Okres półtrwania amylazy w surowicy krwi jest krótki – z tego powodu to oznaczenie poziomu amylazy w moczu jest uważane za badanie bardziej precyzyjne od badania amylazy w surowicy krwi – i może pomóc w rozpoznaniu chorób trzustki (w tym m.in. ostrego i przewlekłego zapalenia trzustki). Wysoki poziom amylazy w moczu zawsze świadczy o wzroście aktywności amylazy we krwi.
Co to jest amylaza?
Zadaniem amylazy w organizmie jest rozkładanie wielocukrów w procesie hydrolizy. Co to oznacza w praktyce? Amylaza bierze udział w trawieniu węglowodanów, rozbijając cząsteczki wielocukrów do postaci cząsteczek maltozy. Cały ten proces zachodzi w jelicie cienkim, jamie ustnej i dwunastnicy.
Co prawda amylaza produkowana jest przede wszystkim przez trzustkę, ale wydzielana jest również do śliny (czyli produkowana przez ślinianki – a bodźcem do jej powstawania jest spożywanie pokarmu). Dzięki amylazie możliwy jest więc wstępny proces trawienia – pokarm następnie trafia do żołądka, wydzielana jest amylaza trzustkowa i zachodzi kolejny proces – trawienia węglowodanów do cukrów prostych.
Czym jest amylaza ślinowa?
Amylaza ślinowa, enzym białkowy, występuje w ludzkiej ślinie – jej zadaniem jest wstępny proces trawienia węglowodanów.
Czym jest amylaza trzustkowa?
Amylaza trzustkowa jest enzymem trawiennym produkowanym w trzustce, ale działającym aktywnie w dwunastnicy. Enzym ten uczestniczy w trawieniu białek oraz cukrów.
Amylaza w moczu – wskazania do badania
- objawy ostrego zapalenia trzustki (nagły ból brzucha – ból w nadbrzuszu; wymioty; gorączka; zatrzymanie gazów; żółtaczka; zaparcia; przyspieszona akcja serca; bolesne powłoki brzuszne)
- objawy przewlekłego zapalenia trzustki (nawracający ból brzucha w nadbrzuszu; wzdęcia; biegunka tłuszczowa; wymioty; utrata masy ciała; zmiany skórne)
- objawy wskazujące na choroby wątroby (wzdęcia i uczucie ciężaru w nadbrzuszu po posiłkach; bezsenność; krwawienia z nosa i dziąseł; nietolerancja alkoholu oraz pokarmów smażonych i tłustych)
- objawy wskazujące na choroby ślinianek (suchość w ustach; obrzęk ślinianek)
Amylaza w moczu – przygotowanie. Jak pobrać mocz do badania?
- mocz do badania należy oddać rano (po nocnym odpoczynku) do sterylnego pojemnika na mocz;
- należy umyć dokładnie ręce i okolicę zewnętrznego ujścia cewki moczowej;
- następnie należy zdjąć wieczko z pojemnika na mocz (nie dotykać palcami wnętrza pojemnika);
- mocz do badania należy pobrać ze środkowego strumienia;
- po pobraniu moczu do badania należy w ciągu godziny dostarczyć próbkę do laboratorium.
Amylaza we krwi – przygotowanie
Przed badaniem amylazy w surowicy należy być przynajmniej 8 godzin na czczo. Oznaczenie aktywności amylazy to badanie, które polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi – nie wymaga specjalnych przygotowań i nie ma przeciwwskazań do wykonania badania.
Amylaza w moczu i amylaza we krwi – cena badania
Cena badania w przypadku oznaczenia amylazy to ok. 10 zł (w zależności od laboratorium cena może się różnić).
Amylaza w moczu – norma
Norma w badaniu amylazy w moczu: < 650 U/l
Amylaza w surowicy krwi – norma
Norma w badaniu amylazy we krwi: 25-125 U/i
Wyniki amylazy – zarówno w badaniu amylazy we krwi, jak i w moczu – powinny być interpretowane przez lekarza.
Za wysoka, za niska amylaza we krwi – możliwe przyczyny
Zbyt wysoki poziom amylazy we krwi może wskazywać na takie choroby i dolegliwości, jak zapalenie pęcherzyka żółciowego; kamica żółciowa; zapalenie otrzewnej; zaostrzenie w przewlekłym zapaleniu trzustki; kwasica ketonowa w cukrzycy.
Za niski poziom amylazy we krwi może wskazywać na martwicę trzustki, poważne uszkodzenie wątroby (np. w wyniku zatrucia lekami).
Za wysoka, za niska amylaza w moczu – możliwe przyczyny
Podwyższona aktywność amylazy w moczu (amylazuria) może wskazywać m.in. na takie choroby i dolegliwości, jak: ostre zapalenie trzustki; zaostrzenie przewlekłego zapalenia trzustki; kamica żółciowa; niedrożność jelit; zapalenie pęcherzyka żółciowego; zapalenie otrzewnej; niedrożność przewodu wyprowadzającego sok trzustkowy; ciąża pozamaciczna; perforacja (pęknięcie) wrzodu dwunastnicy lub żołądka; choroba nowotworowa: nowotwór trzustki, nowotwór tarczycy, nowotwór jajnika, nowotwór gruczołu krokowego, nowotwór płuc.
Niski poziom amylazy w moczu może wynikać z przyjmowania niektórych leków lub wskazywać m.in. na choroby wątroby, choroby nerek, mukowiscydozę.
Panel enzymów trzustkowych
Rozszerzenie diagnostyki w celu dokładnej oceny przewodu trzustkowego i pracy trzustki polega najczęściej na wykonaniu USG i panelu enzymów trzustkowych (amylaza, lipaza, fosfataza).
Autor: Jacek Krajl
Polecane artykuły:
