„

Uroflowmetria – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Uroflowmetria to nieinwazyjne i bezpieczne badanie, które pozwala zdiagnozować wiele schorzeń w obrębie układu moczowego. Dzięki wynikom uroflowmetrii można stwierdzić, czy u badanego występuje problem z zaleganiem moczu lub niepełnym opróżnianiem pęcherza.

Uroflowmetria – co to za badanie?

Inną nazwą dla uroflowmetrii jest cewkowe badanie moczu. Obok profilometrii i cystometrii stanowi kluczową metodę w diagnostyce chorób układu moczowego. Wszystkie trzy razem składają się na tzw. analizę urodynamiczną i są wykonywane nie tylko u osób dorosłych, ale również u dzieci.

W trakcie uroflowmetrii pacjent zostanie poproszony o oddanie moczu do specjalnego pojemnika (tzw. uroflowmetru), który kształtem przypomina klasyczny sedes. W trakcie wykonywania tej czynności analizuje się kilka parametrów:

• szybkość oddania moczu,
• całkowitą objętość oddanego moczu,
• objętość moczu oddanego w czasie 1 sekundy.

Po wypróżnieniu lekarz za pomocą USG oceni również ilość moczu, która została w pęcherzu badanego (tzw. mocz zalegający). Cała procedura pozwala ocenić stan mięśni odpowiedzialnych za proces oddania moczu. Umożliwia również zdiagnozowanie ewentualnych nieprawidłowości we współpracy pomiędzy zwieraczem cewki a wypieraczem pęcherza.

Wyniki uroflowmetrii zawsze powinno się skonsultować z lekarzem specjalistą, gdyż odchylenia od normy mogą świadczyć o wielu stanach chorobowych. Mimo że wspomniane normy różnią się w zależności od tego, jakie laboratorium przeprowadza analizę, przyjmuje się następujące uśrednione wartości referencyjne (z uwzględnieniem wieku i płci osób badanych):

• dzieci 4–7 lat: prędkość przepływu to ok. 10 ml/s,
• dzieci 8–13 lat: średnia prędkość przepływu dla dziewcząt wynosi ok. 5 ml/s, u chłopców ok. 12 ml/s,
• badani pomiędzy 14. a 45. rokiem życia: kobiety ok. 18ml/s, mężczyźni ok. 21 ml/s,
• badani pomiędzy 45. a 65. rokiem życia: średnia prędkość przepływu u kobiet 18 ml/s, u mężczyzn 12 ml/s,
• osoby powyżej 66. roku życia: średnia prędkość przepływu u kobiet wynosi 18 ml/s, u mężczyzn maleje do 9 ml/s.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

W uroflowmetrii bada się kilka parametrów naraz. Zaburzenia w obrębie niektórych z nich mogą wskazywać na występowanie poważnych chorób, które wspomniane badanie pomaga zdiagnozować.

Zwiększenie prędkości przepływu ponad normę dla wieku może świadczyć o osłabieniu mięśni zwieracza cewki lub nadreaktywności mięśni wypieracza pęcherza. Z kolei obniżenie prędkości mikcji sugeruje obecność kamieni nerkowych lub problemy z mięśniami wypieracza pęcherza.

W trakcie uroflomwemtrii specjalne oprogramowanie wykreśli tzw. krzywą przepływu. Właściwa interpretacja tej krzywej może wskazywać na występowanie różnych schorzeń w obrębie układu moczowego:

• wydłużony czas oddawania moczu połączony z płaską krzywą – wskazuje na zwężenie dróg moczowych,
• nieregularny przepływ (mocz oddawany porcjami) – wskazuje na przeszkodę zlokalizowaną pod pęcherzem,
• zmienny przepływ (krzywa wyglądająca jak zęby piły) – zbyt wysokie ciśnienie wewnątrz pęcherza.

Trzeba pamiętać, że wynik badania nie daje jednoznacznej diagnozy. Odchylenia w uroflowmetrii mogą jedynie wskazywać na pewne nieprawidłowości w układzie moczowym i stanowiić wskazanie do przeprowadzenia dalszej diagnozy.

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Żeby wynik badania był miarodajny, należy ściśle przestrzegać wskazówek lekarza. Trącając przypadkowo uroflowmetr lub używając do parcia mięśni brzucha (ta czynność powoduje, że mocz jest szybciej oddawany), można spowodować, że badanie będzie trzeba powtórzyć.

Uroflowmetria – wskazania do wykonania badania

Głównym wskazaniem do wykonania badania uroflowmetrycznego jest podejrzenie anomalii w obrębie układu moczowego. Na takie anomalie mogą wskazywać problemy z oddawaniem moczu, do których zalicza się:

• częstomocz,
• częste parcie na pęcherz,
• zaleganie moczu po „rzekomo” pełnym wypróżnieniu pęcherza,
• nietrzymanie moczu,
• oddawanie moczu małymi partiami,
• zdiagnozowane uchyłki w obrębie pęcherza moczowego,
• napady nagłego parcia na pęcherz,
• odczuwanie potrzeby parcia w trakcie mikcji (opróżniania pęcherza),
• problemy z rozpoczęciem oddawania moczu.

Uroflowmetria – przeciwwskazania

Uroflowmetria jest badaniem nieinwazyjnym, dlatego nie ma większych przeciwwskazań do jej wykonania. Lekarz może przełożyć termin jego wykonania, jeżeli u kobiety występuje krwawienie miesiączkowe. Względnym przeciwwskazaniem do jego przeprowadzenia jest również antybiotykoterapia oraz infekcje w obrębie układu moczowego.

Uroflowmetria – przygotowanie do badania

Do uroflowmetrii trzeba się skrupulatnie przygotować. Na kilka dni przed wykonaniem badania pacjent zostanie poproszony o wypełnienie tzw. dzienniczka mikcji (gotowy wzór dostanie od lekarza prowadzącego). W dzienniczku tym będzie musiał notować, ile wody oraz innych płynów wypił danego dnia (uwzględniając ich objętość oraz godzinę wypicia), ile moczu oddał i jak często korzystał z toalety. Oprócz tego w dzienniczku powinny się znaleźć informacje przydatne dla lekarza prowadzącego – m.in. epizody nietrzymania moczu wraz z opisem sytuacji, które im towarzyszyły. Dzienniczek mikcji pacjent powinien zabrać ze sobą na badanie.

Musi pamiętać również, żeby na badanie zgłosić się z pełnym pęcherzem (co najmniej 2 godziny przed badaniem nie powinien oddawać moczu). Dopiero, kiedy poczuje naturalne parcie na mocz, uroflowmetria dostarczy miarodajnych wyników.

Uroflowmetria – przebieg badania

Uroflowmetria trwa ok. 15–20 minut. W trakcie jej wykonywania badany powinien mieć zapewniony spokój i intymność, dzięki czemu warunki badania będą zbliżone do naturalnych (oddanie moczu odbywa się bez obecności personelu medycznego).

W trakcie pomiaru pacjent zostanie poproszony o oddanie co najmniej 150 ml moczu do przepływomierza, czyli urządzenia, który analizuje niezbędne parametry. Na 5 sekund przed oraz 5 sekund po mikcji musi nacisnąć odpowiedni przycisk, który aktywuje, a następnie wyłącza system.

Uroflowmetr jest wyposażony w specjalny system, który wylicza wszystkie niezbędne parametry oraz narysuje krzywą mikcji. Dzięki temu wynik badania otrzymuje się praktycznie od ręki.

Uroflowmetria – skutki uboczne i powikłania

Badanie jest bezinwazyjne, w przeciwieństwie do innych metod nie wymaga cewnikowania. Z tego powodu jest praktycznie pozbawione skutków ubocznych. Uroflowmetria może być bezpiecznie wykonywana w grupach szczególnie wrażliwych: u kobiet w ciąży, dzieci, osób starszych. Nie wymaga znieczulenia, po wykonaniu badania można powrócić do normalnej aktywności.

Bibliografia:

1. https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/download/10045/8546 dostęp z dn. 16.10.2023,
2. Rogowski A. i wsp., Miejsce badania urodynamicznego we współczesnej uroginekologii, Ginekologia po Dyplomie, nr 2/2021,

http://www.urologiapolska.pl/artykul.php?3304 dostęp z dn. 16.10.2023.”