„

USG grasicy – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG grasicy należy do badań przesiewowych, które pozwala wykryć nieprawidłowości w obrębie sprawdzanego organu. Grasica to struktura, która obok śledziony i migdałków wchodzi w skład układu limfatycznego, jest również składową układu hormonalnego. Nieprawidłowości w jej funkcjonowaniu obserwowane w dzieciństwie mogą rzutować na całe życie.

USG grasicy – co to za badanie?

Grasica jest narządem położonym w śródpiersiu górnym, ma kluczowe znaczenie dla kształtowania się odporności w wieku dziecięcym. Po zakończeniu okresu dojrzewania wypełnia się tkanką tłuszczową, ulega zmniejszeniu, a następnie traci swoje znaczenie i właściwości. Z tego powodu osoby dorosłe są niezwykle rzadko kierowane na badanie tego narządu. Nieprawidłowości w obrębie grasicy wykrywa się niejako przy okazji wykonywania USG klatki piersiowej. Lekarz może chcieć przyjrzeć się grasicy, jeżeli pacjent uskarża się na przewlekły ból w obrębie klatki piersiowej.

Badanie USG grasicy opiera się na właściwościach fal ultradźwiękowych. Są to fale niesłyszalne dla ludzkiego ucha o częstotliwości od 1 do 10 MHz, które swobodnie przenikają w głąb tkanek. W czasie tej wędrówki napotykają na różne struktury – m.in. kości, mięśnie, tkanki – odbijają się od nich pod różnym kątem i ponownie wracają do głowicy, która je emituje. W ultrasonografie fale zamieniane są na impulsy elektryczne, które z kolei zostają przekształcone na obraz widoczny na monitorze.

USG grasicy należy do badań bezpiecznych, nieinwazyjnych i dokładnych. Z uwagi na to, że organizm ludzki nie kumuluje fal ultradźwiękowych, badanie można powtarzać tak często, jak wymaga tego właściwe postawienie diagnozy.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

W badaniu USG grasicy najczęściej wykrywa się tzw. grasicę przetrwałą oraz grasiczaki. Grasica przetrwała charakteryzuje się znacznym przerostem gruczołu na skutek choroby lub sytuacji, gdy nie zaniknie on po okresie dojrzewania. Stan ten może towarzyszyć również innym chorobom przewlekłym takim jak nadczynność tarczycy, toczeń układowy lub anemia aplastyczna. Najpoważniejszym powikłaniem przetrwałej grasicy jest miastenia, czyli nieuleczalna męczliwość mięśni. Stan ten może utrudnić normalne funkcjonowanie.

Grasiczaki są to guzy zlokalizowane w obrębie grasicy. Mogą mieć charakter złośliwy lub łagodny. O tym, z jakim rodzajem ma się do czynienia, można przekonać się w trakcie wykonywania USG grasicy oraz pobrania wycinka do biopsji (jest to tzw. biopsja cienkoigłowa wykonywana pod kontrolą USG).

Prawidłowo zbudowana grasica bez cech patologicznych daje na tyle unikalny obraz w badaniu USG, że nie sposób pomylić jej z narządem zmienionym chorobowo.

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

USG grasicy jest badaniem niewymagającym większego przygotowania. Na wynik badania nie ma wpływu stosowana dieta czy styl życia, dlatego żaden z tych czynników na może zaburzyć otrzymanego obrazu. Smarowanie klatki piersiowej tłustymi kremami oraz balsamami może spowodować, że lekarz będzie miał problemy z uzyskaniem wyraźnego obrazu grasicy.

USG grasicy – wskazania do wykonania badania

Objawy spowodowane nieprawidłowościami w obrębie grasicy nie są charakterystyczne, dlatego USG tego narządu zleca się z reguły w przypadku niezdiagnozowanych dolegliwości ze strony przełyku i klatki piersiowej. Można spodziewać się skierowania na omawiane badanie, jeżeli lekarz zaobserwuje objawy miastenii, takie jak zmęczenie i osłabienie mięśni głównie w obrębie przełyku i twarzy.

