Cholinesteraza – co to za badanie?
Badanie stężenia cholinesterazy we krwi jest wykorzystywane w diagnostyce chorób wątroby. Z chemicznego punktu widzenia, cholinesteraza zaliczana jest to enzymów. To związki biorące udział w większości przemian biochemicznych i metabolicznych zachodzących w organizmie. Cholinesteraza produkowana jest w wątrobie, skąd wydzielana jest do krwi. Znajduje się również w śluzówce jelit, trzustce, śledzionie, a także w układzie nerwowym. Jej funkcją jest rozkład estrów choliny na wolną cholinę i kwasy tłuszczowe.
W diagnostyce laboratoryjnej cholinesteraza stanowi marker wydolności wątroby w zakresie jej zdolności do produkcji białek, co stanowi jedną z głównych funkcji tego narządu. Badanie to jest wykonywane w celu oceny funkcjonowania wątroby, w diagnostyce chorób hepatologicznych oraz w przypadku podejrzenia zatrucia pestycydami (chemicznymi środkami ochrony roślin). Dzięki znajomości stężenia cholinesterazy we krwi możliwa jest ocena funkcjonalności wątroby, postawienie wstępnego rozpoznania lub podjęcie decyzji dotyczących dalszej diagnostyki i leczenia.
Cholinesteraza – normy, interpretacja wyniku
Normy stężenia cholinesterazy we krwi mieszczą się w zakresie 5320-12920 IU/l. Warto jednak zwracać uwagę na normy oraz jednostki obowiązujące w danej placówce medycznej i laboratorium, ponieważ mogą się nieznacznie różnić. Nie analizuj wyników samodzielnie. Do rozpoznania problemu i zaplanowania dalszego działania, często koniecznie jest wykonanie również innych badań i wzięcie pod uwagę całej historii medycznej, stosowanej farmakoterapii i stylu życia. Po otrzymaniu wyników skonsultuj je ze specjalistą.
Cholinesteraza – potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Obniżone stężenie cholesterazy może świadczyć o rozległym uszkodzeniu wątroby prowadzącym do zaburzenia tworzenia białek. Obserwuje się to m.in. w marskości i zapaleniu wątroby, chorobach nowotworowych dających przerzuty, w wyniku zatrucia związkami fosforoorganicznymi, najczęściej pestycydami. Inne sytuacje, mogące być przyczyną obniżonej cholinesterazy to:
- stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej,
- silne, długotrwałe niedożywienie,
- niewydolność serca,
- zawał serca,
- ostra infekcja,
- wstrząs,
- otyłość.
Niski poziom cholinesterazy może być również uwarunkowany genetycznie. Mamy wtedy do czynienia z wrodzonym niedoborem cholinesterazy. Warto też wspomnieć, że w przebiegu ciąży fizjologicznie poziom cholinesterazy może być nieznacznie obniżony, jednak nie wymaga to żadnych interwencji. Należy jednak uwzględnić to podczas interpretacji wyniku.
O czym świadczy podwyższona cholinesteraza? Najczęściej wzrost jej stężenia obserwowany jest przebiegu u osób nadużywających alkoholu oraz w przypadku zatrucia alkoholowego. Może towarzyszyć również cukrzycy typu 2, nadczynności tarczycy i zespołowi nerczycowymi. Podwyższona cholinesteraza może świadczyć również o aktywnym okresie gojenia po ostrym zapaleniu wątroby. Natomiast u pacjentów, u których doszło do hemolizy, wynik może być zawyżony, ponieważ w wyniku rozpadu czerwonych krwinek, dochodzi do uwalniania obecnej w nich cholinesterazy. Również u pacjentów, u których doszło do hemolizy, wynik może być zawyżony, ponieważ w wyniku rozpadu czerwonych krwinek, dochodzi do uwalniania obecnej w nich cholinesterazy.
Cholinesteraza – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Analizując wynik cholinesterazy, należy wziąć pod uwagę całą historię medyczną, stosowaną farmakoterapię, a w przypadku kobiet również prawdopodobieństwo bycia w ciąży. Czynniki te mogą mieć wpływ na wynik badania.
Cholinesteraza – wskazania do wykonania badania
Ocena stężenia cholinesterazy we krwi wykonywana jest u pacjentów z podejrzeniem zaburzeń pracy wątroby. Głównymi wskazaniami do wykonania tego badania są:
- podejrzenie zatrucia związkami fosfoorganicznymi np. pestycydami, środkami ochrony roślin (badanie wykonuje się u osób narażonych na te substancje np. ze względu na wykonywany zawód oraz po zaobserwowaniu objawów, mogących świadczyć o zatruciu takich jak silny niepokój, problemy z oddychaniem, nudności, wymioty, łzawienie, drżenie mięśni, zawroty głowy),
- diagnostyka chorób wątroby m.in. marskości, ostrego lub przewlekłego zapalenia,
- podejrzenie nowotworów wątroby lub przerzutów nowotworowych,
- monitorowanie przewlekłych chorób wątroby i ocena skuteczności leczenia,
- niedożywienie,
- zawał serca,
- ocenia nadwrażliwości na sukcynylocholin przed jego zastosowaniem,
- podejrzenie wrodzonego niedoboru cholinesterazy, zwłaszcza jeśli choroba występuje w rodzinie lub pacjent doświadczył w przeszłości bezdechu i paraliżu po podaniu sukcynylocholiny.
Cholinesteraza – przeciwwskazania
Aby oznaczyć stężenie cholinesterazy we krwi, dokonuje się specjalnej analizy próbki krwi pobranej z żyły łokciowej. Jest to więc badanie bezpieczne, nieinwazyjne i nie ma większych przeciwwskazań do jego wykonania. Zdarza się, że u pacjentów stosujących leki przeciwzakrzepowe, chorujących na skazę krwotoczną lub źle znoszących pobrania krwi, konieczne będzie zastosowanie pewnych środków ostrożności. Nie są to jednak bezwzględne przeciwwskazania do badania cholinesterazy.
Cholinesteraza – przygotowanie do badania
Badanie cholinesterazy we krwi polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej i przekazaniu jej do analizy w laboratorium diagnostycznym. Do badania nie musisz się przygotowywać w żaden specjalny sposób. Zgłoś się do placówki w godzinach porannych, będąc na czczo tzn. ok. 13 godzin od przyjęcia ostatniego posiłku. Jedzenie bezpośrednio przed badaniem może zaburzyć wynik. Możesz jednak wypić 1-2 szklanki wody, może ułatwić to pobranie krwi.
Cholinesteraza – przebieg badania
Aby ocenić poziom cholinesterazy we krwi, należy pobrać jej próbkę z żyły łokciowej. W pierwszej kolejności pielęgniarka zdezynfekuje skórę w miejscu wkłucia i założy opaskę uciskową. Następnie za pomocą cienkiej igły pobierze krew do probówki, która zostanie przekazana do laboratorium. Wyniki nie są dostępne więc od ręki, w zależności od placówki będziesz musiał na nie poczekać ok. 1-3 dni roboczych.
Cholinesteraza – skutki uboczne i powikłania
Badanie cholinesterazy nie wiąże się z ryzykiem powikłań. Skutki uboczne występują rzadko i najczęściej nie są w żaden sposób niebezpieczne dla zdrowia ani życia. Może pojawić się lekka tkliwość w miejscu wkłucia, niewielki krwiak lub siniak, które znikają w ciągu kilku dni od badania. Badanie cholinesterazy we krwi jest badaniem bezpiecznym, dlatego jeśli Twój lekarz wystawił Ci skierowanie, nie czekaj z jego wykonaniem.
Polecane artykuły:
