Trzustka – jaką rolę odgrywa i za co jest odpowiedzialna?
Trzustka jest narządem, który pełni w organizmie ludzkim dwie ważne funkcje. Przede wszystkim wytwarza enzymy trawienne umożliwiające trawienie białek, węglowodanów oraz tłuszczów i dostarcza je do jelita. Oprócz tego produkuje insulinę i glukagon, czyli hormony regulujące poziom glukozy we krwi.
Jakie są choroby trzustki?
Najczęściej występującą chorobą trzustki jest zapalenie trzustki. Wyróżnia się trzy jego rodzaje:
- ostre zapalenie trzustki (OZT) – może być skutkiem nadmiernego spożycia alkoholu lub wynikiem kamicy żółciowej;
- przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) – na skutek częstych i nawracających stanów zapalnych następuje stopniowe zastępowanie miąższu trzustki przez tkankę łączną włóknistą, co prowadzi do niewydolności;
- autoimmunologiczne zapalenie trzustki (AZT) – ma dwa rodzaje: w jednym stwierdza się podwyższone stężenie immunoglobulin G4 (IgG4) w surowicy, a proces zapalny przechodzi na inne narządy, z kolei w drugim nie stwierdza się podwyższonego poziomu IgG4, a stan zapalny dotyczy wyłącznie trzustki.
Pozostałe choroby trzustki to:
- kamica trzustki – w głównym przewodzie trzustkowym lub/i w jego rozgałęzieniach powstają kamienie trzustkowe, które utrudniają odpływ soku trzustkowego, prowadząc do jego zastoju; kamica przewodu trzustkowego może być skutkiem OZT lub nadczynności przytarczyc;
- torbiele trzustki – są to wypełnione płynem, zamknięte jamy występujące w obrębie głowy, trzonu lub ogona trzustki; wyróżnia się torbiele rzekome (ok. 70% wszystkich przypadków) będące powikłaniem OZT lub PZT oraz torbiele prawdziwe mogące mieć charakter nowotworu złośliwego;
- rak trzustki – często wykrywany w zaawansowanym stadium, kiedy są już przerzuty, a guz trzustki jest nieoperacyjny.
Potrzebujesz konsultacji z gastrologiem?
Umów wizytę stacjonarną lub telekonsultację
Chora trzustka – przyczyny
Problemy z trzustką najczęściej są wynikiem prowadzonego przez nas niezdrowego trybu życia, choć mogą być także uwarunkowane genetycznie. Do najczęstszych przyczyn rozwoju chorób trzustki zalicza się m.in.:
- zaburzenia lipidowe (zwłaszcza hipertriglicerydemia);
- wrodzone wady trzustki;
- nadczynność przytarczyc;
- infekcje wirusowe;
- urazy brzucha;
- przyjmowanie niektórych leków;
- dietę zawierająca duże ilości cukrów i tłuszczów;
- nadużywanie alkoholu;
- palenie tytoniu.
Czy chora trzustka daje objawy?
Objawy chorej trzustki mogą być różne w zależności od tego, z jakim schorzeniem mamy do czynienia. Do najważniejszych symptomów należą:
- ból w nadbrzuszu;
- wzmożone pragnienie;
- wzdęcia;
- nudności;
- biegunka;
- wymioty;
- przyspieszone bicie serca;
- utrata masy ciała.
Choroby trzustki – objawy skórne
Choroby trzustki dają też objawy skórne, które nierzadko pojawiają się dużo wcześniej niż objawy ogólne.
Plamica a trzustka
Przybiera postać plamistej wysypki i umiejscawia się na bocznych okolicach tułowia, a także w obrębie pępka. Powstaje na skutek gromadzenia się w tkance podskórnej krwotocznego płynu z otrzewnej. Oprócz tego w obszarze brzucha i tułowia może wystąpić sinica marmurkowata. Plamica najczęściej wskazuje na OZT.
Rumień wędrujący a trzustka
Ma dużą średnicę, a w jego centralnej części robi się pęcherz. Gdy pęknie, tworzy się strup i zostaje blizna. Zmianie towarzyszy ból i świąd. Rumień najczęściej tworzy się na kończynach, wokół ust oraz w okolicach wyprzeniowych, czyli głównie w obrębie krocza oraz dolnej części brzucha.
Świąd skóry a trzustka
Gdy tuż pod skórą pojawią się kompleksy białkowe z bilirubiną, może wystąpić świąd skóry. Objaw ten może mieć przewlekły charakter i utrzymywać się nawet 6 tygodni. Rzadko kiedy towarzyszy mu zmiana koloru skóry, ponieważ stężenie barwnika żółciowego jest zbyt małe.
Martwica tkanki podskórnej a trzustka
Na ramionach, tułowiu, podudziach, udach i pośladkach tworzą się wykwity o charakterze guzów lub grudek o średnicy ok. 1–5 cm. Zmianom towarzyszy ból, w dodatku w zaawansowanej postaci mogą one pękać, pozostawiając po sobie blizny.
Chora trzustka – jakie badania powinno się wykonać?
Gdy zaobserwujemy objawy skórne chorej trzustki, powinniśmy niezwłocznie udać się do lekarza i wykonać wskazane przez niego badania. W diagnostyce chorób trzustki oprócz badania fizykalnego zastosowanie znajdują badania laboratoryjne (m.in. oznaczenie amylazy i lipazy) oraz badania obrazowe. Na podstawie wyników badań lekarz stawia rozpoznanie i podejmuje decyzje dotyczące leczenia.
Autor: Redakcja
