Aldosteron – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Aldosteron – co to jest

Aldosteron zaliczany jest do mineralokortykosteroidów, które syntetyzowane są przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy. To hormon stymulowany przez układ renino-angiotensyna (R-A). Warto jednak zaznaczyć, że wydzielanie aldosteronu regulowane jest przez wiele czynników, w tym obniżenie ciśnienia tętniczego czy też wzrost poziomu jonów potasu.

Rolą aldosteronu w organizmie jest:

• regulowanie, poprzez zwiększenie wydalania potasu wraz z moczem,
• hamowanie wydalania jonów sodu,
• modulacja prawidłowego nawodnienia organizmu,
• utrzymywanie fizjologicznego ciśnienia tętniczego krwi.

Badanie poziomu aldosteronu wykonuje się przede wszystkim w diagnostyce hipokaliemii lub innego rodzaju zaburzeniach gospodarki wodno-elektrolitowej. Dla lekarzy wynik stężenia aldosteronu może być cenną informacją dotyczącą nadciśnienia tętniczego i podłoża tworzenia się obrzęków.

Zakresy referencyjne dla aldosteronu mogą różnić się w zależności od placówki, która przeprowadza badanie. Różnica ta polega przede wszystkim na zastosowaniu innych jednostek, co może wprowadzać pacjenta w błąd. Dlatego też, jeżeli oznaczenie poziomu aldosteronu wykonywane jest więcej niż raz, warto przeprowadzać je w tym samym laboratorium.

Przeciętna, średnia wartość norm dla aldosteronu oznaczanego w osoczu wynosi od 140 pmol/l do 560 pmol/l, co odpowiada wartościom od 5 ng/dl do 20 ng/dl. Inne wartości tego hormonu są normą w przypadku badania moczu – od 14 nmol/24 h do 53 nmol/24 h, co odpowiada zakresowi od 5 ug/24 h do 19 ug/24 h.

Nie należy samodzielnie podejmować się interpretacji wyników. Muszą być one szczegółowo omówione z lekarzem, który weźmie pod uwagę wiele czynników dodatkowych, które mogą zaburzać uzyskany wynik np. fakt długotrwałego przyjmowania niektórych leków.

Aldosteron – na czym polega badanie?

Wybór metody oznaczenia poziomu aldosteronu leży w gestii lekarza, który kieruje na badania swojego pacjenta. Możliwości są dwie. Materiałem biologicznym do analizy może być surowica krwi lub mocz (dobowa zbiórka).

Należy jednak pamiętać, że do badania należy się odpowiednio przygotować, ponieważ poziom aldosteronu może się znacząco wahać w zależności od stosowanych leków, wysiłku fizycznego, ilości sodu i potasu w codziennej diecie, a nawet doświadczania przewlekłego stresu.

Wykonanie oznaczenia aldosteronu z krwi w niczym nie różni się od rutynowo wykonywanej morfologii. W zależności od wybranej metody na wynik czeka się od 1 do 4 dni roboczych.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Analizując uzyskany wynik, warto zwrócić uwagę na oznaczenia znajdujące się tuż przy cyfrach. Jeżeli wartość aldosteronu jest zbyt niska, tuż obok wyniku najczęściej znajduje się symbol ↓ lub L (low, niski). Natomiast w przypadku, gdy poziom aldosteronu jest podwyższony, tuż obok wyników można zauważyć symbol ↑ lub H (high, wysoki).

Zbyt wysokie stężenie aldosteronu (hiperaldosteronizm wtórny) może świadczyć o:

• poważnym odwodnieniu organizmu,
• zwężeniu tętnicy nerkowej,
• zespole nerczycowym,
• zespole Barttera,
• zbyt małej ilości sodu w codziennej diecie,
• niewydolności mięśnia sercowego,
• marskości wątroby,
• guzie produkującym reninę.