Wskazaniem do wykonania USG grasicy są również objawy wskazujące na grasiczaka. Należą do nich:

• niezdiagnozowany ból w klatce piersiowej,
• przewlekły i uporczywy kaszel,
• trudności w połykaniu i oddychaniu,
• brak apetytu skutkujący niezamierzoną utratą wagi,
• obrzęk twarzy, głowy, szyi,
• zawroty głowy.

USG grasicy – przeciwwskazania

USG grasicy jest badaniem bezpiecznym, dlatego można je powtarzać, jeżeli tylko zajdzie taka potrzeba. O bezpieczeństwie tej procedury świadczy fakt, że znajduje się ona w pakiecie badań prenatalnych, czyli wykonywanych dziecku znajdującemu się w brzuchu matki.

USG grasicy mogą bezpiecznie wykonywać również kobiety w ciąży. Na skutek działania hormonów ciążowych grasica ponownie staje się aktywna, chroniąc m.in. przed wystąpieniem samoistnych poronień czy cukrzycą ciężarnych. Ze względu na te właściwości grasica u kobiet w ciąży powinna być szczegółowo diagnozowana.

Czasowym przeciwwskazaniem do wykonania USG grasicy mogą być świeże oparzenia w obrębie klatki piersiowej. Ultrasonografu nie należy również używać wtedy, gdy na badanym obszarze ciała są widoczne otwarte i niezagojone rany.

USG grasicy – przygotowanie do badania

USG grasicy nie wymaga specjalnego przygotowania. Jest to badanie bezbolesne, a na jego wynik nie będzie miało wpływu, czy przyjdzie się na czczo, czy po posiłku. Trzeba pamiętać jedynie, żeby na wizytę zabrać ze sobą aktualne skierowanie. Warto również założyć wygodną odzież, najlepiej rozpinaną z przodu. Lekarz przeprowadzający USG na pewno poprosi pacjenta o odsłonięcie badanej części ciała.

Jeżeli zajdzie potrzeba wykonania biopsji cienkoigłowej pod kontrolą USG, należy się do niej odpowiednio przygotować. Lekarz zasugeruje z pewnością odstawienie leków przeciwzakrzepowych oraz przyjście na zabieg na czczo (przynajmniej 8 godzin po ostatnim posiłku).

USG grasicy – przebieg badania

USG grasicy trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. W czasie jego wykonywania można leżeć w swobodnej pozycji, trzeba jedynie odsłonić klatkę piersiową i szyję. Lekarz w pierwszej kolejności posmaruje badany obszar żelem, który ułatwi przechodzenie fal i przesuwanie głowicy. Następnie po kolei będzie przykładał głowicę pod różnym kątem w pozycji nadmostkowej, przymostkowej oraz do samego mostka. Dzięki temu uzyska dokładny obraz grasicy widoczny na ekranie. W przypadku, gdy będzie ona niewłaściwie umiejscowiona, lekarz może wykonać USG przez szyję.

Wynik badania dostaje się praktycznie od ręki. Jest on wydawany w formie zdjęć oraz szczegółowego opisu.

USG grasicy – skutki uboczne i powikłania

USG grasicy należy do badań bezpiecznych dla wszystkich grup wiekowych i nie wiąże się z wystąpieniem skutków ubocznych. Fale emitowane przez głowicę nie są szkodliwe dla żadnego rodzaju tkanek. Powikłaniami może skutkować jedynie biopsja cienkoigłowa, która jest wykonywana z użyciem ultrasonografu. Do najczęstszych komplikacji po jej wykonaniu należą:

• krwawienie z miejsca pobrania,
• obrzęki pojawiające się w miejscu pobrania,
• narastający ból,
• zawroty głowy prowadzące do omdleń.

Bibliografia:

1. https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/viewFile/20049/15752 dostęp z dn. 17.10.2023,
2. https://journals.viamedica.pl/endokrynologia_polska/article/download/59722/45218 dostęp z dn.17.10.2023,
3. https://ppm.umb.edu.pl/docstore/download/UMB46c333a756764c0dbd660500936a25c2/0000058440.pdf?entityType=article dostęp z dn.17.10.2023,
4. Braun B. i wsp., Ultrasonografia, od wskazania do interpretacji, wyd. Urban i Partner, 2020.

„