Dihydroksycholekalcyferol – co to za badanie?
Dihydroksycholekalcyferol (1,25(OH)2D) to jedna z aktywnych form witaminy D. Powstaje w nerkach w wyniku reakcji enzymatycznych, a jej poziom jest regulowany hormonalnie, głównie przez hormony wydzielane przez przytarczyce (parathormon). Oznaczanie jej stężenia jest pomocne w diagnostyce chorób kości, a także problemów z metabolizmem wapnia. Jest jednak rzadko wykonywane, ponieważ jego wartość diagnostyczna jest niższa niż w przypadku innych metabolitów witaminy D, zwłaszcza kalcydiolu (25(OH)D). Wynika to z faktu, że czas półtrwania dihydroksycholekalcyferolu jest krótki i wynosi ok. 4-6 godzin, dodatkowo na jego poziom wpływa stan gospodarki hormonalnej. Wciąż jednak jest to badanie pomocne w diagnostyce niektórych chorób i oceny poziomu witaminy D w organizmie.
Monitorowanie stężenia metabolitów tej witaminy we krwi jest bardzo ważne, ponieważ szacuje się, że nawet 90% ludności Polski ma problemy z jej niedoborem. Wynika to z faktu, że jej najlepszym źródłem jest synteza skórna zachodząca pod wpływem promieni słonecznych, co ze względu na warunki atmosferyczne, nie jest możliwe każdego dnia. Jednocześnie odpowiedni poziom witaminy D w organizmie ma bardzo istotne znaczenie dla funkcjonowania niemal każdego narządu i układu. Przez długi czas witamina D znana była głównie ze swojego pozytywnego wpływu na układ szkieletowy. Wpływa na gęstość mineralną kości, zapobiega jej spadkowi, osteoporozie, krzywicy u dzieci. Aktualnie wiadomo jednak, że na tym nie kończą się jej funkcje. Witamina D:
- wpływa na układ nerwowy, funkcjonowanie mózgu, neuroprzekaźników, może zmniejszać procesy neurodegeneracyjne,
- wpływa na gospodarkę hormonalną, reguluje m.in. pracę tarczycy i funkcje rozrodcze u kobiet i mężczyzn,
- pozytywnie wpływa na wrażliwość tkanek na insulinę, zmniejsza ryzyko cukrzycy,
- bierze udział pracy układu sercowo-naczyniowego,
- może zapobiegać procesom autoimmunologicznym i zapalnym.
Dlatego oznaczanie stężenia jej metabolitów we krwi może być pomocne w diagnostyce wielu problemów zdrowotnych.
Dihydroksycholekalcyferol – normy, interpretacja wyniku
Normy na stężenie dihydroksycholekalcyferolu nie zostały jednoznacznie określone. Podczas interpretacji wyniku należy zwracać uwagę na normy referencyjne danego laboratorium. Dodatkowo wynik badania dihydroksycholekalcyferolu zawsze należy zestawić z wynikami badań innych metabolitów witaminy D we krwi.
Dihydroksycholekalcyferol – potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Nieprawidłowości w wyniku dihydroksycholekalcyferolu mogą świadczyć o zaburzeniach hormonalnych (w szczególności w obrębie hormonów wydzielanych przez przytarczyce), zaburzeniach metabolizmu wapnia, nadmiarze lub niedoborze wapnia, a także osteoporozie i krzywicy u dzieci. Można zaobserwować je również u niektórych pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi oraz nowotworowymi.
Dihydroksycholekalcyferol – wskazania do wykonania badania
Głównymi wskazaniami do oceny poziomu dihydroksycholekalcyferolu we krwi jest:
- hiperkalcemia (podwyższony poziom wapnia we krwi),
- hipokalcemia (obniżony poziom wapnia we krwi),
- hiperkalcuria (wzrost ilości wapnia wydalanego wraz z moczem),
- niska gęstość mineralna kości,
- złamanie kości,
- osteoporoza,
- krzywica,
- podejrzenie zaburzenia czynności przytarczyc,
- podejrzenie niedoboru enzymu 1-alfahydroksylazy przekształcającej 25(OH)D w 1,25(OH)2D3.
Dodatkowo ocenę metabolitów witaminy D często zleca się również u pacjentów z następującymi problemami zdrowotnymi:
- cukrzyca typu 1 i typu 2,
- choroby autoimmunologiczne
- zaburzenia odporności,
- tężyczka,
- otyłość,
- problemy alergiczne,
- choroby hormonalne,
- mukowiscydoza,
- choroba Leśniowskiego Crohna,
- pacjenci po operacjach żołądka lub jelit,
- chłoniaki,
- planowanie leczenia lekami immunosupresyjnymi, przeciwpadaczkowymi, kortykosteroidowymi.
Dihydroksycholekalcyferol – przeciwwskazania
Aby ocenić poziom dihydroksycholekalcyferolu, niezbędne jest pobranie niewielkiej próbki krwi. Jest to więc badanie bezpieczne, bezinwazyjnie i nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do jego wykonania. Ze swojej strony pamiętaj, aby poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych przez Ciebie lekach zwłaszcza przeciwzakrzepowych. Nie jest to przeciwwskazanie do badania, ale w niektórych sytuacjach zdarza się, że wskazane będzie ich odstawienie. Jeśli źle znosisz pobrania krwi, wystarczy, że poinformujesz o tym personel medyczny. Dzięki temu będzie on w stanie zapewnić Ci bezpieczeństwo i maksymalny komfort podczas badania.
Dihydroksycholekalcyferol – przygotowanie do badania
Badanie stężenia dihydroksycholekalcyferolu nie wymaga specjalnego przygotowania z Twojej strony. Najlepiej zgłosić się na nie w godzinach porannych, czyli między 7:00 a 10:00. Powinieneś być na czczo, to znaczy co najmniej 8 godzin od ostatniego posiłku. W praktyce kolację dnia poprzedniego zaleca się zjeść do godziny 18. Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, poinformuj o tym lekarza. Możliwe, że zaleci ich odstawienie na kilka dni przed badaniem, aby otrzymany wynik był jak najbardziej wiarygodny i umożliwiał prawidłową interpretację.
Dihydroksycholekalcyferol – przebieg badania
Badanie stężenia dihydrosycholekalcyferolu polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej. Niczym się różni się od pobrania krwi w innych celach. Krew pobierana jest do probówki, a następnie przekazywana do specjalnego laboratorium, gdzie podlega analizie. Samo pobranie krwi trwa kilka sekund i jest bezbolesne. Przed pobraniem pielęgniarka zdezynfekuje skórę oraz założy opaskę uciskową. Pozwoli to na uwidocznienia żył i ułatwienia pobrania. Po badaniu powinieneś uciskać miejsce wkłucia gazikiem przez kilka minut, w celu zmniejszenia ryzyka powstania siniaków lub krwiaków. Następnie możesz wrócić do swoich codziennych aktywności.
Dihydroksycholekalcyferol – skutki uboczne i powikłania
Oznaczenie stężenia dihydroksycholekalcyferolu we krwi nie stwarza żadnego ryzyka dla zdrowia ani życia. Ewentualne powikłania po badaniu występują niezwykle rzadko. Możesz odczuwać niewielkie skutki uboczne związane z pobraniem krwi, jak tkliwość w miejscu wkłucia, pojawienie się siniaków lub krwiaków. Ustępują w ciągu kilku dni i nie są powodem do obaw. Jeśli zauważysz dolegliwości takie jak obrzęk żył, gorączka, pogorszenie samopoczucia, zgłoś się do lekarza. Bardzo rzadkim powikłaniem po pobraniu krwi może być zapalenie żył.
Polecane artykuły:
