Biopsja cienkoigłowa – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Biopsja cienkoigłowa – co to za badanie?

Biopsja cienkoigłowa to najstarsza metoda badania biopsyjnego. Polega na pobraniu materiału komórkowego z podejrzanej zmiany, która została wykryta we wcześniejszych badania obrazowych np. ultrasonograficznych, rezonansie magnetycznym, mammografii czy tomografii komputerowej. Podczas biopsji miejsce, w którym zlokalizowana jest niepokojąca zmiana, nakłuwane jest przez lekarza cienką igłą. Jej średnica nie przekracza średnicy igły wykorzystywanej do pobierania krwi. Pozwala ona na pobranie niewielkich fragmentów tkanek. Następnie materiał biologiczny jest utrwalany na szkiełku laboratoryjnym i poddawany ocenie histopatologicznej przez patomorfologa.

Obecnie biopsję cienkoigłową wykonuje się coraz rzadziej, a zamiast niej wybierane są dokładniejsze metody, takie jak biopsja gruboigłowa. Wynika to głównie z faktu, iż biopsja cienkoigłowa umożliwia pobranie niewielkiej ilości materiału, co sprawia, że w porównaniu do innych metod, jest mniej skuteczna. Jednocześnie jest to jednak najmniej inwazyjna metoda spośród wszystkich rodzajów biopsji. Najczęściej nie wymaga znieczulenia i nie wiąże się ze znacznym ryzykiem powikłań, dlatego wciąż bywa preferowaną metodą u niektórych pacjentów. 

Biopsja cienkoigłowa – wskazania do wykonania badania

Biopsja cienkoigłowa wykonywana jest u pacjentów, u których stwierdzono występowanie niepokojących zmian np. guzków. Najczęściej wykorzystywana jest do badania zmian zlokalizowanych w:

• Tarczycy,
• Piersiach,
• Węzłach chłonnych,
• Śliniankach.

Ze względu na inwazyjny charakter badania, biopsja wykonywana jest jedynie ze wskazań medycznych, nie jest to procedura rutynowa.

Biopsja cienkoigłowa – przeciwwskazania

U większości osób nie ma większych problemów z wykonaniem biopsji cienkoigłowej. Przeciwwskazaniami mogą być jedynie:

• Przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych (przed badaniem lekarz może zalecić ich odstawienie na kilka dni),
• Skaza krwotoczna,
• Zmiany skórne w okolicy badanego obszaru,
• Brak współpracy pacjenta z lekarzem.

Biopsja cienkoigłowa – przygotowanie do badania

Jak przygotować się do biopsji cienkoigłowej? Podczas wizyty, Twój lekarz kierujący Cię na biopsję, dokładnie wyjaśni, na czym polega badanie, jak przebiega krok po kroku oraz jakie skutki uboczne może powodować. Wykorzystaj ten czas, aby zadać wszystkie nurtujące Cię pytania. Jeśli lekarz rozwieje wszystkie Twoje wątpliwości podczas wizyty, w dniu badania będziesz zdecydowanie spokojniejszy i mniej zestresowany.

Pamiętaj też, aby przekazać lekarzowi wszystkie informacje na temat swojego stanu zdrowia oraz przyjmowanych przez Ciebie leków. Czasem zalecane jest ich odstawienie na kilka dni przed biopsją. W szczególności dotyczy to leków przeciwzakrzepowych. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić antybiotykoterpię na kilka dni przed badaniem, aby zmniejszyć ryzyko zakażeń. Nie podejmuj jednak tych decyzji samodzielnie, ponieważ mogą okazać się nie tylko niepotrzebne, a nawet szkodliwe.

W zdecydowanej większości przypadków biopsja cienkoigłowa nie wymaga żadnego specjalnego przygotowania. Może być wykonana o każdej porze dnia, pacjent nie musi być na czczo, ani stosować wcześniej żadnej specjalnej diety. Jeśli jednak będzie to konieczne, Twój lekarz na pewno Cię o tym poinformuje. 

W dniu badania pamiętaj o tym, aby zabrać ze sobą skierowanie na biopsję oraz wyniki wcześniejszych badań obrazowych np. USG, rezonansu, czy tomografii. Ubierz się wygodnie, Twój strój powinien umożliwiać łatwy dostęp do badanego obszaru. Jeśli czeka Cię biopsja tarczycy, nie zakładaj golfów, a w przypadku biopsji piersi lepiej sprawdzi się strój dwuczęściowy niż sukienka.

Biopsja cienkoigłowa – przebieg badania

Biopsja to badanie, które często wzbudza strach, niepokój, kojarzy się z czymś bardzo bolesnym i nieprzyjemnym. Zupełnie niepotrzebnie. Biopsja cienkoigłowa jest dość prostym i bezpiecznym badaniem, którego nie musisz się obawiać. Jak przebiega biopsja?

• W pierwszej kolejności lekarz zdezynfekuje badany obszar. 
• Następnie wykonywane jest nakłucie cienką igłą w miejscu występowania danej zmiany.
• Po pobraniu materiał jest utrwalany i przekazywany do laboratorium.

Podczas badania powinieneś pozostawać w wygodnej, najczęściej leżącej pozycji i starać się jak najmniej poruszać. Ze względu na to, że igła wykorzystywana do tego rodzaju biopsji jest bardzo cienka, badanie jest niemal bezbolesne. Zdarza się, że sam moment wkłucia powoduje nieznaczny dyskomfort, jednak wielu pacjentów nawet nie rejestruje momentu rozpoczęcia i zakończenia badania. 

Biopsję cienkoigłową najczęściej wykonuje się pod kontrolą badania obrazowego, np. USG, rezonansu magnetycznego. Umożliwia to kontrolowanie miejsca wkłucia i daje lekarzowi pewność, że badaniu podlega odpowiednia zmiana.

Biopsja cienkoigłowa – wyniki

Niestety na wyniki biopsji cienkoigłowej trzeba poczekać kilka tygodni w zależności od badanego obszaru, placówki medycznej i laboratorium. Interpretacji wyniku biopsji zawsze dokonuje lekarz konkretnej specjalizacji. Po otrzymaniu wyników postaraj się powstrzymać od wysnuwania własnych wniosków. Opisy biopsji często są pełne medycznego żargonu, przez co mogą wydawać się groźniejsze, niż są w rzeczywistości. 

Biopsja cienkoigłowa – skutki uboczne i powikłania

Biopsja cienkoigłowa niesie za sobą bardzo niskie ryzyko skutków ubocznych i powikłań. Przez kilka dni po badaniu okolica wkłucia może być lekko zaczerwieniona, tkliwa lub bolesna. Jest to jednak fizjologiczną konsekwencją naruszenia struktury tkanek, więc nie powinno wzbudzać to Twoich obaw. Jeśli natomiast pojawią się obrzęki, ropnie, krwawienia lub gorączka, koniecznie skonsultuj się z lekarzem. Powyższe dolegliwości mogą oznaczać, że doszło do zakażenia. Choć ryzyko to jest niezwykle niskie, nie jest ono zerowe, dlatego nie bagatelizuj wspomnianych problemów.

Warto też wspomnieć o bardzo popularnym micie dotyczącym biopsji, który mówi o tym, że badanie to może doprowadzić do rozsiania nowotworu. Teoria ta nie znajduje żadnego potwierdzenia w nauce, ani stanowiskach ekspertów. Jest to badanie, które pozwala na trafną diagnozę, wdrożenie skutecznego leczenia oraz powrót do zdrowia. Jeśli więc masz skierowanie na biopsję, nie odwlekaj jej wykonania. Im szybsza diagnoza, tym większe szanse na wyzdrowienie.