Transferyna – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Badanie poziomu transferyny

Transferyna jest produkowana przede wszystkim w wątrobie i pełni kluczową rolę w transporcie żelaza, mimo że związany z nią jest jedynie 1% wszystkich zasobów tego pierwiastka w organizmie. Transferyna występuje głównie w osoczu krwi w trzech postaciach: wolnej, związanej z jednym lub dwoma atomami żelaza. Jest stosunkowo dużą cząsteczką, dzięki czemu nie podlega filtracji w kłębuszkach nerkowych. Zapobiega to utracie żelaza wraz z moczem. W ciągu jednego dnia jest odpowiedzialna za transport ok. 25 mg żelaza.

Badanie stężenia transferyny zostanie zlecone, aby ocenić stan gospodarki żelazowej w organizmie. Wielkość produkcji transferyny jest zależna od zapasów żelaza w organizmie. Kiedy zapasy te maleją do wartości poniżej normy, stężenie transferyny znacząco wzrasta – co można zaobserwować w wynikach krwi. Samo badanie jest szybkie i proste do wykonania, właściwie niczym nie różni się od innych badań wykonywanych z krwi.

Wartości referencyjne dla stężenia transferyny we krwi mogą się nieco różnić w zależności od tego, jakie laboratorium przeprowadza badanie. Niemniej ogólnie przyjęte normy dla omawianego składnika wynoszą między 200 a 400 mg/dl. Różnią się nieco w zależności od płci. Dla kobiet mieszczą się w przedziale 223–446 mg/dl, natomiast dla mężczyzn poziom ten wynosi 251–391 mg/dl.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Zarówno zbyt niski, jak i zbyt wysoki poziom transferyny we krwi może wskazywać na toczący się proces chorobowy. Zmiany wartości tego parametru to skutek kompensacji – kiedy poziom żelaza spada, organizm kompensuje to zwiększeniem sekrecji transferyny.

Zbyt niski poziom transferyny może być wynikiem poważnych stanów chorobowych:

• ostrych i przewlekłych stanów zapalnych,
• zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu nerek (np. przy zespole nerczycowym),
• zaburzeń w pracy wątroby,
• niedożywieniu,
• nowotworach o różnej etiologii,
• rozległych oparzeń,
• enteropatii,
• wrodzonych zaburzeń metabolicznych,
• choroby alkoholowej.

W przeciwieństwie do niedoborów nadmiar transferyny z reguły nie wskazuje na stany patologiczne zagrażające życiu. Zazwyczaj wiąże się z przyjmowaniem doustnej antykoncepcji hormonalnej, zaawansowaną ciążą (III trymestr) oraz niedoborem żelaza we krwi. Może również wskazywać na hemochromatozę (nadmierne nabyte lub dziedziczne wchłanianie żelaza).

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Negatywny wpływ na wynik badania może mieć sposób pobierania krwi. Jeżeli próbka zostanie zabrudzona lub niewłaściwie przechowywana i transportowana, może to doprowadzić do niemożliwości w zinterpretowaniu wyniku.

Transferyna – wskazania do wykonania badania

Lekarz może zalecić oznaczenie stężenia transferyny, jeżeli będzie podejrzewał niedobór żelaza. Mogą na to wskazywać:

• zawroty głowy i omdlenia,
• senność i przewlekłe zmęczenie,
• bladość skóry,
• zanik libido,
• bóle brzucha o nieznanej etiologii,
• brak apetytu,
• kruche i wypadające włosy,
• łamliwe paznokcie,
• problemy z koncentracją, nerwowość,
• nadmierne wysychanie błon śluzowych i skóry,
• zmiany na śluzówce języka i gardła,
• spadek odporności,
• przyspieszona akcja serca.

Jeżeli zaobserwuje się u siebie te symptomy, koniecznie trzeba poinformować o tym swojego lekarza pierwszego kontaktu.

Wśród innych wskazań do wykonania badań transferyny znajdują się podejrzenia stanów zapalnych oraz nowotworzenia. Badanie pozwala kontrolować stan odżywienia np. u osób z anoreksją oraz potwierdzić lub wykluczyć zatrucie żelazem (dochodzi do niego zazwyczaj na skutek przedawkowania preparatów z tym składnikiem, co obserwuje się głównie u dzieci).

Transferyna – przeciwwskazania

Z uwagi na to, że badanie jest proste i szybkie do przeprowadzenia, nie ma przeciwwskazań do jego wykonania. Pewną przeszkodą może być strach badanego przed pobraniem krwi. Nie jest to jednak bezwględne przeciwwskazanie do wykonania procedury, wymaga jedynie większej dozy empatii ze strony personelu medycznego.

Transferyna – przygotowanie do badania

Badanie poziomu transferyny nie będzie wymagało od pacjenta większych przygotowań. Musi jedynie pamiętać o tym, żeby stawić się na nie na czczo – ok. 6–8 godzin po posiłku. Na dzień przed oddaniem krwi trzeba postarać się zadbać również o odpowiednie nawodnienie I wypić co najmniej 2 l wody niegazowanej. Dzięki temu personel medyczny znacznie łatwiej uzyska niezbędną do analizy ilość krwi.

Na samo pobranie należy przyjść w wygodnym ubraniu. Najlepiej załóżyć bluzkę z krótkim rękawem lub luźnymi rękawami, żeby nie utrudnić dostępu do miejsca wkłucia (jest to zazwyczaj dół łokciowy). Do punktu pobrań trzeba zabrać ze sobą ważne skierowanie, wydane przez lekarza pierwszego kontaktu lub lekarza specjalistę. Badanie transferyny można również wykonać bez skierowania, jednak należy się wtedy liczyć, że zapłaci się za nie z własnej kieszeni.

Transferyna – przebieg badania

Badanie transferyny nie różni się niczym od innych badań krwi. Z uwagi na to, że białko to charakteryzuje się zmiennością dobową, jego oznaczenie najlepiej wykonać rano. Przy wielokrotnym powtarzaniu badania trzeba pamiętać, żeby krew pobierać zawsze o zbliżonej porze.

Pielęgniarka, lekarz bądź inna osoba z personelu medycznego pobierze krew do badań za pomocą jałowej igły oraz strzykawki. Miejsce wkłucia to zazwyczaj dół łokciowy, który jest stosunkowo łatwo dostępny i niezbyt bolesny. Bezpośrednio po pobraniu próbki badany zostanie poproszony o uciskanie miejsca wkłucia za pomocą jałowego wacika. Pomoże to zatamować krew i zapobiegnie powstaniu zasinienia oraz podskórnego krwiaka.

Transferyna – skutki uboczne i powikłania

Pobranie krwi do badania transferyny to bezpieczna procedura, która wiąże się z niewielki odsetkiem powikłań. Osoby szczególnie wrażliwe mogą uskarżać się na lekką tkliwość, zasinienie lub niewielki stan zapalny w okolicy wkłucia. Symptomy są całkowicie niegroźne i nie wymagają żadnej interwencji ze strony badanego – samoistnie ustępują po kilku dniach.

Do innych skutków ubocznych pobrania krwi należy zaliczyć osłabienie, zawroty głowy, a nawet omdlenia. Symptomy te również dotyczą osób bardzo wrażliwych, które źle znoszą widok krwi oraz procedurę pobrania. Jeżeli należy się do takich osób, trzeba poinformować o tym fakcie osobę wykonującą badanie, aby była gotowa na udzielenie niezbędnej pomocy.