Glukagon – co to za badanie?
Glukagon to jeden z hormonów regulujących stężenie glukozy we krwi. Ma działanie przeciwne do insuliny. Insulina transportuje glukozę z krwi do komórek, powodując obniżenie jej stężenia we krwi. Z kolei glukagon powoduje wzrost stężenia glukozy we krwi na skutek stymulacji rozpadu glikogenu wątrobowego, lipolizy czyli uwalniania kwasów tłuszczowych z tłuszczów oraz glukoneogenezy, czyli syntezy glukozy ze związków nie zaliczanych do cukrów. Jest produkowany przez komórki alfa zlokalizowane w trzustce w odpowiedzi na hipoglikemię, czyli obniżenie stężenia glukozy we krwi.
W diagnostyce badanie glukagonu jest wykorzystywane u pacjentów z podejrzeniem chorób trzustki oraz zaburzeń węglowodanowo-insulinowych.
Glukagon – normy, interpretacja wyniku
Prawidłowe stężenie glukagonu we krwi powinno mieścić się w zakresie od 50 do 100 ng/l. Interpretacji wyniku za każdym razem powinien wykonać lekarz. Podczas interpretacji należy wziąć pod uwagę zgłaszane objawy, przyjmowane leki oraz całą historię medyczną. W większości przypadków sam wynik nie jest wystarczający do postawienia diagnozy i wymaga poszerzenia diagnostyki o kolejne badania krwi oraz badania obrazowe takie jak USG trzustki.
Glukagon – potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Podwyższony poziom glukagonu może współwystępować z wieloma chorobami trzustki, wątroby, serca oraz nerek. Wzrost glukagonu obserwuje się m.in. u pacjentów guzem trzustki typu glukagonoma. Powstaje on z komórek alfa trzustki i wykazuje aktywność hormonalną przez co w nadmiarze produkuje glukagon. Objawy, które mogą świadczyć o występowaniu glukagonoma to m.in.:
- wędrujący rumień nekrotyczny,
- niezamierzony spadek masy ciała,
- biegunka,
- cukrzyca,
- niedokrwistość,
- stany zapalne w jamie ustnej.
Do potwierdzenia diagnozy niezbędne jest jednak dodatkowe wykonanie badań obrazowych.
Wzrost glukagonu może mieć miejsce również w przypadku chorób trzustki takich jak nowotwory i przewlekłe zapalenie, marskości wątroby, niewydolności nerek, niewydolności serca, akromegalii, chorobie Cushinga oraz posocznicy.
Niskie stężenie glukagonu obserwuje się stosunkowo rzadko. Najczęściej jest to konsekwencja przyjmowania zbyt dużych dawek insuliny w ciąży, aktywnego, przewlekłego zapalenia trzustki, a także wewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki.
Glukagon – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Na poziom glukagonu we krwi wpływa wiele czynników. Wśród nich warto wymienić przede wszystkim intensywny wysiłek fizyczny, stres, przyjmowanie niektórych leków, a także aktywne infekcje. Podczas interpretacji wyników lekarz powinien wykluczyć wpływ tych czynników na wynik badania, aby postawić odpowiednie rozpoznanie i zaplanować dalsze leczenie.
Glukagon – wskazania do wykonania badania
Oznaczenie stężenia glukagonu we krwi jest wykorzystywane w diagnostyce zaburzeń gospodarki węglowodanowo-insulinowej oraz chorób trzustki. Dodatkowo badanie to wykonuje się w następujących sytuacjach:
- podejrzenie zmiany nowotworowej, guza produkującego glukagon,
- diagnostyka raka rdzeniastego tarczycy,
- diagnostyka guza chromochłonnego,
- nawracające hipoglikemie o nieznanej przyczynie.
Badanie glukagonu nie jest badaniem rutynowym i najczęściej wykonywane jest u pacjentów, u których występują objawy lub nieprawidłowości w innych badaniach laboratoryjnych sugerujące problemy z trzustką i gospodarką węglowodanowo-insulinową.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Glukagon – przeciwwskazania
Nie istnieją bezwzględne przeciwwskazania do oznaczenia stężenia glukagonu we krwi. Jest to badanie w pełni bezpieczne w każdym wieku, również u kobiet w ciąży i karmiących piersią, jeśli występują u nich wskazania. Oznaczenie stężenia glukagonu we krwi wymaga jedynie pobrania niewielkiej próbki krwi. Jeśli źle znosisz pobrania, zdiagnozowano u Ciebie problemy z krzepliwością lub przyjmujesz na stałe leki przeciwzakrzepowe, poinformuj o tym personel medyczny i lekarza kierującego Cię na badanie. Nie dyskwalifikuje to z wykonania badania, ale może wymagać wprowadzenia pewnych środków ostrożności, aby zapewnić Ci komfort i bezpieczeństwo.
Glukagon – przygotowanie do badania
Do oznaczenia stężenia glukagonu we krwi nie musisz specjalnie się przygotowywać. Na badanie najlepiej zgłosić się w godzinach porannych między 7:00 a 10:00, pozostając na czczo, czyli co najmniej 8 godzin od spożycia ostatniego posiłku. Postaraj się zjeść kolację poprzedniego dnia około godziny 18. To bardzo ważne, ponieważ spożycie posiłku wpływa na poziom glukagonu we krwi, a to może utrudnić interpretację wyniku. Dzień przed badaniem i bezpośrednio przed pobraniem krwi unikaj stresu oraz intensywnej aktywności fizycznej.
Glukagon – przebieg badania
Badanie stężenia glukagonu to standardowe pobranie krwi. Niczym nie różni się od pobierania krwi do innych celów np. badania morfologicznego czy lipidogramu. Po wejściu do gabinetu zabiegowego zostaniesz poproszony o zajęcie miejsca na specjalnym fotelu lub leżance i odsłonięcie jednego (najczęściej lewego, jeśli jesteś osobą praworęczną) ramienia. Osoba wykonująca badanie zdezynfekuje skórę i założy opaskę uciskową, co pomoże uwidocznić żyły i wprowadzić igłę. Następnie za pomocą cienkiej igły pobierana jest próbka krwi do specjalnej probówki. Probówka jest podpisywana Twoimi danymi i przekazywana do laboratorium, gdzie podlega analizie. Wyniki nie są więc dostępne od ręki, najczęściej trzeba na nie poczekać od jednego do kilku dni roboczych, w zależności od placówki medycznej.
Pobranie krwi do badania glukagonu trwa kilka sekund i jest bezbolesne. Możesz odczuwać jedynie niewielki dyskomfort w momencie wkłucia igły. Od razu po badaniu możesz wrócić do swoich codziennych czynności, wystarczy, że przez kilka minut będziesz uciskać gazikiem miejsce wkłucia. Zmniejszy to ryzyko powstawania siniaków.
Glukagon – skutki uboczne i powikłania
Badanie glukagonu nie stwarza ryzyka powikłań dla zdrowia ani życia. Powikłania ciężkie w postaci np. zapalenia czy obrzęku żył występują niezwykle rzadko, a ewentualne skutki uboczne mają charakter łagodny. Może pojawić się niewielka tkliwość, siniaki lub krwiaki w miejscu wkłucia, które ustępują w ciągu kilku dni. Jeśli mimo to po badaniu cokolwiek Cię zaniepokoi, skonsultuj się z lekarzem.
