- które stosują tampony dopochwowe,
- w czasie połogu,
- po zabiegach ginekologicznych,
- po poronieniu septycznym,
- które stosują prezerwatywy lub wkładki domaciczne.
Zespół wstrząsu toksycznego – przyczyny
Główną przyczyną wystąpienia wstrząsu toksycznego jest obniżona odporność organizmu. Wilgotne warunki w pochwie oraz obecność krwi stanowią pożywkę dla bakterii, szczególnie jeśli zbyt rzadko zmieniamy tampon. TSS może mieć również inne przyczyny, takie jak uszkodzenia skóry lub błony śluzowej, a także zanieczyszczone rany czy ugryzienia przez różne zwierzęta i owady.Zespół wstrząsu toksycznego – zakażenie paciorkowcem
TSS może wystąpić podczas zakażenia organizmu gronkowcem złocistym (Staphylococcus aureus) lub paciorkowcem z grupy A (group A streptococcus – GAS). Gronkowiec może wytwarzać toksynę TSST-1, która powoduje TSS, jednak zazwyczaj jego obecność w organizmie człowieka nie wywołuje żadnych objawów. Paciorkowce GAS z kolei najczęściej powodują infekcje gardła.Organizm człowieka zazwyczaj wytwarza odpowiednią ilość przeciwciał przeciwko toksynom tych bakterii, dzięki czemu ich obecność w naszym organizmie przechodzi niezauważona. Dopiero w przypadku obniżenia odporności toksyna TSST-1 prowadzi do poważnych skutków zdrowotnych. Bardziej narażone są też dzieci, gdyż przeciwciała przeciwko tej toksynie pojawiają się w wieku dorosłym.
TSS a tampon
Odpowiednia higiena jest niezbędna w profilaktyce zespołu wstrząsu toksycznego. Warto jednak pamiętać, że obecnie tampony przeważnie składają się z bawełny organicznej, która jest znacznie bardziej bezpieczna. Pierwsze tampony były produkowane z karboksymetylocelulozy, która może wpływać na nadmierny rozrost bakterii. Stosowano ją, ponieważ jest to substancja bardzo chłonna. Od momentu powiązania TSS z tamponami zakazano używania tej substancji, a liczba przypadków zespołu wstrząsu toksycznego spadła.Mimo tego tampony należy zmieniać maksymalnie co 3–4 godziny, ponieważ są to produkty jednorazowe. Niewłaściwie używane kubeczki menstruacyjne również mogą być przyczyną TSS, dlatego w każdym przypadku niezbędne jest zachowanie zasad higieny.
TSS – objawy
W pierwszym etapie wstrząsu pojawiają się łagodne objawy grypopodobne, takie jak osłabienie, bóle mięśni i głowy, ogólne złe samopoczucie. Następnie rozwijają się objawy występujące w przypadku każdego wstrząsu, czyli znaczne przyspieszenie rytmu serca wraz ze spadkiem ciśnienia tętniczego oraz przyspieszony oddech. Dodatkowo występuje nagła, bardzo wysoka gorączka oraz wysypka, którą nazywamy plamicą piorunującą. Objawia się krwiście czerwonymi plamami, które czasem przypominają oparzenia słoneczne i bieleją pod wpływem nacisku. Pojawiają się zawroty głowy, nadmierna senność, biegunki i wymioty. W ciągu kolejnych dni i tygodni występuje złuszczanie naskórka na dłoniach, stopach i w okolicach miejsc intymnych.Leczenie TSS
Najistotniejsze jest jak najszybsze rozpoznanie objawów TSS, pozbycie się tamponu czy kubeczka menstruacyjnego z organizmu oraz natychmiastowe skontaktowanie się z lekarzem. Zleci on wykonanie posiewów krwi, aby zidentyfikować toksyny, które spowodowały zespół wstrząsu toksycznego.Zazwyczaj niezbędna jest hospitalizacja, w czasie której stosuje się antybiotykoterapię oraz leczenie objawów, tj. odpowiednie nawodnienie, a w niektórych przypadkach również tlenoterapię. W cięższych przypadkach niezbędne jest zastosowanie preparatów immunoglobulin, czyli przeciwciał przeciwko toksynom bakteryjnym.
Autor: Redakcja
