Płodność mężczyzn i kobiet – co na nią wpływa?

Problemy z płodnością ma coraz więcej Polaków – ze statystyk demograficznych wynika, że nawet 15-20 proc. par nie może zrealizować marzeń o posiadaniu potomstwa. Przyczyną niepłodności u kobiet są zwykle zaburzenia hormonalne i nieprawidłowości w pracy jajników, jajowodów czy macicy, zaś w przypadku mężczyzn – choroby ogólnoustrojowe (schorzenia układu krążenia, cukrzyca, przewlekłe zapalenie nerek), choroby jąder czy zaburzenia w rozwoju plemników. Na płodność wpływają też inne czynniki, związane ze stylem życia i sposobem odżywiania.

Płodność a wiek

Wiek jest jednym z najważniejszych czynników warunkujących zdolność rozrodczą, zwłaszcza kobiety. Największa płodność występuje między 20. a 25. rokiem życia, po czym zmniejsza się stopniowo do 35. roku życia, gdy następuje gwałtowny spadek szans na posiadanie potomstwa.

Po 45. roku życia notowane są minimalne wartości płodności. U mężczyzn po przekroczeniu 40. roku życia także zmniejszają się zdolności reprodukcyjne, na co wpływają zarówno problemy z erekcją, jak i gorsza jakość nasienia.

Płodność a palenie papierosów

Nałogowe palenie papierosów oraz bierne narażenie na dym tytoniowy uważa się dziś za jedne z głównych czynników negatywnie wpływających na płodność. Badania naukowe jednoznacznie wskazują, że nikotyna i toksyczne składniki dymu tytoniowego (m.in. węglowodory aromatyczne) zaburzają u kobiet proces owulacji, a także powodują obniżenie rezerwy jajnikowej i pogorszenie jakości komórek jajowych, przyspieszając (nawet o kilka lat) pojawienie się menopauzy. U mężczyzn palenie papierosów upośledza funkcje jąder i pogarsza parametry nasienia, m.in. liczbę, ruchliwość oraz morfologię plemników.

Płodność a masa ciała

Bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na płodność jest masa ciała. Kiedyś sądzono, że problemy z zajściem w ciążę mają przede wszystkim kobiety z niedowagą; obecnie uważa się, iż równie negatywną rolę odgrywa nadwaga czy otyłość. Odchylenia od prawidłowej wagi przyczyniają się do zaburzeń hormonalnych i nieprawidłowości w procesie owulacji.

U mężczyzn podwyższony wskaźnik masy ciała (BMI) wpływa na jakość, ilość i ruchliwość plemników. Otyłość może powodować zmniejszenie liczby tzw. komórek Sertolego, wspomagających i kontrolujących proces spermatogenezy. U chłopców w okresie dojrzewania te zmiany mogą mieć charakter nieodwracalny. Nadwaga rozregulowuje też system hormonalny, co prowadzi do problemów z erekcją.

Płodność a odżywianie

Badania naukowe niezbicie dowodzą, że na płodność wpływa w dużej mierze sposób odżywiania. U kobiet za brak owulacji czy zaburzenia hormonalne często odpowiadają nieregularne posiłki, nieprawidłowo zbilansowany jadłospis, nadmiar spożywanej kawy, napojów gazowanych lub energetyzujących. Czynnikiem ryzyka zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn jest dieta bogata w cukry, a także utwardzone tłuszcze roślinne, zwane tłuszczami trans, które można znaleźć w wielu wyrobach cukierniczych, margarynach czy daniach typu fast-food.

Staraniom o potomstwo nie sprzyja też regularne nadużywanie napojów alkoholowych. U mężczyzn rośnie wówczas ryzyko wystąpienia kłopotów z erekcją, ale również znacząco obniża się jakość spermy, zwłaszcza ilość i ruchliwość plemników. U kobiet występują zaburzenia cyklu miesiączkowego oraz spada tzw. rezerwa jajnikowa, czyli liczba pierwotnych pęcherzyków jajnikowych zdolnych do przekształcenia się w pęcherzyki dominujące, z których uwalniana jest komórka jajowa.

Płodność a aktywność fizyczna

Istotnym czynnikiem wpływającym na płodność jest aktywność fizyczna. Umiarkowany wysiłek pozwala nie tylko zachować dobrą kondycję, ale także zapobiegać otyłości, chorobom krążenia, rozładować stres oraz regulować wartość glukozy we krwi, co znacząco zwiększa zdolności rozrodcze. Niewskazany jest natomiast siedzący tryb życia, zwłaszcza w przypadku mężczyzn, ponieważ niekorzystnie wpływa na temperaturę moszny i powoduje przegrzanie jąder, co sprzyja rozwojowi niepłodności.

Autor: Redakcja