Czym jest gruczoł krokowy?
Gruczoł krokowy, nazywany również prostatą lub sterczem, to ważny element męskiego układu płciowego. Prostata znajduje się w miednicy mniejszej, a dokładniej – poniżej pęcherza moczowego. Przez gruczoł ten przechodzi część sterczowa cewki moczowej, co sprawia, że prostata może wpływać na proces oddawania moczu. Tylna część stercza sąsiaduje z odbytnicą, dzięki czemu można palpacyjnie wyczuć ten gruczoł podczas badania palcem przez odbyt. Pod względem anatomicznym stercz dzieli się na płat lewy oraz płat prawy. Połączone są ze sobą węziną.
Gruczoł krokowy – funkcje prostaty
Gruczoł krokowy odpowiada przede wszystkim za wytwarzanie specjalnej wydzieliny, która wchodzi w skład spermy i jest dla plemników swoistym nośnikiem. Zwiększa ich żywotność i ruchliwość, co jest bardzo ważne w odniesieniu do męskiej płodności.
Badanie gruczołu krokowego per rectum – na czym polega?
Badanie palcem przez odbyt to podstawowe badanie, które może dostarczyć wielu cennych informacji na temat budowy gruczołu krokowego. Jest bezbolesne i szybkie, dlatego nie trzeba się go obawiać. Podczas badania per rectum pacjent zazwyczaj jest poproszony o położenie się na kozetce na boku i zgięcie stawów biodrowych i kolanowych, co znacznie ułatwia przeprowadzenie badania. Lekarz delikatnie bada odbytnicę (przy założonych rękawiczkach oraz z wykorzystaniem maści) i sprawdza, czy nie wyczuwa patologicznych oporów w jej wnętrzu.
Badanie per rectum pozwala nie tylko na ocenę gruczołu krokowego, ale również na ocenę odbytnicy pod kątem ewentualnych guzów jelita grubego.
Badanie gruczołu krokowego per rectum – co może wykryć lekarz?
Podczas badania lekarz może zwrócić uwagę na wyczuwalną, powiększoną prostatę. Najczęściej świadczy to o łagodnym rozroście stercza. Jest to powszechne schorzenie – dotyka bowiem aż 80% mężczyzn w wieku 75 lat. Powiększający się gruczoł krokowy utrudnia przepływ moczu przez część sterczową cewki moczowej, co prowadzi do wystąpienia takich objawów, jak:
- problem z rozpoczęciem mikcji (oddawania moczu);
- oddawanie moczu słabym strumieniem;
- konieczność częstego oddawania moczu, również w nocy;
- poczucie niepełnego opróżnienia pęcherza moczowego;
- oddawanie moczu kroplami.
Badanie per rectum – szansa na wykrycie raka prostaty
Kolejnym schorzeniem, które może zostać wychwycone dzięki badaniu palcem przez odbyt, jest rak stercza. Podejrzenie raka gruczołu krokowego można wysnuć, gdy powierzchnia stercza jest nierówna, guzkowa.
Schorzenie to jest jednym z najczęściej wykrywanych nowotworów złośliwych u mężczyzn. Początkowo rak stercza objawia się tak jak powiększenie gruczołu krokowego, jednak z czasem dołączają bardziej niepokojące symptomy kliniczne:
- obecność krwi w moczu, nasieniu;
- bezmocz, zaleganie moczu w pęcherzu moczowym;
- dolegliwości bólowe w obrębie kręgosłupa lędźwiowego (może to wynikać z przerzutów lokalizujących się w kręgosłupie);
- utrata masy ciała (w bardziej zaawansowanych postaciach klinicznych).
Nieprawidłowości w badaniu per rectum – co dalej?
Należy pamiętać, że samo wykonanie badania per rectum nie pozwala na postawienie konkretnego rozpoznania – jest jedynie wskazówką, pod której wpływem lekarz planuje dalsze postępowanie diagnostyczne. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w obrębie gruczołu krokowego zalecane jest wykonanie następujących badań diagnostycznych:
- Oznaczenie stężenia PSA – czyli swoistego antygenu sterczowego. PSA to enzym produkowany głównie przez stercz. Jego wzrost może wynikać m.in. z rozrostu gruczołu sterczowego, rozwijającego się raka stercza lub zapalenia stercza. Ze wzrostem poziomu PSA możemy też mieć do czynienia po cewnikowaniu pęcherza moczowego, masażu prostaty, aktywności seksualnej oraz po samym badaniu palcem przez odbyt.
- Badanie USG przezodbytnicze (TRUS) – pozwala na uwidocznienie ewentualnych guzów w obrębie gruczołu krokowego. Warto wspomnieć, że rak stercza najczęściej umiejscawia się w obwodowej części gruczołu krokowego.
- Badanie histologiczne wycinka pobranego z gruczołu krokowego – wykonuje się je pod kontrolą USG. Badanie to pozwala na postawienie ostatecznego rozpoznania, przede wszystkim w odniesieniu do raka stercza.
Jeśli wystąpią u nas objawy mogące wskazywać na rozrost gruczołu krokowego lub raka stercza, nie należy zwlekać z wybraniem się do lekarza. Warto jeszcze wspomnieć, że chorobami prostaty zajmuje się lekarz specjalista urolog, więc z takimi problemami najlepiej udać się właśnie do niego.
