Badanie poziomy trójglicerydów (triglicerydów)
Trójglicerydy to związki tłuszczowe, które w głównej mierze stanowią rezerwę energetyczną dla organizmu. Magazynuje się je w komórkach tłuszczowych zlokalizowanych w tkance podskórnej oraz wokół narządów. W przypadku, gdy przyjmuje się z dietą zbyt mało kalorii, organizm wykorzystuje je na zaspokojenie podstawowych potrzeb (m.in. pracę mięśni).
Analiza poziomu triglicerydów należy do podstawowych badań krwi. Wraz z cholesterolem całkowitym, frakcją LDL i HDL stanowi tzw. lipidogram, czyli zestaw pomiarów, który pozwala skontrolować gospodarkę lipidową. Można spodziewać się, że badania te zostaną zlecone nie tylko w przypadku podejrzenia chorób układu sercowo-naczyniowego, ale również jako element profilaktyki zdrowia. Lipidogram obok morfologii oraz badania poziomu glukozy stanowi podstawowy element diagnostyki wielu chorób.
Zaleca się, żeby każda osoba po 20. roku życia wykonywała to badanie co najmniej co 5 lat. Jeżeli natomiast pacjent jest predysponowany do wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych (w jego najbliższej rodzinie są osoby chorujące na serce), lipidogram powinien wykonywać znacznie częściej.
Wartości referencyjne dla poziomu trójglicerydów mogą się nieco różnić w zależności od tego, jakie laboratorium przeprowadza badania. Niemniej ogólnie przyjęte normy dla tego parametru kształtują się następująco:
- do 150 mg/dl (1,69 mmol/l) – wynik w granicach normy,
- 150–199 mg/dl (1,69– 2,25 mmol/l) – tzw. wynik graniczny,
- 200–499 mg/dl (2,26 – 5,63 mmol/l) – wynik wysoki,
- powyżej 500 mg/dl (5,64 mmol/l) – wynik bardzo wysoki.
W zależności od tego, jaki wynik pojawi się w badaniu, lekarz może zalecić albo przejście na dietę, albo włączy leczenie farmakologiczne. W niektórych wypadkach wysoki poziom będzie wskazaniem do poszerzenia diagnostyki.
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy
W praktyce lekarskiej znacznie częściej spotyka się wzrost stężenia trójglicerydów, niż ich spadek. Jest to stan, który może zagrażać zdrowiu pacjenta oraz wskazywać na poważne choroby. Dlatego nie należy go bagatelizować – każde odchylenie od normy trzeba koniecznie skonsultować ze specjalistą.
Zbyt wysoki poziom trójglicerydów najczęściej wiąże się z:
- stosowaniem niewłaściwej diety (bogatej w cukry proste, tłuszcze nasycone pochodzące m.in. z czerwonego mięsa, tłustych serów, masła oraz izomery trans – obecne w żywności przetworzonej),
- brakiem aktywności fizycznej,
- współistnieniem chorób tj. miażdżyca, stłuszczenie wątroby, zapalenie trzustki, niedoczynność tarczycy, cukrzyca typu II, otyłość, dna moczanowa,
- predyspozycjami genetycznymi (warunkującymi głównie odkładanie się tkanki tłuszczowej).
Obniżenie poziomu triglicerydów może wskazywać na:
- nadczynność tarczycy, która przyspiesza metabolizm i prowadzi do wykorzystania zapasów energetycznych,
- niedożywienie, np. w konsekwencji anoreksji,
- wyniszczenie organizmu, np. w konsekwencji długiej choroby.
Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Z uwagi na to, że poziom trójglicerydów w dużej mierze zależy od diety, stawienie się na pobranie krwi po posiłku może zafałszować wynik badania. Jeżeli przyjmuje się leki antykoncepcyjne, należy koniecznie poinformować o tym lekarza. Doustna antykoncepcja hormonalna również wpływa na poziom trójglicerydów.
Trójglicerydy (Triglicerydy) – wskazania do wykonania badania
Badanie poziomu trójglicerydów powinny wykonywać zwłaszcza osoby z grup ryzyka, które są szczególnie zagrożone wystąpieniem chorób sercowo-naczyniowych. Pacjent należy do tej grupy jeżeli:
- mas nadwagę lub otyłość,
- członkowie jego rodziny chorują na serce,
- choruje na cukrzycę,
- przechodzi ostre zapalenie trzustki (bardzo wysoki poziom TG przekraczający 1000 mg/dl wskazuje na ostre stany zapalne tego narządu),
- jest w ciąży,
- choruje na akromegalię,
- przyjmuje kortykosteroidy.
Choć badanie poziomu trójglicerydów jest zalecane dla każdej zdrowej, dorosłej osoby, kobiety powyżej 55 r.ż. oraz mężczyźni po ukończeniu 45. r. ż. powinni badać się częściej.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Trójglicerydy (Triglicerydy) – przeciwwskazania
Badanie poziomu trójglicerydów polega na prostym pobraniu krwi żylnej, które jest szybkim i prostym do wykonania zabiegiem. W związku z tym nie ma większych przeciwwskazań do jego wykonania. Jedyną przeszkodę czy też trudność może stanowić strach pacjenta. Jeżeli boi się lub źle znosi pobrania krwi, powinien poinformować o tym personel medyczny, który pomoże przejść przez całą procedurę.
Trójglicerydy (Triglicerydy) – przygotowanie do badania
Na badanie trójglicerydów należy stawić się na czczo. Jest to szczególnie ważne, ponieważ pożywienie w dużym stopniu wpływa na poziom TG. Dlatego przed pobraniem krwi trzeba zachować co najmniej 8-godzinny post wykluczający nie tylko jedzenie, ale również słodkie napoje, kawę oraz herbatę. W dniu poprzedzającym pobranie należy unikać również alkoholu, tłustych i ciężkostrawnych potraw, które długo zalegają w przewodzie pokarmowym.
Aby pielęgniarka była w stanie pobrać odpowiednią ilość krwi, warto zadbać o właściwe nawodnienie organizmu. Dzień wcześniej oraz tuż przed badaniem trzeba popijać małymi łyczkami wodę niegazowaną bez dodatków. Na pobranie najlepiej stawić się w wygodnych ciuchach umożliwiających wykonanie wkłucia (najlepiej bluzce z krótkim rękawem). Nie należy zapominać również o zabraniu aktualnego skierowania.
Trójglicerydy (Triglicerydy) – przebieg badania
Zaleca się, żeby na pobranie krwi przyjść chwilę wcześniej – przed wykonaniem procedury wskazany jest 15-minutowy odpoczynek. W trakcie badania z dołu łokciowego zostanie pobrana krew żylna, w której metodą spektrofotometryczną zostaną oznaczone trójglicerydy. Miejsce wkłucia należy uciskać przez kilka minut jałowym gazikiem, co zahamuje upływ krwi oraz zapobiegnie powstaniu krwiaka pod skórą. Na wynik badania trójglicerydów będzie trzeba poczekać ok. 24 godzin.
Trójglicerydy (Triglicerydy) – skutki uboczne i powikłania
Badanie trójglicerydów jest bezpieczne i w znaczącej większości przypadków nie wywołuje skutków ubocznych. Jedynie osoby szczególnie wrażliwe mogą uskarżać się na osłabienie, zawroty głowy oraz gorsze samopoczucie. Wynika to raczej ze strachu przed procedurą niż z samego pobrania.
Niekiedy w miejscu wkłucia może występować zasinienie, lekkie zaczerwienie lub niewielki stan zapalny. Objawy te ustępują samoistnie i nie wymagają interwencji lekarskiej.
