Testosteron to hormon androgenny – odpowiada za męskie cechy organizmu. U mężczyzn jest produkowany w jądrach. Hormon ten powstaje pod wpływem hormonu luteinizującego (LH), jest produkowany przez komórki śródmiąższowe Leydiga (komórki wytwarzające androgeny). U kobiet w niewielkich ilościach testosteron jest produkowany przez jajniki, łożysko oraz nadnercza.
Testosteron – rola w organizmie
Testosteron w organizmie pełni bardzo wiele ważnych funkcji – odpowiada za kształtowanie płci i cech płciowych już w życiu płodowym. Niedobór testosteronu na tym etapie rozwoju płodu może powodować wady rozwojowe, takie jak spodziectwo i obojnactwo rzekome męskie. To właśnie pod wpływem wydzielania się testosteronu przewody Wolffa (przewody pranercza, moczowody) przekształcają się w najądrza, kanaliki plemnikotwórcze i nasieniowody.
Testosteron bierze też udział w procesie powstawania i dojrzewania plemników (spermatogeneza) oraz kształtowania wtórnych cech płciowych (ton głosu, zarost, budowa ciała). Wpływa na poziom libido, pobudza rozwój gruczołu krokowego (nadmiar testosteronu może więc przyczyniać się do rozwoju raka prostaty). Poziom testosteronu to kwestia indywidualna – w dużej mierze zależy od genów. U mężczyzn poziom testosteronu spada wraz z wiekiem.
Testosteron – norma
Wartości testosteronu zależą od przyjętych norm laboratoryjnych – wynik badania testosteronu powinien zinterpretować lekarz.
Testosteron wolny – normy:
- mężczyźni: 174–792 pmol/l (50–210 ng/l)
- kobiety: <29,5 pmol/l (<8,5 ng/l)
Testosteron całkowity – normy:
- mężczyźni: 9,0–34,7 nmol/l (260–1000 ng/dl)
- kobiety: 0,52–2,43 nmol/l (15–70 ng/dl)
Badanie testosteronu
Oznaczenie poziomu testosteronu we krwi to standardowe badanie w diagnostyce niepłodności. Objawy, które powinny skłonić do wykonania badania poziomu testosteronu, to m.in. zaburzenia erekcji, zaburzenia libido, brak owłosienia na twarzy, spadek masy ciała.
U kobiet badanie testosteronu jest zalecane w przypadku wystąpienia wirylizacji (zespołu objawów związanych z podwyższonym stężeniem hormonów męskich: łysienia typu męskiego, powiększenia łechtaczki) i/lub hirsutyzmu (pojawia się owłosienie typu męskiego – w miejscach zależnych od androgenów, np. bródka, wąsik).
Sprawdź: Płodność mężczyzn i kobiet – co na nią wpływa?
Testosteron – niedobór
U kobiet niski poziom testosteronu może wynikać z niewydolności nadnerczy lub jajników. U mężczyzn niski poziom testosteronu może objawiać się nabieraniem kobiecych kształtów, spadkiem libido, problemami z erekcją, zmniejszeniem objętości jąder, nerwowością, bezsennością. Niedobór testosteronu u mężczyzn może wskazywać na niewydolność hormonalną jąder.
Polecamy: Recepta na testosteron – kto wypisuje?
Testosteron – nadmiar
Nadmiar testosteronu u kobiet może wynikać z zespołu policystycznych jajników i skutkować nieregularnymi cyklami miesiączkowymi, nadmiernym owłosieniem oraz niepłodnością.
Naturalny nadmiar stężenia testosteronu u mężczyzn występuje bardzo rzadko – najczęściej nadmiar testosteronu występuje u sportowców i kulturystów, którzy przyjmują preparaty z testosteronem. Objawami nadmiaru tego hormonu mogą być m.in.: spadek odporności, zachowania agresywne, priapizm (objaw chorobowy polegający na występowaniu długotrwałego, bolesnego wzwodu).
Czytaj też: Zaburzenia erekcji – przyczyny. Jak wygląda leczenie?
Autor: Jacek Krajl
Polecane artykuły:
