Badanie sekretyny
Sekretyna jest hormonem żołądkowo-jelitowym wydzielanym głównie przez błonę śluzową dwunastnicy (w mniejszym stopniu również jelita cienkiego) pod wpływem kwasu solnego z żołądka. Sekretyna reguluje wiele procesów trawiennych – działa m.in. w żołądku, jelitach i trzustce. W tym ostatnim organie reguluje wydzielanie soków trawiennych takich jak lipazy, amylazy oraz reguluje wydzielanie insuliny. Jeżeli lekarz wstępnie rozpozna zaburzenia pracy trzustki, z pewnością zleci wykonanie badania sekretyny.
Badanie może być wykonywane albo z krwi, albo za pomocą specjalnej sondy. W pierwszym przypadku zostanie pobrana krew żylna, która następnie będzie oddana do analizy (na wynik czeka się do kilku dni). W drugim przypadku lekarz poda sekretynę dożylnie, a następnie za pomocą sondy zbada ilość wydzieliny trzustkowej. Interpretacja wyników zawsze należy do lekarza, niemniej wartości referencyjne wynoszą:
- 80 ng sekretyny na 1 ml krwi (badanie poziomu z krwi żylnej),
- minimum 2 ml soku trzustkowego na każdy kg masy ciała na godzinę (próba sekretynowa).
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Nieprawidłowe wartości w badaniu sekretyny we krwi zazwyczaj wskazują na Zespół Zollingera-Ellisona. Z kolei odchylenia od normy w próbie sekretynowej to podejrzenie:
- występowania przewlekłych stanów zapalnych jelit,
- zaburzeń wchłaniania składników odżywczych,
- marskości wątroby,
- poważnej hiperlipidemii.
Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Na badanie należy udać się na czczo. Jest to bardzo ważne, gdyż sekretyna jest ściśle związana z procesami trawiennymi. Jeżeli przed badaniem jej poziomu pacjent wypije np. kawę z mlekiem, otrzymany wynik będzie niemiarodajny i może prowadzić do powstania niewłaściwej diagnozy. Na poziom sekretyny mogą również wpływać przyjęte przed badaniem leki zobojętniające kwas solny.
Badanie sekretyny – wskazania do wykonania
Badanie poziomu sekretyny we krwi jest wykonywane najczęściej w diagnostyce Zespołu Zollingera-Ellisona. Jest to rzadkie schorzenie, które powoduje poważne komplikacje zdrowotne. Charakteryzuje się powstawaniem nawracających i ciężkich do zaleczenia wrzodów trawiennych. Bezpośrednią przyczyną występowania Zespołu Zollingera-Ellisona jest nowotwór (w dwunastnicy, wątrobie, trzustce, żołądku, jajniku lub płucach) produkujący gastrynę, która pobudza wydzielanie kwasu solnego i powstawanie wrzodów.
Zespół Zollingera-Ellisona wiele lat może nie dawać żadnych objawów. Jeżeli już się pojawią, trzeba jak najszybciej udać się do lekarza i skonsultować swój przypadek. Co powinno zaniepokoić? Oto charakterystyczne objawy:
- symptomy choroby wrzodowej żołądka – ból górnej części brzucha, pojawiający się w trakcie posiłku, ustępujący po podaniu leków zobojętniających kwas solny,
- symptomy choroby wrzodowej dwunastnicy – ból na czczo lub pojawiający się 2–3 godziny po posiłkach, również występuje w nocy między 23 a 2, również ustępuje po przyjęciu leków zobojętniających kwas solny,
- krwawienie bądź przedziurawienie przewodu pokarmowego,
- niezamierzona i nagła utrata masy ciała,
- nawracająca zgaga,
- bardzo charakterystyczna biegunka: tłuszczowa, o nieprzyjemnym, gnilnym odorze, ciężka do spłukania w toalecie.
Pacjent może być poproszony o wykonanie badania poziomu sekretyny także wtedy, gdy lekarz będzie podejrzewał zaburzenia pracy tego narządu. W takich wypadkach wykonuje się badanie funkcjonalne, które polega na podaniu sekretyny dożylnie.
Badanie sekretyny – przeciwwskazania
Nie ma przeciwwskazań do wykonania badania sekretyny. Użycie sondy jest dopuszczalne również u kobiet w ciąży i u dzieci (wykorzystywana jest wtedy sonda o mniejszej średnicy). Jedyne przeciwwskazania do wykonania badania mogą wynikać ze strachu przed pobraniem krwi lub wprowadzeniem do przełyku aparatury do badań. Niemniej nie dyskwalifikuje to do procedury, a jedynie wymaga właściwego podejścia ze strony personelu medycznego.
Badanie sekretyny – przygotowanie
Do badania nie trzeba się w żaden sposób przygotowywać. Wystarczy, że pacjent stawi się na nie o umówionej godzinie i będzie na czczo (8 godzin wcześniej nie wolno jeść ani pić słodzonych napojów). Przed badaniem trzeba wykluczyć również kawę i papierosy. Na badanie należy zabrać również ze sobą ważne skierowanie i w przypadku próby sekretynowej, zagospodarować odpowiednią ilość czasu (ok. 2,5 godziny).
Badanie sekretyny – przebieg
Badanie poziomu sekretyny może przebiegać wielotorowo. W prostym oznaczeniu tego związku z krwi doświadczony personel medyczny pobierze próbkę do badań. Zazwyczaj jest to krew żylna ze zgięcia w stawie łokciowym, więc procedura niczym nie różni się od klasycznych badań. Na pobranie trzeba stawić się na czczo.
Innym rodzajem badań jest tzw. próba sekretynowa (trwa ok. 2,5 godziny). W trakcie jej wykonywania pacjentowi zostanie podana sekretyna dożylna (na każdy kg masy ciała otrzyma 4 μg tego związku), po czym przy użyciu sondy dodwunastniczej zostanie zbadana wydzielina dwunastnicza. Jeżeli lekarza podejrzewa Zespół Zollingera-Ellisona, sprawdzi dodatkowo poziom gastryny, która pojawi się we krwi po stymulacji sekretyną.
Po dożylnym podaniu sekretyny może być również wykonane badanie obrazowe trzustki z użyciem np. rezonansu magnetycznego. Dzięki szerokiemu zastosowaniu sekretyny można zdiagnozować lub wykluczyć wiele chorób trzustki.
Badanie sekretyny – skutki uboczne i powikłania
Jeżeli wykonuje się oznaczenie sekretyny z krwi, nie należy obawiać się żadnych skutków ubocznych. Jest to proste pobranie, a jedynymi powikłaniami mogą być tkliwość, delikatne zasinienie lub zaczerwienienie w miejscu wkłucia. Jeżeli pacjent jest osobą bardzo wrażliwą, może również poczuć się osłabiony. Stan ten szybko mija i nie powoduje daleko idących konsekwencji zdrowotnych.
Wykonując próbę sekretynową, również nie trzeba się niczego obawiać. Jest ono dłuższe i na pewno mniej przyjemne, co wynika z potrzeby wprowadzenia sondy. Komplikacje, które mogą się pojawiać podczas badania, wynikają z niewłaściwego wprowadzenia wspomnianej sondy. Są to głównie uszkodzenia śluzówki przełyku oraz odruchowy skurcz oskrzeli, nie powodujący zagrożenia dla zdrowia. Powikłania te występują sporadycznie, doświadczony personel medyczny wykona badanie w taki sposób, żeby ich uniknąć.
Polecane artykuły:
