Zespół HELLP w ciąży – kto jest najbardziej narażony? Postępowanie w zespole HELLP

Zespół HELLP – czym jest?

Zespół HELLP to ciężkie powikłanie stanu przedrzucawkowego lub rzucawki. Jest uważany za jedno z najpoważniejszych powikłań ciąży. W około 70% przypadków występuje przed porodem, zazwyczaj pomiędzy 27. a 37. tygodniem ciąży. Częstość występowania zespołu HELLP wynosi 0,5–0,9% u wszystkich kobiet w ciąży i 10–20% w przypadku występowania stanu przedrzucawkowego. Nazwa zespołu stanowi połączenie pierwszych liter głównych cech choroby: Hemolytic anemia, Elevated Liver enzymes, Low Platelet Count.

Jakie są przyczyny powstania zespołu HELLP?

Przyczyny występowania zespołu HELLP nie zostały do tej pory jednoznacznie wyjaśnione. Podejrzewa się, że znaczenie ma tutaj niedokrwistość powstająca w wyniku hemolizy lub niedoboru żelaza – nie jest to jednak potwierdzone. Wpływ na pojawienie się zespołu HELLP mogą mieć też czynniki genetyczne i immunologiczne.

Zespół HELLP – objawy

Zespół HELLP cechuje triada objawów:

• hemoliza,
• podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych,
• małopłytkowość.

Nie zawsze wszystkie objawy zespołu HELLP występują jednocześnie. Zdarzają się przypadki częściowego lub niekompletnego zespołu składającego się z jednego albo dwóch głównych objawów.

W przebiegu zespołu HELLP pojawiają się dolegliwości takie jak ból w prawym podżebrzu lub w nadbrzuszu, bóle głowy z zaburzeniami widzenia, nudności i wymioty, zatrzymanie płynów i nadmiar masy ciała, wzrost ciśnienia krwi oraz ogólne złe samopoczucie.

Czytaj także: Gestoza (zatrucie ciążowe) – objawy, przyczyny i możliwe powikłania

Kto jest narażony na zespół HELLP?

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia zespołu HELLP to:

• urodzenie więcej niż jednego dziecka,
• rasa biała,
• wiek powyżej 40 lat,
• pierwsza ciąża mnoga,
• stan przedrzucawkowy w rodzinie, 
• insulinooporność, 
• otyłość. 

Zespół HELLP – diagnostyka

Ze względu na niespecyficzne objawy zespół HELLP bardzo często jest błędnie diagnozowany. W związku z tym wszystkie niepokojące objawy wymagają wykonania badań, które jednoznacznie potwierdzą lub wykluczą występowanie zespołu HELLP.

Badania znajdujące zastosowanie w diagnostyce zespołu HELLP to m.in.:

• badanie moczu – sygnałem ostrzegawczym jest wysoki poziom białka w moczu,
• badanie czynności wątroby – powodem do niepokoju jest podwyższona ilość enzymów wątrobowych,
• badanie krwi – potwierdzeniem zespołu HELLP są obniżone wartości trombocytów (ilość płytek krwi poniżej 100 000/mm³) oraz obniżona wartość hemoglobiny.

Oprócz tego wykonuje się nieinwazyjne badania prenatalne.

Przeczytaj: Badania prenatalne – kiedy są wykonywane i na czym polegają?

Leczenie zespołu HELLP w ciąży

Kobiety w ciąży z zespołem HELLP wymagają opieki wielospecjalistycznej, a niekiedy również intensywnej terapii medycznej. Forma leczenia jest dobierana adekwatnie do wieku ciążowego oraz ogólnego stanu matki i płodu.

Jeśli zespół HELLP ma ciężki przebieg i występuje zagrożenie życia, to ciążę kończy się przez cesarskie cięcie. Gdy postać dolegliwości jest łagodna, a ciąża trwa mniej niż 32 tygodnie, wdraża się leczenie zachowawcze.

Jeśli ciąża jest pomiędzy 27. a 34. tygodniem, kobiecie podaje się m.in. kortykosteroidy umożliwiające prawidłowy rozwój płuc dziecka i działający neuroprotekcyjnie siarczan magnezu. W leczeniu zastosowanie znajdują również leki obniżające ciśnienie krwi. Pacjentki z zespołem HELLP bardzo często wymagają dodatkowo przetaczania produktów krwiopochodnych.

Zespół HELLP – rokowania

Szanse na szczęśliwe zakończenie ciąży i urodzenie zdrowego dziecka zależą od masy urodzeniowej i rozwoju narządów, zwłaszcza płuc. Z obserwacji wynika, że wiele dzieci rodzi się przedwcześnie (przed 37. tygodniem ciąży).

Niezdiagnozowanie zespołu HELLP na wczesnym etapie i niewdrożenie leczenia sprawia, że u 1 na 4 kobiety dochodzi do powikłań. Ryzyko śmierci matki wynosi 1–25%. Prawdopodobieństwo śmierci dziecka wynosi od 10% do 60% i zależy m.in. od etapu ciąży oraz stopnia zaawansowania choroby.

Jakie mogą być powikłania zespołu HELLP?

Niepokojących objawów wskazujących na występowanie zespołu HELLP nie można bagatelizować, gdyż nieleczona dolegliwość może stać się przyczyną rozwoju zagrażających życiu matki i dziecka powikłań. Do najczęstszych powikłań zespołu HELLP należą:

• przedwczesne oddzielenie się łożyska,
• wykrzepianie wewnątrznaczyniowe,
• obrzęk i/lub niewydolność płuc,
• ostra niewydolność nerek u dziecka.

Polecamy artykuł: Stan przedrzucawkowy – objawy. Czy jest zagrożeniem dla ciąży?

Autor: Redakcja