Zbyt niskie stężenie aldosteronu (hipoaldosteronizm) może świadczyć o:

• dysfunkcji nerek, co w większości przypadków wskazuje na powikłania po nieprawidłowo leczonej lub nieleczonej cukrzycy,
• chorobie Addisona,
• gruźlicy,
• długotrwałym przyjmowaniu niektórych leków, w tym niesteroidowych leków przeciwzapalnych, antagonistów receptora angiotensyny czy też inhibitorów konwertazy angiotensyny,
• hipokaliemii.

Aldosteron – wskazania do wykonania badania

Zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie stężenie aldosteronu może wskazywać na poważne problemy ze zdrowiem. Głównymi wskazaniami do wykonania oznaczenia są:

• podejrzenie nadciśnienia tętniczego wtórnego,
• obrzęki,
• wzmożone pragnienie,
• bóle głowy,
• zwiększone wydalanie moczu,
• zaburzenia rytmu serca,
• drętwienie kończyn,
• skurcze mięśni,
• ogólne osłabienie organizmu.

Na badanie oznaczenia poziomu aldosteronu kierowani są pacjenci, których nadciśnienie tętnicze nie daje się łatwo kontrolować za pomocą farmakologii. Wynik tego badania jest cenną wskazówką w kierunku ustalenia przyczyny niewydolności nerek.

Aldosteron – przeciwwskazania

Zarówno badanie moczu, jak i pobranie krwi są badaniami dobrze tolerowanymi przez pacjenta, bezbolesnymi, bezinwazyjnymi i bezpiecznymi. W związku z tym nie ma żadnych przeciwwskazań do ich wykonania.

Aldosteron – przygotowanie do badania

Badania najczęściej wykonywane są z krwi żylnej. Do laboratorium diagnostycznego należy zgłosić się w godzinach porannych (7:00-10:00), będąc na czczo. Co ważne, na uzyskany wynik duży wpływ może mieć pozycja ciała. Najczęściej wykonuje się dwa pomiary. Pierwszy z nich w pozycji siedzącej po ok. 15 minutowym odpoczynku. Drugi z nich natomiast na stojąco po krótkim spacerze.

Istnieje kilka czynników, które mogą zaburzać wynik, w tym podaż soli w diecie, rodzaj przyjmowanych leków, wysiłek fizyczny i stres. Kobiety, które wykonują oznaczenie poziomu aldosteronu powinny zgłosić się na pobranie w pierwszej połowie cyklu miesiączkowego.

Aldosteron – przebieg badania

Pobranie krwi do badania przebiega tak samo jak rutynowo wykonywana morfologia. Igłę wprowadza się do żyły łokciowej, a uzyskany materiał biologiczny trafia do probówki z EDTA, co zapobiega krzepnięciu krwi. Odpowiednio oznaczoną próbkę wysyła się następnie do szczegółowej analizy.

W przypadku pobrania moczu, zbiórkę należy rozpocząć rano po przespanej nocy. Pierwszy strumień oddaje się do toalety, a do jałowego pojemnika powinno się oddać środkowy strumień. Przed pobraniem moczu należy dokładnie umyć miejsca intymne i osuszyć czystym ręcznikiem. Ostatnią porcję moczu oddaje się po następnej nocy od rozpoczęcia zbiórki. Tak gotowy pojemnik oddaje się do analizy do najbliższego laboratorium.

Aldosteron – skutki uboczne i powikłania

Zarówno pobranie krwi, jak i dobowa zbiórka moczu nie wiążą się z żadnymi poważnymi skutkami ubocznymi ani powikłaniami. Jedyny możliwy dyskomfort wynika z faktu wprowadzenia igły w żyłę łokciową. W miejscu wkłucia może pojawić się drobny siniak, zaczerwienienie lub uczucie tkliwości. W większości przypadków objawy te samoistnie ustępują po upływie 24-48 h. Aby zmniejszyć ryzyko pojawienia się tych powikłań, należy zaraz po pobraniu krwi uciskać miejsce wkłucia za pomocą jałowego gazika.