Pletyzmografia – na czym polega badanie?
Pletyzmografia ma 2 główne zastosowania medyczne, w zależności od kierunku diagnostyki.
Może być stosowana do oceny wydolności oddechowej płuc bądź do oceny pomiaru swobody i prędkości, z jaką krąży krew w poszczególnych odcinkach, np. w kończynach górnych lub dolnych.
W tym przypadku badanie ma szczególne znaczenie w diagnostyce niewydolności żylnej czy zakrzepicy żył głębokich. Z kolei pletyzmografię płuc wykonuje się m.in. przy podejrzeniu gruźlicy, procesów włóknienia płuc czy POChP (obturacyjna choroba płuc).
Pletyzmografia – pomiary, normy
Normy zależą od konkretnego pomiaru i ich wartości zawsze muszą być interpretowane indywidualnie, w odniesieniu do danego pacjenta i przeprowadzonego z nim wywiadu medycznego.
W przypadku pletyzmografii kończyn dolnych mierzy się m.in.:
- odpływ żylny – w trakcie tego badania na udzie pacjenta umieszcza się opaskę uciskową oraz wypełnia się ją powietrzem o określonej wartości ciśnieniowej, co powoduje napływ krwi do kończyny. Następnie specjalista zdejmuje mankiet i rejestruje na ekranie tzw. krzywą odpływu żylnego, a potem czynność powtarza, umieszczając opaskę w innym miejscu. Norma dla tego badania mieści się w granicach odpływu frakcji po 1 s powyżej 38%;
- wyrzut pompy mięśniowej – w trakcie tego badania pacjent musi wykonywać ruch kończyną, aby uruchomić mechanizm przypominający działanie pompy, czyli zwiększonego wyrzutu krwi. Norma dla tego badania to wynik w granicach 5–35%. Wskaźnik ten ocenia wydolność mięśni podudzi w wypompowywaniu krwi z kończyn dolnych do góry, w kierunku serca.
Pletyzmografia kończyn dolnych umożliwia również rozpoznanie i ocenę refluksu żylnego. W tym celu pacjentowi zakłada się na kończynę mankiet do pomiarów oraz zaleca pozycję spoczynku, a następnie konieczność wstania.
Taki ruch powoduje, że naczynia krwionośne w kończynach dolnych muszą się wypełnić oraz przekazać krew dalej, w kierunku serca. Wartość diagnostyczną w tym przypadku stanowi wskaźnik wypełnienia krwią, który powinien mieścić się poniżej 2ml/s.
Z kolei pletyzmografia płuc ma zupełnie inny przebieg – w tym przypadku pacjent kilka minut musi spędzić w specjalnej, szczelnie zamkniętej komorze, w której znajdują się liczne czujniki.
W trakcie badania czujniki te rejestrują m.in.:
- objętość klatki piersiowej w trakcie oddychania,
- a także długość faz wdechu i wydechu.
Dzięki temu badaniu możliwa jest ocena wydolności oddechowej płuc, a także ocena stopnia ich uszkodzenia, jeśli występuje.
Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania
W przypadku pletyzmografii kończyn dolnych lub górnych wpływ na wynik badania mogą mieć wszelkie substancje i aktywności rozrzedzające krew. Dlatego należy zrezygnować m.in.: z alkoholu, papierosów, kawy, herbaty czy intensywnej aktywności fizycznej. Niektóre leki również mogą rozrzedzać krew, dlatego warto o tym wcześniej poinformować lekarza.
Pletyzmografia – wskazania do wykonania badania
Główne wskazania do pletyzmografii kończyn to:
- zakrzepica żył głębokich,
- przewlekła niewydolność żylna,
- zator w naczyniu krwionośnym,
- refluks żylny,
- stan zapalny żył.
Lekarz pletyzmografię kończyn dolnych może zalecić także pacjentom z miażdżycą czy cukrzycą. Z kolei pletyzmografia płuc wykonywana jest przy diagnozowaniu gruźlicy, zmian zwłóknieniowych w obrębie płuc, astmy, choroby obturacyjnej płuc (POChP), a także występowania przerzutów nowotworowych do płuc.
Pletyzmografia – przeciwwskazania
Pletyzmografia należy do bezpiecznych badań, dlatego nie ma przeciwwskazań do jej wykonania. Wyjątkiem może być bardzo ciężka postać owrzodzeń żylnych – w przypadku ich występowania to lekarz podejmuje decyzje o przeprowadzeniu badania, na podstawie dokładnej wiedzy o stanie medycznym pacjenta.
Przeciwwskazaniem mogą być również duże problemy ze skokami ciśnienia tętniczego, a także niedawno przebyte operacje lub zabiegi inwazyjne w obrębie naczyń krwionośnych. W przypadku pletyzmografii klatki piersiowej przeciwwskazaniem mogą być operacje w obrębie głowy czy duszności.
Pletyzmografia – przygotowanie do badania
W przypadku pletyzmografii kończyn dolnych należy pamiętać przede wszystkim o tym, aby:
- minimum 24 godziny przed badaniem zrezygnować z aktywności fizycznej, szczególnie o dużej intensywności. Najlepiej ograniczyć aktywność fizyczną już 2 dni przed planowanym badaniem;
- unikać wszelkich substancji rozrzedzających krew, takich jak alkohol, narkotyki, kawa czy niektóre leki;
- dzień przed badaniem zjeść lekką kolację.
Pletyzmografia – przebieg badania
Przebieg badania może zawierać specyficzne elementy w zależności od tego, jakie dokładnie parametry chce zarejestrować diagnosta.
- pletyzmografia kończyn dolnych – pacjent zazwyczaj znajduje się w pozycji leżącej lub siedzącej (w niektórych sytuacjach lekarz może poprosić o wykonanie jakiegoś ruchu lub zmianę pozycji). Do badania należy zdjąć ubranie, aby lekarz mógł założyć mankiet podłączony do całej aparatury. Badanie wykonuje się w kilku cyklach i trwa ok. 30-60 minut.
- pletyzmografia płuc – sytuacja wygląda nieco inaczej, w tym przypadku badany wchodzi do szczelnej komory, wyposażonej w liczne czujniki. W trakcie badania czujniki te rejestrują fazy wdechu i wydechu, a także objętość klatki piersiowej. Podczas badania nie należy wykonywać żadnych ruchów, chyba że lekarz zaleci inaczej.
Pletyzmografia – skutki uboczne i powikłania
Pletyzmografia należy do bezpiecznych metod diagnostycznych i po jej zakończeniu nie powinny wystąpić żadne skutki uboczne i powikłania.
Polecane artykuły:
