EPO (erytropoetyna) – co to za badanie?
Erytropoetyna to hormon naturalnie produkowany w ludzkim organizmie. Około 90% erytropoetyny powstaje w nerkach, a pozostałe 10% w wątrobie. Jej główną rolą jest regulowanie erytropoezy, czyli procesu, w którym powstają czerwone krwinki krwi (erytrocyty). Ich zadaniem jest transportowanie tlenu do wszystkich komórek i tkanek organizmu, zapewniając ich odpowiednie dotlenienie i funkcjonowanie. Erytropoetyna wpływa na proliferację erytroidalnych komórek prekursorowych szpiku oraz hamuje apoptozę (śmierć) krwinek. Co ważne, erytropoetyna dopasowuje produkcje erytrocytów do aktualnego zapotrzebowania organizmu na tlen. Zmienia się to np. podczas przebywania na dużych wysokościach, a także po przetoczeniu dużych ilości krwi. Jeśli dojdzie do obniżenia zawartości tlenu we krwi, nerki zwiększają produkcję erytropoetyny.
Badanie EPO (erytropoetyny) we krwi jest wykonywane głównie w celu diagnostyki i różnicowania przyczyn niedokrwistości (obniżony poziom erytrocytów) i czerwienic (podwyższony poziom erytrocytów). Dodatkowo wykonuje się je u pacjentów z niewydolnością nerek oraz chorób szpiku kostnego.
EPO (erytropoetyna) – normy, interpretacja wyniku
Prawidłowy poziom erytropoetyny u zdrowej osoby dorosłej wynosi od 4,3 do 29 IU/L. Warto jednak zwracać uwagę na normy referencyjne, ponieważ mogą one różnić się w zależności od konkretnego laboratorium diagnostycznego, głównie ze względu na różnorodność metod analitycznych.
EPO (erytropoetyna) – potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Podwyższony poziom erytropoetyny można zaobserwować w przypadku pierwotnych anemii wywołanych niedoborem żelaza lub związanych z hemoglobinopatią. W takich sytuacjach poziom erytropoetyny wrasta, aby przywrócić prawidłową liczbę erytrocytów. Wzrost EPO (erytropoetyny) występuje również u pacjentów z wtórną czerwienicą i odpowiada za nadmierną produkcję czerwonych krwinek. Inne potencjalne przyczyny podwyższonego poziomu erytropoetyny to:
- upośledzona funkcja szpiku kostnego,
- choroby nowotworowe wątroby i nerek,
- przewlekłe choroby płuc i układu oddechowego prowadzące do obniżenia poziomu tlenu we krwi.
Pamiętaj jednak, że w przypadku tych chorób badanie erytropoetyny ma jedynie charakter pomocniczy i jego wynik nie jest wystarczający do postawienia jednoznacznej diagnozy. W pełnym procesie diagnostycznym niezbędne jest wykonanie również innych badań oraz uwzględnienie prezentowanych przez pacjenta objawów i całej historii medycznej.
Obniżone stężenie EPO (erytropoetyny) we krwi można zaobserwować w następujących sytuacjach:
- przewlekła niewydolność nerek,
- zespół mocznicowy,
- policytemia prawdziwa.
EPO (erytropoetyna) – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Na wynik badania oceniającego stężenie EPO (erytropoetyny) we krwi może wpływać przebywanie na dużych wysokościach np. podczas wspinaczki górskiej. Fizjologicznie wzrasta wtedy poziom erytropoetyny, aby zwiększyć ilość erytrocytów i zrealizować rosnące zapotrzebowanie organizmu na tlen. Dodatkowo suplementacja rekombinowaną EPO również może mieć wpływ na wynik badania.
EPO (erytropoetyna) – wskazania do wykonania badania
Wskazaniem do wykonania badania EPO (erytropoetyny) jest podejrzenie niedokrwistości lub nadkrwistości, a także monitorowanie przebiegu ich leczenia. Objawy mogące sugerować te problemy, które mogłyby stanowić wskazanie do oznaczenia stężenia erytropoetyny to m.in.:
- osłabienie, przewlekłe zmęczenie,
- wypadanie włosów,
- pogorszona kondycja skóry, włosów i paznokci,
- bladość skóry,
- pogorszenie zdolności do wysiłku,
- problemy z pamięcią i koncentracją.
Badanie EPO (erytropoetyny) wykonywane jest również u pacjentów z podejrzeniem chorób nowotworowych, chorób nerek oraz szpiku kostnego. Dodatkowo wykonuje się je w ramach medycyny sportowej u sportowców przed zawodami i monitorowanych pod kątem przyjmowania substancji dopingujących.
EPO (erytropoetyna) – przeciwwskazania
Badanie EPO (erytropoetyny) polega na pobraniu niewielkiej próbki krwi z żyły łokciowej. Jest to więc badanie bezpieczne, bezinwazyjnie i nie ma ku niemu przeciwwskazań. Jeśli cierpisz na zaburzenia krzepliwości lub źle znosisz pobrania krwi, poinformuj o tym lekarza i personel medyczny. Nie są to przeciwwskazania do wykonania badania, ale mogą wymagać wprowadzenia odpowiednich środków ostrożności, aby zapewnić Ci maksymalne bezpieczeństwo i komfort.
EPO (erytropoetyna) – przygotowanie do badania
Do badania EPO (erytropoetyny) nie musisz specjalnie się przygotowywać. Na badanie powinieneś zgłosić się w godzinach porannych, będąc na czczo, czyli co najmniej 8 godzin od przyjęcia ostatniego posiłku. Przed badaniem powstrzymaj się od wysiłku fizycznego oraz picia słodkich napojów.
EPO (erytropoetyna) – przebieg badania
Oznaczenie stężenia EPO (erytropoetyny) we krwi nie różni się niczym od innych badań wymagających pobrania krwi np. morfologii czy lipidogramu. W pierwszej kolejności osoba wykonująca badanie zdezynfekuje skórę i założy opaskę uciskową, co pomoże uwidocznić naczynia krwionośne. Następnie za pomocą cienkiej igły pobierana jest niewielka ilość krwi do specjalnej probówki. Samo pobranie trwa kilka sekund i jest bezbolesne, możliwy jest jedynie niewielki dyskomfort podczas momentu wkłucia. Po badaniu materiał przekazywany jest do laboratorium diagnostycznego. Czas oczekiwania na wynik wynosi najczęściej do 7 dni roboczych, jednak może różnić się w zależności od placówki.
EPO (erytropoetyna) – skutki uboczne i powikłania
Badanie EPO (erytropoetyny) jest bezpieczne i nie stwarza ryzyka powikłań dla zdrowia ani życia. Po badaniu możesz odczuwać niewielką tkliwość w miejscu wkłucia, zdarza się, że pojawią się siniaki lub krwiaki. Poważne powikłania w postaci np. zapalenia żył po pobraniu krwi pojawiają się niezwykle rzadko. Jeśli jednak zaobserwujesz niepokojące dolegliwości takie jak ból, obrzęk żył, gorączka, osłabienie, koniecznie zgłoś się do lekarza.
Polecane artykuły:
