Hemoglobina – na czym polega badanie?
Hemoglobina jest jednym z kluczowych składników krwi, należących do białek. To ona odpowiada za charakterystyczną barwę krwi, a także transport cząsteczek tlenu i dwutlenku węgla, docierających wraz z krwią do poszczególnych komórek i narządów (krew utlenowana i odtlenowana).
- Badanie polega na pobraniu jednorazowej próbki krwi żylnej i analizie stężenia hemoglobiny w surowicy.
- Wskaźnik ten ma ogromne znaczenie w diagnostyce niedokrwistości, choć może okazać się wsparciem diagnostycznym również w przypadku innych schorzeń.
Oznaczenie stężenia hemoglobiny wykonuje się podczas ogólnego badania krwi, po wcześniejszym wskazaniu przez lekarza lub w ramach diagnostyki profilaktycznej. Morfologię powinno się wykonywać średnio 1 raz w roku.
Hemoglobina – normy, interpretacja wyników
Normy dla hemoglobiny mogą nieco się różnić, w zależności od płci, wieku czy przyjętego stylu życia. Oprócz tego każde laboratorium diagnostyczne posiada nieco inne metody badania, dlatego zawsze wynik należy interpretować zgodnie z wartościami referencyjnymi, przyjętymi przez daną placówki. Wyniki badań najlepiej skonsultować z lekarzem.
Ogólnie przyjęte normy hemoglobiny dla dorosłych kobiet mieszczą się w przedziale 12-16 g/dl, z kolei dla dorosłych mężczyzn – 13-18g/dl.
Możliwe przyczyny odchyleń od normy
W przypadku hemoglobiny zarówno jej niski, jak i za wysoki poziom wymagają konsultacji medycznej, gdyż wiążą się z pewnymi zaburzeniami, których nie wolno lekceważyć.
Zbyt wysokie stężenie hemoglobiny w surowicy krwi może wynikać z:
- odwodnienia organizmu – zbyt mała ilość płynów wpływa na zwiększenie gęstości poszczególnych składników krwi. Niewielkie zwiększenie wartości hemoglobiny może wynikać z chwilowego odwodnienia spowodowanego tym, że w momencie badania organizm nie był odpowiednio nawodniony;
- czerwienicy prawdziwej, która może przekształcić się w białaczkę szpikową;
- nadkrwistości pierwotnej lub wtórnej, która może towarzyszyć innym schorzeniom, m.in. nowotworom nerek, chorobom płuc czy występować w przypadku wad serca.
Oprócz tego wysokie stężenie hemoglobiny we krwi może sugerować chwilowe lub przejściowe niedotlenienie, wynikające np. z gwałtownych zmian ciśnienia.
Niskie stężenie hemoglobiny może wiązać się z:
- anemią sierpowatą (spowodowana jest nieprawidłową budową hemoglobiny)lub anemią z niedoboru żelaza – niedokrwistość to jedna z najczęstszych przyczyn zbyt niskiego stężenia hemoglobiny w surowicy krwi;
- nocną napadową hemoglobinurią (NNH) – to rzadko występująca choroba, która w konsekwencji może prowadzić do rozwoju zakrzepicy. Niskie stężenie hemoglobiny jest jednym ze wskaźników pomocnych przy rozpoznaniu tego schorzenia;
- niedoborami niektórych składników odżywczych, szczególnie żelaza, witaminy B12 lub B9 (kwasu foliowego);
- występowaniem niektórych chorób o charakterze przewlekłym lub autoimmunologicznym.
Oprócz tego niższe stężenie hemoglobiny można zaobserwować w przypadku dużej utraty krwi, np. podczas obfitych miesiączek lub na skutek urazu. Odchylenia od normy w przypadku hemoglobiny mogą sugerować również infekcje, np. o podłożu bakteryjnym.
Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania
Na wynik badania wpływ może mieć: alkohol, papierosy oraz intensywny wysiłek fizyczny. Dlatego należy zrezygnować z tych czynników na minimum 2 dni przed badaniem. Trafną analizę wyniku może również nieco zaburzyć krwawienie miesiączkowe, ze względu na większą utratę krwi, dlatego dla pewności najlepiej umówić się na badanie w dni, gdy krwawienie nie występuje.
Hemoglobina – wskazania do wykonania badania
Hemoglobina to wskaźnik oznaczony podczas wykonywania pełnej morfologii, w związku z tym ogólnym zaleceniem jest wykonywanie badań profilaktycznych minimum 1 raz w roku.
Lekarz może dodatkowo zalecić oznaczenie tego wskaźnika przy podejrzeniu niedokrwistości lub nadkrwistości, a także niektórych zmian nowotworowych czy chorób wrodzonych, związanych z niewłaściwym funkcjonowaniem procesów krwiotwórczych.
Wskazaniem do badania mogą być objawy sugerujące niedobory (żelaza, witaminy B12 lub B9) lub niedokrwistość, między innymi:
- ciągłe osłabienie i uczucie zmęczenia;
- bladość skóry;
- pojawiające się omdlenia.
Do analizy stężenia hemoglobiny pod kątem nadkrwistości powinny skłonić takie objawy, jak:
- zawroty głowy,
- pogorszenie wzroku,
- szum w uszach.
Badanie to zaleca się także w ramach kontroli podczas prowadzonego już leczenia, a także w przypadku podjętej terapii nowotworowej.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Hemoglobina – przeciwwskazania
Badanie jest w pełni bezpieczne, dlatego nie ma przeciwwskazań do jego wykonania.
Hemoglobina – przygotowanie do badania
Badanie nie wymaga szczególnego przygotowania, choć należy pamiętać o kilku kwestiach. Przede wszystkim próbkę krwi oddaj na czczo – ostatni posiłek najlepiej zjedz maksymalnie 8-12 godzin przed badaniem. Postaw na lekkostrawne danie.
Zrezygnuj z intensywnego wysiłku fizycznego minimum 1-2 dni przed badaniem, a szczególnie zwróć na to uwagę w dniu oddania próbki krwi. Tętno powinno być spokojne, w naturalnym rytmie. Na 2 dni przed badaniem zrezygnuj z alkoholu i papierosów.
Hemoglobina – przebieg badania
Badanie trwa bardzo krótko i polega na pobraniu próbki krwi żylnej do analizy diagnostycznej. Może się również zdarzyć tak, że diagnosta pobierze krew z opuszka palca, choć jest to praktyka najczęściej stosowana w przypadku dzieci.
Po zakończonym badaniu pamiętaj, aby gazikiem lekko uciskać miejsce nakłucia – dzięki temu szybciej zatamujesz delikatne krwawienie, a także zmniejszysz ryzyko wystąpienia siniaka. Wyniki zwykle są dostępne w ciągu 1-3 dni, a badanie przebiega dokładnie tak samo, jak klasyczna morfologia.
Hemoglobina – skutki uboczne i powikłania
Analiza stężenia hemoglobiny to badanie nieinwazyjne, dlatego też nie powoduje żadnych skutków ubocznych ani nie wiąże się z wystąpieniem powikłań. Może być przeprowadzone również u dzieci i kobiet w ciąży.
Polecane artykuły:
