Kinaza kreatynowa (CPK) – na czym polega badanie?
Kinaza kreatynowa (CPK) to jeden z ważniejszych enzymów w organizmie człowieka. Substancja ta bierze udział w transporcie energii do kluczowych narządów, dlatego też badanie pod kątem stężenia kinazy kreatynowej jest pomocne przy niektórych dolegliwościach, szczególnie związanych z nieprawidłową pracą mięśni, w tym mięśnia sercowego, a także schorzeń płuc.
Badanie z oznaczeniem stężenia kinazy kreatynowej polega na pobraniu próbki krwi żylnej do analizy. Ze względu na możliwe wahania w stężeniach kinazy kreatynowej zaleca się kilkukrotne powtórzenie badania i analizowanie stężeń enzymu na przestrzeni dłuższego czasu, aby wyciągnąć ostateczne wnioski.
Kinaza kreatynowa (CPK) – normy, interpretacja wyników
Normy kinazy kreatynowej mieszczą się w granicach 25-195 IU/l dla kobiet oraz 24-170 UI/l dla mężczyzn.
Należy jednak pamiętać o tym, że każde laboratorium może przyjąć nieco inne wartości referencyjne i stosować odmienne metody. Oprócz tego kinaza kreatynowa jest podatna na różne czynniki wpływające na wahania w jej stężeniu. Dlatego też zawsze kluczowa jest konsultacja ze specjalistą, aby prawidłowo zinterpretować wyniki.
Możliwe przyczyny odchyleń od normy
Wyniki poniżej normy zwykle nie są powodem do niepokoju, dlatego większą uwagę zwraca się na podwyższone stężenie kinazy kreatynowej w surowicy krwi.
Przede wszystkim wzrost stężenia tego enzymu wiąże się z wysiłkiem fizycznym. Dlatego osoby regularnie uprawiające sport mają podwyższone stężenie kinazy kreatynowej, które w okresach odpoczynku organizmu wraca do standardowych parametrów.
Wyjątkiem są osoby posiadające bardzo rozbudowaną tkankę mięśniową, które ćwiczą siłowo kilka razy w tygodniu, np. kulturyści. W ich przypadku można zaobserwować stałe utrzymywanie się podwyższonego stężenia kinazy kreatynowej, co wynika z faktu, iż mięśnie ciągle intensywnie pracują, a co za tym idzie – zużywają więcej energii.
Podwyższone stężenie kinazy kreatynowej we krwi może wynikać również z czynników zdrowotnych, takich jak:
- zawał serca,
- zapalenie opon rdzeniowo-mózgowych,
- wylew,
- zator płucny,
- stany zapalne mięśni,
- podtrucie tlenkiem węgla,
- rdzeniowy zanik mięśni,
- niedoczynność tarczycy,
- krwawienie podpajęczynówkowe,
- rabdomioliza – choroba, której jedną z konsekwencji jest rozpad mięśni,
- zaburzenia elektrolitowe,
- napady padaczkowe.
Wyższe stężenie może wiązać się również z przyjmowaniem leków, np. z grupy statyn stosowanych m.in. w leczeniu hipercholesterolemii lub leków zalecanych w terapii zaburzeń depresyjnych. Z kolei za niski poziom kinazy kreatynowej może pojawiać się w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) lub na skutek alkoholowego uszkodzenia wątroby.
Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania
Na ostateczny wynik stężenia kinazy kreatynowej w surowicy krwi może wpłynąć kilka czynników. Przede wszystkim, enzym ten, jako silnie związany z gospodarką energetyczną organizmu, jest bardzo wrażliwy na wysiłek fizyczny.
W związku z tym jakakolwiek aktywność, szczególnie o intensywnym natężeniu, będzie wpływać na jego zwiększenie w organizmie. Wpływ na ostateczny wynik badania mogą mieć również niektóre leki oraz suplementy.
Kinaza kreatynowa (CPK) – wskazania do wykonania badania
Głównym wskazaniem do wykonania badania jest podejrzenie zawału serca, zarówno przebytego, jak i występującego u pacjenta w danej chwili.
Dlatego też jeśli pojawia się w klatce ucisk, uczucie duszności, zawroty głowy i kołatania serca, należy natychmiast zgłosić się do szpitala, gdzie zostanie wykonana odpowiednia diagnoza, w tym oznaczenie stężenia kinazy kreatynowej. To jeden z ważniejszych wskaźników związanych z rozpadem i uszkodzeniem mięśni, w tym serca mięśniowego.
Inne wskazania do badania z oznaczeniem kinazy kreatynowej to m.in.:
- podejrzenie chorób związanych z rozpadem mięśni lub ich stanem zapalnym,
- hipotermia,
- krwawienie podpajęczynówkowe,
- wylew.
Specjalista zaleca to badanie także przy podejrzeniu zatrucia dwutlenkiem węgla.
Regularne badanie krwi z oznaczeniem stężenia kinazy kreatynowej zalecane jest również sportowcom, a także osobom przyjmującym farmakoterapię opartą o statyny, które mogą negatywnie wpływać na kondycję mięśni.
Regularna kontrola wskaźnika CPK pozwala ocenić, czy dana metoda jest skuteczna. W związku z tym oznaczenie stężenia kinazy kreatynowej ma duże znaczenie w kontroli dobranej terapii leczniczej.
Kinaza kreatynowa (CPK) – przeciwwskazania
Badanie jest w pełni bezpieczne, dlatego nie ma żadnych przeciwwskazań do jego wykonania.
Kinaza kreatynowa (CPK) – przygotowanie do badania
Do badania nie trzeba się wcześniej przygotowywać, jednak warto pamiętać o kilku kwestiach. Przede wszystkim dobrze wykonać je na czczo, a poprzedniego dnia zjeść lekką kolację.
Oprócz tego kluczowa będzie aktywność fizyczna – ze względu na ścisłe powiązanie pomiędzy wysiłkiem organizmu a wzrostem stężenia CPK we krwi warto na kilka dni zrezygnować z aktywności fizycznej, a szczególnie tej o intensywnym natężeniu.
Kinaza kreatynowa (CPK) – przebieg badania
Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej do analizy laboratoryjnej, a więc cała diagnostyka przebiega podobnie jak klasyczna morfologia. Jednak w przypadku kinazy kreatynowej konieczne może być kilkukrotne powtórzenie badania, aby zaobserwować, jak kształtuje się stężenie CPK w czasie. To pozwoli na najbardziej wiarygodną ocenę, gdyż stężenia tego enzymu mogą ulegać różnym wahaniom.
Kinaza kreatynowa (CPK) – skutki uboczne i powikłania
Badanie z oznaczeniem stężenia kinazy kreatynowej we krwi zaliczane jest do diagnostyki nieinwazyjnej, dlatego też jest w pełni bezpieczne i nie powoduje żadnych powikłań. Można je wykonywać zarówno u kobiet w ciąży, jak i u dzieci.
Polecane artykuły:
