Gastryna – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Gastryna – co to za badanie?

Badanie gastryny polega na pobraniu próbki krwi i ocenie stężenia tej substancji. Gastryna jest hormonem zaliczanym do grupy enterohormonów. Głównym miejscem jej produkcji jest żołądek, a także początkowy odcinek jelita cienkiego. Wytwarzana jest przez komórki endokrynne G w błonie śluzowej żołądka, komórki G w proksymalnej części dwunastnicy oraz komórki delta trzustki.

Rolą gastryny jest pobudzanie komórek ścian żołądka do produkcji kwasu solnego i pepsynogenu, które zapoczątkowują procesy trawienia białek. Dodatkowo wpływa też na skład i produkcję soku trzustkowego, a także wydzielanie żółci, dzięki czemu reguluje trawienie tłuszczów. Stymuluje wzrost śluzówki wyściełającej jelita, przepływ krwi oraz motorykę żołądka i jelit.

Odpowiedni poziom gastryny jest niezbędny do prawidłowej pracy przewodu pokarmowego, trawienia i wchłaniania. Zarówno nadmierne, jak i niedostateczne wydzielanie gastryny może powodować nieprzyjemne objawy i problemy zdrowotne.

Gastryna – normy, interpretacja wyniku

Stężenie gastryny we krwi powinno mieścić się w zakresie do 100 pg/ml. Niektóre źródła podają również wartości referencyjne wynoszące od 20 do 150 pg/ml. Najważniejsze, aby wyników nie interpretować samodzielnie. Powinien zrobić to lekarz z uwzględnieniem wyników innych badań (laboratoryjnych i obrazowych np. USG czy gastroskopii), zgłaszanych objawów, pełnej historii medycznej i stosowanej farmakoterapii. Sam wynik gastryny nie uprawnia do postawienia pewnej diagnozy. Często badanie gastryny należy oznaczać kilkukrotnie, w kilku próbkach, aby interpretacja mogła zostać przeprowadzona rzetelnie i prawidłowo.

Gastryna – potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Nadmierne stężenie gastryny można zaobserwować w następujących sytuacjach:

• zespół Zollingera i Ellisona, w przebiegu którego dochodzi do nadmiernej produkcji gastryny przez guz,
• przewlekłe zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka,
• niedokrwisotsć Addisona-Biermera,
• niewydolność nerek.

Dodatkowo podwyższony poziom gastryny może również wystąpić u pacjentów po resekcji jelita, a także przyjmujących leki z grupy inhibitorów pompy protonowej oraz antagonistów receptorów H2.

Gastryna – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Na poziom gastryny we krwi może wpływać wiele czynników. Są to przede wszystkim leki, ale również wiele suplementów diety. Dlatego przed badaniem należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach. Tylko wtedy będzie możliwa prawidłowa interpretacja wyniku i zaplanowanie dalszego leczenia lub diagnostyki. Dodatkowo badanie najczęściej zaleca się wykonać na czczo, ze względu na to, że przyjęcie posiłku fizjologicznie powoduje wzrost stężenia gastryny.

Gastryna – wskazania do wykonania badania

Głównymi wskazaniami do oznaczenia stężenia gastryny we krwi jest występowanie objawów, które mogą sugerować o nadkwasocie żołądka lub aktywnej chorobie wrzodowej żołądka i/lub dwunastnicy. Objawy te obejmują m.in.:

• bóle brzucha,
• odbijanie,
• zmianę rytmu wypróżnień,
• zgagę,
• spadek apetytu,
• uczucie pełności poposiłkowej.

Dodatkowo oznaczenie stężenia gastryny wykonuje się w diagnostyce gastrinoma, gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2 oraz hiperplazji komórek G.

Badanie gastryny jest badaniem specjalistycznym, wykonywanym u pacjentów ze wskazaniami medycznymi. Nie jest zlecane rutynowo, ale w ramach diagnostyki gastroeneterologicznej.

Gastryna – przeciwwskazania

Nie istnieją bezwzględne przeciwwskazania do oznaczenia stężenia gastryny we krwi. Badanie jest bezpieczne i wymaga jedynie pobrania niewielkiej próbki krwi, dlatego można je wykonać również u dzieci i kobiet w ciąży oraz karmiących piersią, jeśli występują ku temu wskazania. Jeśli źle znosisz pobrania krwi, zdiagnozowano u Ciebie problemy z krzepliwością lub przyjmujesz na stałe leki przeciwzakrzepowe, poinformuj o tym personel medyczny. Nie dyskwalifikuje to z wykonania badania, ale może wymagać wprowadzenia pewnych środków ostrożności, aby zapewnić Ci komfort i bezpieczeństwo.

Gastryna – przygotowanie do badania

Do badania gastryny nie musisz specjalnie się przygotowywać, chyba że Twój lekarz zaleci inaczej. Standardowo na badanie należy zgłosić się na czczo, czyli co najmniej 8 godzin od spożycia ostatniego posiłku. Postaraj się zjeść kolację poprzedniego dnia około godziny 18, a na badanie przyjdź w godzinach porannych. Obecność pokarmu w żołądku stymuluje produkcję gastryny, co może zaburzać wynik. Przed badaniem nie odstawiaj żadnych przyjmowanych na stałe leków, chyba że tak zaleci Ci Twój lekarz. Ubierz się wygodnie, aby odsłonięcie ramienia do pobrania krwi nie stanowiło problemu.

Gastryna – przebieg badania

Badanie stężenia gastryny jest standardowym pobraniem krwi i niczym nie różni się od pobierania krwi do innych celów. Po wejściu do gabinetu zabiegowego zostaniesz poproszony o zajęcie miejsca na specjalnym fotelu lub leżance i odsłonięcie jednego ramienia. Osoba wykonująca badanie zdezynfekuje skórę i założy opaskę uciskową, co pomoże uwidocznić żyły i wprowadzić igłę. Następnie za pomocą cienkiej igły pobierana jest próbka krwi do specjalnej probówki. Probówka jest następnie podpisywana Twoimi danymi i przekazywana do laboratorium w celu analizy. Wyniki nie są więc dostępne od ręki, najczęściej trzeba na nie poczekać od jednego do kilku dni roboczych. Samo pobranie krwi do badania gastryny trwa dosłownie kilka sekund i jest bezbolesne. Możesz odczuwać jedynie niewielki dyskomfort w momencie wkłucia. Od razu po badaniu możesz wrócić do swoich codziennych czynności, wystarczy, że przez kilka minut będziesz uciskać gazikiem miejsce wkłucia, aby nie powstały siniaki.

Gastryna – skutki uboczne i powikłania

Badanie gastryny jest bezpieczne i nie stwarza ryzyka powikłań dla zdrowia ani życia. Powikłania w postaci np. zapalenia czy obrzęku żył występują niezwykle rzadko, a ewentualne skutki uboczne mają charakter łagodny. Może pojawić się niewielka tkliwość, siniaki lub krwiaki w miejscu wkłucia, które ustępują w ciągu kilku dni. Jeśli mimo to po badaniu cokolwiek Cię zaniepokoi, pojawi się ból, obrzęk żył lub gorączka, skonsultuj się z lekarzem.