ECPW – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

ECPW – co to za badanie?

ECPW, czyli endoskopowa chalongiopankreatografia wsteczna to skuteczna metoda oceniająca stan dróg żółciowych i przewodów trzustkowych. Łączy w sobie metodę endoskopową i radiologiczną. Jest to badanie inwazyjne, obarczone ryzykiem powikłań, dlatego nie wykonuje się go rutynowo, a wyłącznie w sytuacji, kiedy u danej osoby występują poważne wskazania medyczne, a inne, mniej inwazyjne metody diagnostyczne, nie są dostępne. Dodatkowo, ECPW wykonuje się w celu wybrania wycinków do badań histopatologicznych, a także w celach terapeutycznych. Podczas endoskopowej chalongiopankreatografii wstecznej możliwe jest m.in. usunięcie kamieni i złogów z przewodów żółciowych lub trzustkowych, poszerzenie dróg żółciowych lub założenie protez.

Najczęściej endoskopowa chalongiopankreatografia wsteczna wykonywana jest właśnie w celach terapeutycznych, a jako badanie diagnostyczne, sięga się po nią dopiero wtedy, kiedy inne możliwości zostały wyczerpane, a wcześniejsze badania nie pozwoliły na postawienie jednoznacznego rozpoznania.

ECPW – wskazania do wykonania badania

Wskazania do ECPW, czyli endoskopowej chalongiopankreatografii wstecznej można podzielić na diagnostyczne i terapeutyczne. ECPW w celach diagnostycznych wykonywana jest u pacjentów, u których wskazana jest ocena dróg żółciowych i trzustkowych oraz postawienia rozpoznania ze względu na prezentowane objawy np. żółtaczki. Z kolei ECPW w celach terapeutycznych wykonywana jest w ramach przeprowadzenia konkretnego zabiegu medycznego.

Wskazania diagnostyczne do endoskopowej chalongiopankreatografii wstecznej to m.in.:

• podejrzenie nowotworu brodawki Vatera, dróg żółciowych lub trzustki, zwłaszcza jeśli wcześniejsze wyniki badań obrazowych nie są wystarczające do postawienia rozpoznania,
• pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych,
• planowanie chemioterapii lub radioterapii, co wiąże się z koniecznością pobrania wycinków do badania histopatologicznego,
• ocena dróg żółciowych i trzustkowych u pacjentów po operacji.

Natomiast wskazania terapeutyczne do badania endoskopowej chalongiopankreatografii wstecznej obejmują m.in.:

• kamicę żółciową przewodową,
• ostre zaporowe zapalenie dróg żółciowych,
• ostre nawracające zapalenie trzustki,
• ostre żółciopochodne zapalenie trzustki,
• zwężenie dróg żółciowych o innym pochodzeniu niż nowotworowe,
• rak lub gruczolak brodawki Vatera,
• przewlekłe zapalenie trzustki,
• torbiel rzekoma trzustki.

Decyzję zakwalifikowaniu pacjenta do badania zawsze podejmuje lekarz w oparciu o prezentowane objawy, dotychczasowe wyniki badań i cele terapeutyczne. ECPW nie jest wykonywana rutynowo.

ECPW – przeciwwskazania

Endoskopowa chalongiopankreatografia wsteczna jest w wykonywana, jeśli potencjalne korzyści przewyższają ryzyko związane z ewentualnymi powikłaniami. Wśród przeciwwskazań do wykonania endoskopowej chalongiopankreatografii wstecznej są m.in.:

• ostre zespoły wieńcowe,
• niewydolność serca o charakterze ostrym lub przewlekłym,
• ostra niewydolność oddechowa,
• zaburzenia krzepnięcia krwi,
• zwężenia w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego,
• perforacje przewodu pokarmowego.

Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest również brak zgody pacjenta na przeprowadzenie zabiegu. ECPW można wykonać w ciąży wyłącznie w sytuacji, kiedy jest to niezbędne do ochrony zdrowia lub życia kobiety lub dziecka. Wykonywane jest wtedy w specjalnych warunkach, najczęściej z ochroną macicy przed promieniowaniem radiologicznym.

ECPW – przygotowanie do badania

Przed badaniem ECPW lekarz najprawdopodobniej zleci Ci szereg badań do wykonania, aby upewnić się, że Twój stan zdrowia pozwala na jego przeprowadzenie. Najczęściej jest to morfologia krwi, układ krzepnięcia, poziom elektrolitów, oznaczenie grupy krwi, EKG czy stężenie mocznika i kreatyny. Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych przez Ciebie lekach i chorobach przewlekłych takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy padaczka. W niektórych sytuacjach niezbędne będzie odstawienie leków na jakiś czas przed badaniem. Dodatkowo zdarza się, że lekarz zaleci Ci stosowanie antybiotyku przed badaniem, aby zmniejszyć ryzyko powikłań w postaci zakażeń. Na badanie należy zgłosić się na czczo, czyli przynajmniej 8 godzin po spożyciu ostatniego posiłku.

ECPW – przebieg badania

Podczas endoskopowej chalongiopankreatografii wstecznej wykorzystywana jest metoda endoskopowa i radiologiczna. Badanie wykonywane jest wyłącznie pod znieczuleniem po konsultacji z anastezjologiem. Przez cały czas trwania zabiegu pacjent leży na płasko z lekko uniesionym prawym bokiem lub na wznak, w zależności od rodzaju podanego znieczulenia. Pierwszym etapem jest wprowadzenie duodenoskopu przez jamę ustną i przełyk do dwunastnicy i w okolice brodawki Vatera, czyli miejsca połączenia dróg żółciowych i trzustkowych. Przebiega to podobnie jak badanie gastroskopii. Następnie podawany jest środek kontrastujący, dzięki czemu możliwe jest uzyskani wyraźnego obrazu RTG i ocena dróg żółciowych oraz przewodów trzustkowych.

Po badaniu należy pozostawać na czczo do momentu, kiedy lekarz nie stwierdzi, że przyjęcie posiłku będzie bezpieczne. Po ECPW najczęściej wskazane jest pozostanie w szpitalu przed jedną lub dwie doby. Jeśli badanie było wykonywane w warunkach znieczulenia ogólnego, po zabiegu nie wolno prowadzić pojazdów mechanicznych, dlatego niezbędna jest pomoc drugiej osoby podczas powrotu do domu.

ECPW – skutki uboczne i powikłania

Endoskopowa chalongiopankreatografia wsteczna jest badaniem inwazyjnym, obarczonym ryzykiem powikłań i skutków ubocznych. Szacuje się, że częstość występowania powikłań po zabiegu endoskopowej chalongiopankreatografii wstecznej wynosi od 5 do 10%. Najczęstszymi powikłaniami są:

• ostre zapalenie trzustki,
• krwawienia,
• zapalenie dróg żółciowych,
• zapalenie pęcherzyka żółciowego,
• perforacja, czyli przedziurawienia przewodu pokarmowego,
• powikłania związane z podaniem środka znieczulającego.

Po badaniu możesz też odczuwać niewielki ból gardła, będący konsekwencją wprowadzania duodenoskopu przez jamę ustną do przewodu pokarmowego. O wszystkich możliwych powikłaniach i skutkach ubocznych poinformuje Cię lekarz wykonujący badanie.