Czym jest prostata?
Prostata jest gruczołem odpowiedzialnym za produkcję wydzieliny wchodzącej w skład spermy. Gruczoł krokowy położony jest pomiędzy pęcherzem a odbytnicą, a przez jego środek przebiega cewka moczowa. W miarę upływu czasu prostata powiększa się, a jej przerost może powodować problemy z oddawaniem moczu. Jednak rozrost stercza to nie jedyny problem, jaki może wywołać prostata – może także dojść do zapalenia prostaty.
Zapalenie prostaty – skąd się bierze? Przyczyny i rodzaje
Zapalenie prostaty to najczęstszy problem urologiczny u mężczyzn przed 50. rokiem życia, natomiast po 50. jest to trzeci najczęstszy problem. Stan zapalny w obrębie prostaty wywołują bakterie z jelita grubego, które przedostają się przez cewkę moczową do prostaty i pęcherza moczowego.
Wyróżnia się zapalenie prostaty o postaci ostrej oraz o postaci przewlekłej. Klasyfikacja problemów z zapaleniem prostaty dzieli się na 4 typy:
- typ I – ostre bakteryjne zapalenie prostaty;
- typ II – przewlekłe bakteryjne zapalenie prostaty;
- typ III – zespół przewlekłego bólu miednicy mniejszej (CPPS); IIIA – zapalny, IIIB – niezapalny;
- typ IV – bezobjawowe zapalenie prostaty, które nie wymaga leczenia.
Nie do końca wiadomo, skąd bierze się przewlekłe zapalenie prostaty, ale podejrzewa się, że wśród czynników odpowiedzialnych za rozwój schorzenia znajdują się stres jest stres, zaburzenia hormonalne, autoimmunologiczne oraz problemy emocjonalne.
Polecamy: Rak prostaty – objawy i rokowania. Jak rozpoznać raka prostaty?
Ostre zapalenie prostaty
Ostre zapalenie gruczołu krokowego występuje u około 20–25 na 100 mężczyzn i jest rzadszą przypadłością niż postać przewlekła. Do objawów ostrego zapalenia prostaty zalicza się:
- ból przy mikcji i defekacji,
- ból stercza promieniujący do członka i moszny,
- wodnisto-śluzowy wyciek z cewki moczowej,
- bóle mięśni,
- częste parcie na mocz,
- dreszcze, a nawet gorączkę,
- trudności w oddawaniu moczu.
Objawy pojawiają się nagle i nasilają się w ciągu kilku dni. Najczęstszą przyczyną ostrego zapalenia prostaty jest zakażenie bakteryjne, w 80 proc. są to bakterie Gram ujemne, pochodzące z jelita grubego. Na skutek niedostatecznej higieny przedostają się do cewki moczowej, a z niej do pęcherza i prostaty. Do zakażenia nie dochodzi w trakcie stosunków seksualnych, wyjątkiem jest seks analny bez zabezpieczenia, który sprzyja rozwojowy infekcji.
Przewlekłe zapalenie prostaty
Przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego jest o wiele częstszą przypadłością, z danych wynika, że na chorobę cierpi nawet 20-50% mężczyzn. O przewlekłym stanie zapalnym można mówić, gdy symptomy zapalenia prostaty utrzymują się ponad 3 miesiące. Charakterystyczne objawy zapalenia pojawiają się okresowo i należą do nich:
- bolesne oddawanie moczu i stolca,
- promieniujący ból prostaty,
- objawy typowe dla zakażenia układu moczowego: bolesne parcie na mocz, częste parcie na mocz, pieczenie lub ból podczas oddawania moczu, trudności w oddawaniu moczu.
Na ogół w przebiegu przewlekłego zapalenia gruczołu krokowego nie występuje gorączka, ale pacjenci często skarżą się na ból po wytrysku, zmniejszenie popędu, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza moczowego.
Przewlekłe zapalenie prostaty rozwinąć się może się na skutek stresu, uszkodzenia gruczołu krokowego (np. po zabiegu urologicznym), zaburzeń autoimmunologicznych, hormonalnych i emocjonalnych. Może także być wynikiem infekcji bakteryjnej (np. niedoleczonej wcześniejszej infekcji) oraz obniżonego napięcia w cewce moczowej.
Zapalenie prostaty – diagnostyka. Jak wygląda badanie prostaty?
Zapalenie prostaty wymaga wykonania badań laboratoryjnych: ogólnego badania moczu, posiewu moczu oraz nasienia oraz badań z krwi – morfologii krwi, z oznaczeniem CRP oraz poziomu PSA.
W przypadku przewlekłego zapalenia prostaty wskazany jest jeszcze wymaz z cewki moczowej.
Warto także udać się do urologa, który zbada prostatę. Badanie odbywa się przez odbyt (per rectum) i może powodować dyskomfort – w trakcie zapalenia gruczoł jest rozpulchniony, powiększony i bolesny podczas dotyku.
Leczenie zapalenia prostaty
Zapalenie prostaty, tak ostre, jak i przewlekłe, wymaga udania się do lekarza i rozpoczęcia leczenia. Brak działań może doprowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, jak wytworzenia ropnia w gruczole krokowym, zapalenia narządów płciowych, dysfunkcji seksualnej, czy sepsy.
Prawidłowym postępowaniem jest wdrożenie antybiotykoterapii, a w niektórych przypadkach konieczna jest nawet hospitalizacja (dotyczy to zwłaszcza pacjentów, u których doszło do zatrzymania moczu lub występują u nich choroby przewlekłe, takie jak niewydolność nerek, wątroby lub cukrzyca). Zaleca się także przyjmowanie leków o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym.
Jeżeli dojdzie do powstania ropnia gruczołu, zalecane jest leczenie chirurgiczne.
Podczas leczenia zapalenia prostaty zaleca się także noszenie luźnych ubrań i unikanie ucisku na krocze.
Rokowania i profilaktyka przy zapaleniu prostaty
Ostre zapalenie prostaty – u 90 proc. pacjentów prawidłowa antybiotykoterapia prowadzi do całkowitego wyleczenia ostrego zapalenia gruczołu krokowego. W przypadku braku powikłań nie ma potrzeby wykonywania badań kontrolnych, ale dotyczy to tylko młodych mężczyzn. Starsi pacjenci powinni monitorować stan prostaty u urologa, aby nie doszło do rozwoju innych chorób. W profilaktyce przeciw ostrym zapaleniom prostaty bardzo ważna jest prawidłowa higiena, która zapobiega przedostawaniu się bakterii do cewki moczowej.
Przewlekłe zapalenie prostaty – u 60 proc. pacjentów z przewlekłym bakteryjnym zapaleniem prostaty dochodzi do całkowitego wyleczenia stanu zapalnego. Jeśli jednak za przewlekłe zapalenie prostaty nie odpowiadały bakterie może dojść do nawrotu choroby, a odsetek całkowitych wyleczeń jest niższy. W przypadku przewlekłego zapalenia prostaty, którego przyczyny nie są znane, ciężko mówić o zachowaniach profilaktycznych. Ważne jest ograniczenie stresu w życiu, dbanie o higienę oraz zdiagnozowanie i leczenie chorób i zaburzeń współwystępujących (np. zaburzeń hormonalnych).
Zapalenie prostaty a przerost prostaty
Zapalenie prostaty a przerost prostaty to zupełnie dwie różne jednostki chorobowe. Łagodny rozrost gruczołu krokowego jest pospolitym schorzeniem polegającym na powiększeniu się prostaty. Pierwszymi objawami przerostu są dolegliwości ze strony układu moczowego: osłabiony strumień moczu, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza, problemy z rozpoczęciem mikcji, nocne wybudzanie celem oddania moczu.
Przerost prostaty pogłębia się nieleczony, pojawiają się nawracające infekcje pęcherza moczowego, kamicę pęcherza moczowego, niewydolność nerek czy zamknięcie światła cewki moczowej, co uniemożliwia całkowicie oddanie moczu.
Przerost prostaty diagnozuje urolog, wykonując badanie per rectum oraz przezodbytnicze badanie USG prostaty. Zalecane są także badania poziomu PSA, ogólne moczu, posiew moczu oraz badanie urodynamiczne, polegające na ocenie czynności pęcherza i cewki moczowej.
Leczenie rozrostu prostaty może być farmakologiczne, ale jeśli nie przynosi ono efektów niezbędny jest zabieg zmniejszający gruczoł.
Więcej o przeroście prostaty: Rozrost prostaty – przyczyny i objawy. Leczenie dolegliwości związanych z powiększeniem gruczołu krokowego
Prostatę trzeba badać!
Mężczyźni po 40. roku życia powinni badać swoją prostatę u urologa raz do roku, chyba, że lekarz zaleci inaczej. Lekarzem zajmującym się chorobami układu moczowego, także prostaty, jest urolog.
