USG biodra – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG biodra – co to za badanie?

USG biodra należy do badań obrazowych o wysokiej wartości diagnostycznej. Na podstawie jego wyników lekarz może postawić prawidłową diagnozę, zaproponować odpowiednie leczenie lub zmienić dotychczas stosowane. W obrazie USG widoczne są m.in. kształt i wielkość badanych struktur, patologie w nich występujące (m.in. obecność płynu wysiękowego). W przeciwieństwie do badania rentgenowskiego USG jest bezpieczne i może być wykonywane również u kobiet w ciąży.

W trakcie badania USG biodra lekarz przyłoży do ciała badanego głowicę, która emituje fale ultradźwiękowe niesłyszalne dla ludzkiego ucha (o zakresie częstotliwości od 1 do 10 MHz). Wnikają one bezboleśnie do wnętrza ciała, odbijają się od różnych struktur pod różnym kątem, a następnie trafiają z powrotem do głowicy. Dzięki temu na monitorze powstaje obraz obrazujący struktury, na które fale trafiają.

USG biodra nie wymaga wprowadzenia do wnętrza organizmu żadnych kontrastów czy środków cieniujących. Każda tkanka organizmu odbija fale pod innym kątem, dlatego mimo braku wybarwienia na monitorze widoczny jest obraz. Badanie USG może być wykorzystywane w diagnostyce dzięki temu, że ultrasonograf przekształca fale dźwiękowe na impuls elektryczny, co umożliwia zapisanie charakterystycznego obrazu.

USG biodra u dzieci

Do szczególnego rodzaju badań USG biodra należą badania preluksacyjne, wykonywane ok. 6. tygodnia życia dziecka (najpóźniej do 12. tygodnia). Stanowią one badanie przesiewowe w kierunku dysplazji stawu biodrowego. W trakcie procedury lekarz ocenia kąty alfa i beta w obydwu stawach, które określają ustawienie kości i chrząstek. Analizuje również głowę kości udowej, stopień wykształcenia panewki oraz położenie głowy kości udowej. Na podstawie zaobserwowanych wyników określa, czy stawy dziecka są prawidłowo uformowane (typ Ia i Ib), czy mogą wykształcić się w ich obrębie zmiany patologiczne (typ II i III), czy są już zwichnięte (typ IV).

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Na obrazie USG biodra doświadczony lekarz może odnaleźć i ocenić wiele zmian patologicznych. Do najczęściej diagnozowanych należą:

• zwapnienia ścięgien,
• wysięki lub obrzęki w obrębie błony maziowej,
• naderwanie, zerwanie lub stany zapalne ścięgien,
• guzy nowotworowe w obrębie stawu (złośliwe oraz łagodne),
• zmiany zwyrodnieniowe,
• wady rozwojowe,
• martwica głowy kości udowej,
• nieprawidłowości w obrębie kaletki lub chrząstki,
• torbiele.

W badaniu USG można również zdiagnozować najczęstsze dolegliwości, które z reguły skutkują przewlekłym bólem. Należą do nich:

• ucisk na nerw udowy lub kulszowy,
• zapalenie kaletki,
• powiększenie węzłów chłonnych zlokalizowanych w pachwinach,
• tzw. trzaskające biodro.

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Staw biodrowy jest położony stosunkowo głęboko, więc czasami może być problem z zobrazowaniem pewnych jego struktur (zwłaszcza u osób otyłych). Nie każdy pacjent może przyjąć wymaganą podczas badania pozycję (kobieta w zaawansowanej ciąży nie może np. położyć się na brzuchu), dlatego ocenienie pewnych części mięśni czy nerwów nie zawsze jest możliwe.

USG biodra – wskazania do wykonania badania

USG biodra może być zlecone, kiedy pacjent boryka się problemami bólowymi lub ograniczeniami w zakresie ruchów biodra. Wskazaniem do wykonania badania są również podejrzenia zmian nowotworowych, zwyrodnieniowych lub przebyte urazy. Do najczęstszych powodów, dla których wykonuje się badanie, należą:

• przewlekły ból w biodrze, pośladku, pachwinie, często promieniujący do kolana,
• ograniczenia w zakresie ruchów biodra,
• odczuwalne trzaskanie,
• utykanie,
• problemy z kucaniem, schylaniem się, wstawaniem.

Na USG biodra chorego może skierować nie tylko ortopeda, ale również lekarz pierwszego kontaktu.

USG biodra – przeciwwskazania

USG biodra jest badaniem nieinwazyjnym i bezpiecznym, dlatego nie ma większych przeciwwskazań do jego wykonania. Może być zlecane i powtarzane również u kobiet w ciąży. W przeciwieństwie do promieniowania rentgenowskiego fale ultradźwiękowe nie kumulują się w organizmie i nie stanowią zagrożenia dla rozwijającego się płodu. USG biodra może być jedynie odłożone w czasie, jeżeli w obrębie badanego obszaru badany ma rozległe poparzenia skóry lub otwarte rany.

USG biodra – przygotowanie do badania

Badanie jest nieinwazyjne i nie wymaga żadnych specjalnych przygotowań. Pacjent musi jedynie pamiętać o zabraniu ze sobą aktualnego skierowania oraz ubraniu wygodnych spodni lub spódnicy. W trakcie USG zostanie poproszony o odsłonięcie badanego fragmentu ciała.

USG biodra – przebieg badania

Badanie jest całkowicie bezbolesne, może wiązać się jedynie z pewnym dyskomfortem i trwa kilkanaście minut. Po wejściu do gabinetu badany zostanie poproszony o położenie się na leżance i odsłonięcie biodra. Lekarz posmaruje je specjalnym żelem ułatwiającym przenikanie fal, a następnie rozpocznie badanie przy użyciu głowicy. W trakcie USG biodra będzie ją przykładał pod różnym kątem i w różnych miejscach po to, żeby uzyskać pełny obraz stawu biodrowego.

W trakcie badania pacjent może zostać poproszony o zmianę pozycji, co wynika z potrzeby zobrazowania różnych kości, mięśni i ścięgien.

• Gdy leży swobodnie na leżance, lekarz może zbadać staw biodrowy, mięsień prosty uda, mięsień krawiecki, napinacz powięzi szerokiej oraz mięsień biodrowo-lędźwiowy.
• Gdy leży na plecach z nogą ułożoną do zewnątrz, lekarz zbada mięsień przywodziciel.
• Leżąc na niebadanym biodrze, umożliwia się ocenę okolicy bocznej uda i mięśni pośladkowych.
• Jeżeli położy się na brzuchu, lekarz oceni nerw kulszowy oraz tylną grupę mięśni.

W trakcie badania lekarz wykonujący będzie na bieżąco informował pacjenta o tym, co widzi na ekranie. Bezpośrednio po wykonaniu USG badany otrzyma również szczegółowy opis, który posłuży do dalszej diagnozy lub będzie wskazaniem do wdrożenia odpowiedniego leczenia.

USG biodra – skutki uboczne i powikłania

USG biodra jest badaniem bezbolesnym i nieinwazyjnym. Z tego powodu nie wiąże się praktycznie z żadnymi powikłaniami czy skutkami ubocznymi. Może być swobodnie wykonywane i powtarzane również wśród dzieci, osób starszych i kobiet w ciąży. Fale ultradźwiękowe nie kumulują się w organizmie i są dla niego całkowicie obojętne.