Nukleotydaza (5-nukleotydaza) – na czym polega badanie?
To jeden z enzymów biorących udział w procesach związanych z rozpadem między resztami fosforanowymi a nukleotydami, zaangażowanymi m.in. w procesy transkrypcji RNA czy replikacji DNA, a więc jednych z kluczowych kwasów w ludzkim organizmie.
Nukleotydaza (5-nukleotydaza) wytwarzana jest przede wszystkim w wątrobie, a także w mięśniach i trzustce.
Jednak to komórki miąższowe wątroby są głównym źródłem syntezy tego enzymu, w związku tym ocena stężenia nukleotydazy (5-nukleotydaza) w surowicy krwi pomaga w diagnostyce schorzeń tego narządu, a przede wszystkim umożliwia ocenę funkcji wydzielniczych wątroby. Dlatego najczęściej to badanie zaleca się przy podejrzeniu cholestazy, czyli zastoju żółci.
Nukleotydaza (5-nukleotydaza) – normy, interpretacja wyników
Wartości referencyjne mieszczące się w granicach normy dla stężenia nukleotydazy (5-nukleotydaza) w surowicy krwi wynoszą 0,6-2,4 nmol/l/s. Wartości powyżej lub poniżej normy zwykle sugerują zaburzenia związane z produkcją enzymów odpowiadających za rozkład nukleotydów, a także mogą wskazywać na niektóre choroby wątroby, np. marskość.
Warto jednak pamiętać o tym, że wyniki badań zawsze należy skonsultować z lekarzem. To pełna diagnoza, na podstawie innych badań oraz wywiadu medycznego, umożliwia rozpoznanie danej jednostki chorobowej lub zaburzenia. Często wraz z oznaczeniem wskaźnika nukleotydazy (5-nukleotydaza) wykonuje się również klasyczną morfologię i badanie moczu.
Możliwe przyczyny odchyleń od normy
W przypadku enzymu nukleotydazy (5-nukleotydaza) odchylenia od normy spowodowane są zaburzeniami w obrębie wątroby, która odpowiada za wydzielanie tej substancji. Najczęściej odchylenia te spowodowane są cholestaza wewnątrzwątrobową, czyli zastojem żółci na skutek zaburzeń pracy wątroby i jej funkcji wydzielniczych.
Jednak stan ten może pojawiać się również przy niektórych chorobach wątroby, takich jak marskość czy stany zapalne wątroby (zarówno o charakterze ostrym, jak i przewlekłym). Może zdarzyć się również tak, że produkcja nukleotydazy (5-nukleotydaza) zostanie zaburzona na skutek rozwoju zmian nowotworowych w obrębie wątroby.
Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania
Na prawidłowy wynik badania mogą wpłynąć m.in. niektóre leki, dlatego przyjmując na stałe farmaceutyki lub suplementy, warto poinformować o tym wcześniej lekarza.
Ostateczny wynik badania mogą modyfikować również inne czynniki hepatotoksyczne (toksycznie wpływające na wątrobę), np. używki czy infekcje. Dlatego na badanie zawsze należy zgłosić się po wyleczeniu wszelkich infekcji, stanów zapalnych czy przeziębienia. To pozwoli uzyskać najbardziej trafne wyniki.
Nukleotydaza (5-nukleotydaza) – wskazania do wykonania badania
Badanie z oznaczeniem stężenia nukleotydazy (5-nukleotydaza) nie należy do wskaźników oznaczanych rutynowo. Diagnostykę tę zaleca się zwykle jako element pogłębiający, szczególnie gdy występuje podejrzenie cholestazy.
Inne wskazania to:
- ostre lub przewlekłe stany zapalne wątroby,
- zmiany nowotworowe w obrębie wątroby.
W niektórych przypadkach, jeśli lekarz uzna to za stosowne, może zalecić badanie z oznaczeniem stężenia nukleotydazy (5-nukleotydaza) również przy diagnostyce innych chorób, np. marskości wątroby.
Cholestaza, czyli zastój żółci, może wynikać zarówno z czynników wewnętrznych, tj. zaburzeń w produkcji żółci ze względu na niewydolność lub zaburzenia wątroby, ale również może wynikać np. z obecności kamicy żółciowej, rozwijającej się w drogach żółciowych (cholestaza zewnątrzwątrobowa).
O istniejącej cholestazie może świadczyć m.in.:
- żółtaczka (zażółcenie skóry, a także z czasem białek ocznych),
- silny świąd skóry,
- stany podgorączkowe,
- odbarwienie stolca oraz ciemny kolor moczu.
Występowanie takich objawów również stanowi wskazanie do wykonania badania z oznaczeniem stężenia nukleotydazy (5-nukleotydaza).
Nukleotydaza (5-nukleotydaza) – przeciwwskazania
Analiza stężenia nukleotydazy (5-nukleotydaza) w surowicy krwi należy do bezpiecznych form diagnostyki, dlatego nie ma żadnych przeciwwskazań do wykonania badania.
Nukleotydaza (5-nukleotydaza) – przygotowanie do badania
Badanie z oznaczeniem stężenia nukleotydazy (5-nukleotydaza) nie wymaga wcześniejszych przygotowań, choć warto pamiętać o kilku kwestiach i zadbać o rzeczy istotne przy większości badań laboratoryjnych.
- Na badanie udaj się na czczo. Choć nie jest to wymagane, to jednak wątroba ma duże znaczenie m.in w metabolizowaniu tłuszczy i innych produktów, dlatego najlepiej, aby podczas badania była w fazie spoczynkowej, a nie pracowała w zwiększonym tempie.
- Postaraj się ostatni posiłek zjeść ok. 8-10 godzin przed badaniem. Ogranicz tłuszcze, ale nie rezygnuj z nich całkowicie, jeśli nie czujesz takiej potrzeby.
- Unikaj intensywnego wysiłku fizycznego minimum 24 godziny przed badaniem, a najlepiej zrezygnuj z niego 48 godzin wcześniej.
- Unikaj wszelkich czynników hepatotoksycznych, w szczególności używek, takich jak alkohol czy papierosy. Zadbaj o to najwcześniej jak możesz, a minimum 2-3 dni przed badaniem.
Pamiętaj, że toksyczne działanie na wątrobę mogą mieć również niektóre leki. Koniecznie poinformuj o ich przyjmowaniu lekarza, gdyż jest to istotna informacja dla trafnej interpretacji wyników badań.
Nukleotydaza (5-nukleotydaza) – przebieg badania
Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej do analizy. Przebiega tak jak większość standardowych badań laboratoryjnych. Na początku diagnosta dezynfekuje miejsce planowanego nakłucia, a następnie ostrożnie wprowadza igłę i pobiera odpowiednią ilość krwi do badań. Wyniki dostępne są już kolejnego dnia, choć pamiętaj, że ostateczny czas oczekiwany zależy zawsze od konkretnej placówki.
Nukleotydaza (5-nukleotydaza) – skutki uboczne i powikłania
Analiza stężenia nukleotydazy (5-nukleotydaza) we krwi jest bezpiecznym badaniem, a więc nie występują żadne skutki uboczne czy powikłania. Może jedynie pojawić się siniak w miejscu pobrania krwi.
Polecane artykuły:
